91ÌÒÉ«

Pół wieku po premierze „Ziemi Obiecanej� – naukowiec U� porównuje dzieła Reymonta i Wajdy

U progu 2025 r., ustanowionego Rokiem Władysława Reymonta, nieco ponad 125 lat po pierwszym wydaniu najważniejszej powieści o �odzi i w 50. rocznicę jej ekranizacji przez Andrzeja Wajdę, „Ziemia Obiecana� wciąż stanowi przedmiot naukowych inspiracji i dociekań badaczy obchodzącego w tym roku 80-lecie Uniwersytetu �ódzkiego.

Opublikowano: 21 lutego 2025

 

Takie nagromadzenie rocznic jest świetną okazją dla podkreślenia roli uczelni wynikającej z motta U�: Veritas et Libertas (Prawda i Wolność). Współzależność prawdy definiującej badawczy cel oraz wolności umożliwiającej docieranie do niego najlepiej określa, co leży u podstaw działania naszych naukowców. To właśnie szeroko pojęta, niczym nie krępowana inspiracja motywuje ich do działań, otwiera umysły, a przez to umożliwia rozwój nauki i jej popularyzację wśród społeczności.

Wajda vs. Reymont według naukowca U�

Tak jest m.in. w przypadku historyka dr hab. Kamila Śmiechowskiego, prof. U�, który Rok Reymonta i półwiecze wajdowskiej ekranizacji uznał za doskonały pretekst do przypomnienia o roli Noblisty w kreowaniu wizerunku �odzi jako „Ziemi Obiecanej�, miasta, w którym przedstawiciele różnych kultur robili gigantyczne kariery, ale które było też miejscem olbrzymich kontrastów społecznych. Zdaniem naszego eksperta, nauka w tym konkretnym przypadku inspiruje do analizy, w jakim stopniu rzeczywistość historyczna przeplata się z kulturą literacką oraz filmową.

DziewiÄ™tnastowieczna Å�ódź, miasto wyjÄ…tkowo atrakcyjne z punktu widzenia reportera czy literata poszukujÄ…cego sensacji, okazaÅ‚a siÄ™ idealnym miejscem dla poczÄ…tkujÄ…cego pisarza, jakim byÅ‚ Reymont w latach 90. XIX wieku. Siedem dekad później ekranizacja „Ziemi Obiecanejâ€� pozwoliÅ‚a umocnić siÄ™ Andrzejowi Wajdzie na pozycji niekwestionowanego króla polskiego kina. Co ciekawe, obaj ci twórcy nie lubili naszego przemysÅ‚owego miasta. Reymont widziaÅ‚ w nim potwora wysysajÄ…cego soki witalne z polskiej ziemi i jej ludu, Wajda czuÅ‚ siÄ™ wyalienowany w mieÅ›cie tak odmiennym od inteligenckiego Krakowa. 

Prof. Kamil Śmiechowski na tle pałacu rodziny Poznańskich w �odzi

A jednak, zdaniem prof. Kamila Åšmiechowskiego, to późniejszy laureat Oscara przedstawiÅ‚ lepszy obraz Å�odzi niż Noblista. Z tendencyjnej powieÅ›ci, której ostrze byÅ‚o wymierzone w Niemców i Å»ydów, udaÅ‚o siÄ™ Wajdzie stworzyć peÅ‚nokrwisty film o kapitalizmie, pokazujÄ…cy naturÄ™ tego systemu w jego najbardziej drapieżnej, XIX-wiecznej odmianie. Szczególnie widoczne jest to w sposobie ukazania głównego z trójki bohaterów, Karola Borowieckiego oraz w innym, o wiele bardziej przekonujÄ…cym zakoÅ„czeniu, które odwoÅ‚uje siÄ™ do rewolucji 1905 roku, której 120. rocznicÄ™ także obchodzimy w tym roku. 

Geniusz Wajdy wlał nowe życie w opowieść z przełomu wieków, czyniąc ją bardziej uniwersalną w przekazie i, co za tym idzie, zrozumiałą dla międzynarodowego grona odbiorców. Nie dziwi, że zdaniem wielu „Ziemia Obiecana� do dziś pozostaje najlepszym polskim filmem

– podkreśla dr hab. Kamil Śmiechowski, prof. U�.

#UniwersytetLudzki – dla społeczności

I w ten oto sposób, poprzez popularyzację nauki, publiczną prezentację efektów swoich przemyśleń i dociekań, a nie zamykanie wiedzy w opasłych tomiszczach i pokojach akademików, realizuje się jeden z celów uczelni, jaką chcemy tworzyć – #UniwersytetuLudzkiego.
Nasi naukowcy, prowadzÄ…c badania, inspirujÄ… siÄ™ otaczajÄ…cÄ… rzeczywistoÅ›ciÄ…, pracami kolegów, ale też odgrywajÄ… rolÄ™ inspiratorów w spoÅ‚ecznoÅ›ci, w której dziaÅ‚a uczelnia. Bo #UniwersytetLudzki nie funkcjonuje w próżni – to wspólnota stale siÄ™ rozszerzajÄ…ca, oddziaÅ‚ujÄ…ca na miasto, mieszkaÅ„ców i otaczajÄ…cÄ… rzeczywistość. 

Jednym z celów obchodzonego w tym roku 80-lecia Uniwersytetu Å�ódzkiego jest budowanie jego pozycji jako popularyzatora nauki w spoÅ‚eczeÅ„stwie wÅ‚aÅ›nie. Tylko tak pracujÄ…ca uczelnia, bÄ™dÄ…ca swoistym strumieniem połączonych siÅ‚ swoich naukowców, staje siÄ™ potężnÄ… siłą napÄ™dowÄ… dla rozwoju otoczenia, w którym funkcjonuje. 

²Ñ²¹³Ù±ð°ù¾±²¹Å‚: dr hab. Kamil Åšmiechowski, prof. UÅ�; MichaÅ‚ Gruda, UÅ�
Redakcja: Biuro Prasowe U�
 

 

Opublikowano: Michał Gruda

ul. Narutowicza 68, 90-136 �ódź
NIP: 724 000 32 43
Adres do doręczeń elektronicznych (ADE): AE:PL-74796-17640-IHHIV-17
KONTAKT​â¶Ä‹â¶Ä‹â¶Ä‹â¶Ä‹â¶Ä‹â¶Ä‹

© 2009-2026, 91ÌÒÉ«