Pomys艂 na projekt
Andrzej Bobkowski uwa偶any jest za jednego z najwybitniejszych polskich diaryst贸w XX wieku. W 1939 roku Bobkowski wyjecha艂 z Polski do Francji, gdzie w latach 1940-1944 pisa艂 sw贸j s艂ynny dziennik. Po II wojnie wyemigrowa艂 do Gwatemali, gdzie zmar艂 na nowotw贸r w wieku 48 lat. Niestety, w okresie Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z powodu dzia艂a艅 cenzury zosta艂 niemal偶e ca艂kowicie zapomniany. Do dzi艣 jest w Polsce mo艂o znany, cho膰 po publikacji w Instytucie Literackim Szkic贸w pi贸rkiem (1957) wi臋kszo艣膰 intelektualist贸w 鈥� nie tylko na emigracji, ale i w kraju 鈥� czu艂o obowi膮zek ustosunkowania si臋 tego dzie艂a. Dzi艣 pr贸buje si臋 przywr贸ci膰 pami臋膰 o Bobkowskim i motywacja ta stanowi jeden z filar贸w projektu. Wi臋kszo艣膰 badaczy wskazuje na filozoficzne my艣li, p艂yn膮ce z tekst贸w diarysty, tymczasem warto r贸wnie偶 pochyli膰 si臋 nad walorami artystycznymi tej prozy, czyli tym, co stanowi o wyj膮tkowo艣ci Bobkowskiego ju偶 nie tylko jako intelektualisty, ale przede wszystkim jako pisarza. Projekt jest zatem pr贸b膮 przywr贸cenia nale偶nego Andrzejowi Bobkowskiemu miejsca w艣r贸d artyst贸w s艂owa.
Nie jest to jednak zadanie 艂atwe, gdy偶 wi臋kszo艣膰 jego r臋kopis贸w i maszynopis贸w, kt贸re stanowi膮 w przypadku bada艅 literaturoznawczych najcenniejsze 藕r贸d艂o, znajduje si臋 poza granicami Polski, wa偶na cz臋艣膰 w Instytucie Literackim w Maisons-Laffitte oraz w archiwum PIASA w Nowym Jorku. Dlatego nawi膮zanie wsp贸艂pracy z Centrum Jerzego Giedroycia jest tak istotne. Dzi臋ki wsparciu Stowarzyszenia Instytut Literacki 鈥濳ultura鈥� okaza艂o si臋 mo偶liwe otrzymanie do wgl膮du licznych materia艂贸w 藕r贸d艂owych, m.in. list贸w oraz esej贸w i felieton贸w Bobkowskiego, publikowanych na 艂amach 鈥濳ultury鈥�.
W poszukiwaniu list贸w Andrzeja Bobkowskiego
Archiwa Instytutu Literackiego 鈥濳ultura鈥� w Maisons-Laffitte zachowuj膮 wci膮偶 nieopublikowane teksty dotycz膮ce wielkich pisarzy XX wieku. To w艂a艣nie tam rozpocz臋to poszukiwania nieznanych dot膮d list贸w wybitnego polskiego diarysty Andrzeja Bobkowskiego. Jego opus magnum Szkice pi贸rkiem by艂y szeroko komentowane i uznawane przez najwa偶niejszych pisarzy ubieg艂ego stulecia np. Witolda Gombrowicza czy Czes艂awa Mi艂osza.
W archiwach Instytutu uda艂o si臋 odnale藕膰 listy, kt贸rych wci膮偶 nikt nie wyda艂, a kt贸re stanowi膮 istotne 艣wiadectwo tego 鈥� jakim cz艂owiekiem by艂 Bobkowski. Teksty te ods艂aniaj膮 postaw臋 pisarza, kt贸ry wola艂 stawi膰 czo艂o skrajnemu ub贸stwu, cierpie膰 g艂贸d i choroby, ni偶 sprzeniewierzy膰 si臋 wyznawanym warto艣ciom. I zrzec si臋 swego indywidualizmu na rzecz ideologii.
Bobkowski wci膮偶, niestety, znany jest jedynie w艣r贸d specjalist贸w i absolwent贸w studi贸w polonistycznych. Mo偶na mie膰 nadziej臋, 偶e prowadzone w projekcie badania, a tak偶e nadchodz膮ce publikacje przyczyni膮 si臋 do wyci膮gni臋cia z cienia i spopularyzowania 鈥瀋huligana wolno艣ci鈥�. Parafrazuj膮c bowiem samego Bobkowskiego, kt贸ry pisa艂 o 艣mierci filozofa Hermanna Keyserlinga: 鈥濸olsk臋 dzisiejsz膮 nie sta膰 na ubytek tego rodzaju umys艂u鈥�.
O projekcie
Projekt realizowany jest w ramach 鈥�� og贸lnouczelnianej platformy wsp贸艂pracy, kt贸ra ma na celu wspieranie spo艂eczno艣ci akademickiej U艁 w鈥痳ealizacji wdro偶eniowych projekt贸w naukowych we wsp贸艂pracy z otoczeniem.
Tytu艂 projektu: Archiwum Instytutu Literackiego jako 藕r贸d艂o bada艅 nad polsk膮 powojenn膮 kultur膮 literack膮
Osoba sprawuj膮ca opiek臋: prof. dr hab. Marzena Wo藕niak-艁abieniec, Zak艂ad Literatury Polskiej XX i XXI
Osoby studiuj膮ce: Agnieszka Nawrocka, Robert Grze艣kowiak, Natalia J贸藕wiak, Filologia polska
Partner: Stowarzyszenie Instytut Literacki Kultura
Opis projektu: Celem projektu jest stworzenie warunk贸w do wykorzystania bogatego zasobu archiwalnego i bibliotecznego Instytutu Literackiego z siedzib膮 w Maisons Laffitte, jednego z najwa偶niejszych o艣rodk贸w emigracyjnych dokumentuj膮cych polskie 偶ycie literackie i kulturalne.
Materia艂: zesp贸艂 projektowy
Zdj臋cia: Robert Grze艣kowiak
Redakcja: Science Hub U艁