91桃色

Komisja Ds. Etyki Bada艅 Naukowych

Kodeks etyki pracownika naukowego

Bezinteresowno艣膰, prawdom贸wno艣膰 i rzetelno艣膰 to tylko kilka z zasad, kt贸re przy艣wiecaj膮 pracownikom naukowym zatrudnionym na Uniwersytecie 艁贸dzkim. 鈥 porz膮dkuje, systematyzuje i podsumowuje warto艣ci, kt贸rymi kieruj膮 si臋 badacze ze 艣wiata akademickiego.

Etyka bada艅 na Uniwersytecie 艁贸dzkim

Przedmiotem dzia艂ania Komisji jest opiniowanie wniosk贸w dotycz膮cych projekt贸w bada艅 z udzia艂em cz艂owieka, a tak偶e bada艅 z wykorzystaniem ludzkiego materia艂u biologicznego, a w szczeg贸lno艣ci bada艅, o kt贸rych mowa w art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wy偶szym i nauce.

WA呕NE! Zakresem w艂a艣ciwo艣ci Komisji nie s膮 obj臋te sprawy, kt贸re z mocy ustawy nale偶膮 do w艂a艣ciwo艣ci innych organ贸w (np. komisji ds. bioetyki bada艅 dzia艂aj膮cych przy Okr臋gowych Izbach Lekarskich).

Zgod臋 na wykonanie badania musz膮 uzyska膰 zar贸wno pracownicy, jak i doktoranci i studenci. Zanim projekt otrzyma pozytywna opini臋, Komisja analizuje kwalifikacje badacza, dob贸r grupy badanej i kontrolnej czy nadz贸r nad badaniem. Te dzia艂ania maj膮 na celu zagwarantowanie rzetelno艣ci prowadzonych bada艅.  

础办迟耻补濒苍辞艣肠颈

Zasady opiniowania wniosk贸w przez Komisj臋

Komisja dzia艂a w szczeg贸lno艣ci w oparciu o wytyczne konkurs贸w og艂aszanych przez Narodowe Centrum Nauki, Narodowe Centrum Bada艅 i Rozwoju oraz inne agencje przyznaj膮ce 艣rodki na prowadzenie bada艅 naukowych, dotycz膮ce konieczno艣ci opiniowania bada艅. Opiniuj膮c wniosek, Komisja ocenia przewidziane w nim badania pod k膮tem przestrzegania zasad etyki bada艅 naukowych oraz ochrony praw uczestnik贸w badania.

Co weryfikuje Komisja?

呕eby badanie uzyska艂o zgod臋 na przeprowadzenie, Komisja ds. Etyki Bada艅 Naukowych zweryfikuje czy:

  • dokumentacja badania i procedury zbierania danych s膮 sporz膮dzane鈥痾godnie z wymogami i zasadami rzetelno艣ci naukowej, bez nara偶enia uczestnik贸w badania na niebezpiecze艅stwo uszkodzenia cia艂a lub rozstroju zdrowia b膮d藕 pogorszenia jego stanu
  • kwalifikacje badacza鈥痩ub badaczy鈥痵膮 wystarczaj膮ce鈥痙o prawid艂owego przeprowadzenia badania; dotyczy to tak偶e personelu pomocniczego w szczeg贸lno艣ci os贸b pobieraj膮cych materia艂 badawczy
  • w艂a艣ciwie zaplanowano zasady rekrutacji pr贸by badawczej
  • zapewniono鈥痺艂a艣ciwy鈥痭adz贸r鈥痭ad鈥痳ealizacj膮 badania
  • zgoda na udzia艂 w badaniu pochodzi od osoby maj膮cej kompetencj臋 decyzyjn膮
  • informacja dla uczestnika鈥痓adania鈥痡est鈥痵formu艂owana w spos贸b zrozumia艂y i zawiera wszystkie wymagane elementy
  • zosta艂y鈥痵pe艂nione鈥痺ymogi dotycz膮ce przechowywania i przetwarzania danych osobowych uczestnik贸w badania
  • przewidziano wynagrodzenie dla uczestnik贸w badania oraz czy jego wysoko艣膰 mo偶e wp艂yn膮膰 na鈥痙obrowolno艣膰 udzia艂u w badaniu
  • mi臋dzy badaczem i uczestnikami badania nie zachodz膮 powi膮zania zale偶no艣ciowe, kt贸re mog艂yby wp艂yn膮膰 na dobrowolno艣膰 udzia艂u w badaniu lub jego przebieg

Szczeg贸艂owy zakres prac Komisji oraz procedur臋 uzyskania opinii okre艣la jej Regulamin, z kt贸rym nale偶y si臋 zapozna膰 przed opracowaniem wniosku.

Jak zg艂asza膰 badanie do Komisji?

KROK 1

Wniosek o zaopiniowanie badania przez Komisj臋 ds. Etyki Bada艅 Naukowych U艁 nale偶y przygotowa膰 na formularzu b臋d膮cym za艂膮cznikiem nr 3 do Regulaminu. Przed wype艂nieniem wniosku zach臋camy do zapoznania si臋 z sekcj膮 FAQ, kt贸ra zawiera odpowiedzi na najcz臋艣ciej pojawiaj膮ce si臋 pytania.

 

KROK 2

Do wniosku nale偶y do艂膮czy膰 wype艂niony formularz zgody na udzia艂 w badaniu (za艂膮cznik nr 2 do Regulaminu) 鈥 w sytuacji gdy dane badawcze zbierane s膮 bezpo艣rednio od badanego.

 

KROK 3

Wype艂niony, podpisany i zeskanowany wniosek wraz za艂膮cznikiem (formularzem zgody) nale偶y przes艂a膰 wy艂膮cznie drog膮 elektroniczn膮 na adres: komisja.etyka@uni.lodz.pl.
 

W RAZIE W膭TPLIWO艢CI

W razie w膮tpliwo艣ci pytania prosimy kierowa膰 na adres: komisja.etyka@uni.lodz.pl 
 

FAQ

Jaki jest zalecany czas przechowywania baz danych i dokumentacji dotycz膮cej prowadzonego badania, w tym formularzy zgody?

Zgodnie z zasadami otwartej nauki bazy danych nie powinny by膰 usuwane, a osoba prowadz膮ca badanie powinna da膰 mo偶liwo艣膰 ponownego wykorzystania bazy innym badaczom i badaczkom poprzez jej 耻诲辞蝉迟臋辫苍颈补苍颈别 (np. zamieszczaj膮c dane w otwartym repozytorium lub zachowuj膮c je np. na dysku online i udost臋pniaj膮c na pro艣b臋). Taka baza danych powinna by膰 zanonimizowana przed udost臋pnieniem, tj. nale偶y z niej usun膮膰 jakiekolwiek informacje umo偶liwiaj膮ce identyfikacj臋 os贸b badanych 鈥 np. dane geolokalizacyjne, IP komputera, imi臋 i nazwisko itp. Je艣li informacji tego rodzaju nie zbierano (tj. baza jest anonimowa i nie wymaga anonimizacji), baz臋 nale偶y przechowywa膰 i udost臋pnia膰 w pe艂nej, niezmienionej formie.

Papierowa dokumentacja z badania (np. formularze zgody, kwestionariusze typu papier-o艂贸wek) powinna by膰 przechowywana przez okres min. 5 lat. Je艣li taka dokumentacja zawiera informacje pozwalaj膮ce na identyfikacj臋 uczestnik贸w (np. podpisy na formularzu zgody, transkrypcje wywiad贸w, z kt贸rych tre艣ci wynika, kto wywiadu udzieli艂), musi zosta膰 specjalnie zabezpieczona (np. przechowywana w zabezpieczonym pomieszczeniu) lub zanonimizowana (np. imiona i nazwiska na formularzach zgody trzeba zaciemni膰 lub ukry膰).

Jakie wnioski dot. bada艅 z wykorzystaniem materia艂u biologicznego opiniuje KEBN U艁, a jakich nie opiniuje?

W my艣l 搂 3 ust. 5 Regulaminu pracy Komisji do spraw etyki bada艅 naukowych Uniwersytetu 艁贸dzkiego zakresem w艂a艣ciwo艣ci Komisji nie s膮 obj臋te sprawy, kt贸re z mocy ustawy nale偶膮 do w艂a艣ciwo艣ci innych organ贸w, w szczeg贸lno艣ci komisji bioetycznych, o kt贸rych mowa w art. 29 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 roku o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Komisje bioetyczne opiniuj膮 za艣 projekty eksperyment贸w medycznych. Komisja do spraw etyki bada艅 naukowych U艁 nie jest wi臋c w艂a艣ciwa w takich sprawach. Przepisy nie reguluj膮 poj臋cia eksperymentu medycznego, aczkolwiek powo艂ana ustawa wskazuje na dwa ich rodzaje, tj. eksperymenty lecznicze i badawcze. Te pierwsze przeprowadzane s膮 w celu wprowadzenia nowych albo tylko cz臋艣ciowo wypr贸bowanych metod diagnostycznych, leczniczych lub profilaktycznych i maj膮 na celu osi膮gni臋cie bezpo艣redniej korzy艣ci dla zdrowia osoby chorej. Natomiast eksperymenty badawcze s膮 ukierunkowane przede wszystkim na rozszerzenie wiedzy medycznej i mog膮 by膰 przeprowadzone zar贸wno na osobach chorych, jak i zdrowych. Ponadto w my艣l art. 21 ust. 4 powo艂anej ustawy eksperymentem medycznym jest r贸wnie偶 przeprowadzenie bada艅 materia艂u biologicznego, w tym genetycznego pobranego od osoby dla cel贸w naukowych. Poj臋cie materia艂u biologicznego nie zosta艂o ustawowo zdefiniowane, aczkolwiek mo偶na przyj膮膰, 偶e jest to pr贸bka biologiczna pobrana od cz艂owieka w celu przeprowadzenia bada艅 naukowych. Przyk艂adowo wi臋c do kategorii tej nale偶y krew, fragmenty tkanek pobranych w trakcie operacji, 艣lina, wydaliny organizmu. Przy czym niezb臋dne jest jej pobranie od cz艂owieka. W grupie tej nie mieszcz膮 si臋 zatem tkanki i kom贸rki pobrane ze zw艂ok np. podczas ich sekcji. Ponadto pobranie musi by膰 intencjonalne, tzn.materia艂 ten ma by膰 przeznaczony do cel贸w naukowych. Nie ma natomiast znaczenia, czy zosta艂 on pobrany przez eksperymentatora, czy te偶 dostarczony przez uczestnika badania np. kosmyk w艂os贸w odci臋ty samodzielnie przez probanta. Zakresem omawianego przepisu nie zosta艂 te偶 obj臋ty materia艂 pochodz膮cy od cz艂owieka, lecz od niego niepobrany np. odpady medyczne. 

Je艣li wnioskodawca projektuje przedsi臋wzi臋cie, kt贸re b臋dzie spe艂nia艂o warunki eksperymentu medycznego, powinien przestrzega膰 wymog贸w okre艣lonych w rozdziale czwartym powo艂anej ustawy, w szczeg贸lno艣ci zwr贸ci膰 si臋 o opini臋 do w艂a艣ciwej komisji bioetycznej.Dotyczy to r贸wnie偶 wspomnianego materia艂u biologicznego pobranego do cel贸w naukowych. W takich bowiem przypadkach Komisja do spraw etyki bada艅 naukowych U艁 nie b臋dzie w艂a艣ciwa do rozpatrzenia wniosku.

Czy narz臋dzia badawcze powinny by膰 za艂膮czone do wniosku?

Je偶eli to mo偶liwe prosimy o za艂膮czenie narz臋dzi badawczych lub przyk艂adowych twierdze艅/materia艂贸w, je偶eli nie - to o wyczerpuj膮ce informacje na ich temat. Prosimy r贸wnie偶 o dodanie informacji, czy osoba prowadz膮ca badanie ma prawo do zastosowania narz臋dzi (np. zakupi艂a prawo do ich wykorzystania, uzyska艂a zgod臋 autor贸w na ich wykorzystanie w planowanej formie, np. online, lub korzysta z narz臋dzi, kt贸re s膮 w otwartym dost臋pie).

W jaki spos贸b nale偶y sformu艂owa膰 formularz zgody, aby by艂 jasny i zrozumia艂y dla uczestnik贸w badania?

Wnioskodawca powinien pami臋ta膰, 偶e sporz膮dzona przez niego informacja nie jest kierowana do cz艂onk贸w Komisji ds. etyki bada艅 naukowych U艁, lecz do uczestnik贸w badania. Najcz臋艣ciej za艣 nie posiadaj膮 oni wiedzy specjalistycznej. Nale偶y zatem zadba膰, aby przekaz by艂 przyst臋pny i zrozumia艂y. Wnioskodawca powinien wi臋c unika膰 naukowych sformu艂owa艅, fachowego j臋zyka, skr贸t贸w i skr贸towc贸w, a tak偶e w szczeg贸lno艣ci nazw stosowanych test贸w. Sformu艂owania takie nie b臋d膮 bowiem no艣ne informacyjnie dla probant贸w. Korzystniej jest opisa膰 na czym polega dany test i co b臋dzie za jego pomoc膮 weryfikowane. Ponadto trzeba wzi膮膰 pod uwag臋, 偶e informacja mo偶e by膰 adresowana do dzieci oraz os贸b z ograniczon膮 percepcj膮. W贸wczas przekaz powinien by膰 dostosowany do wieku uczestnika badania oraz jego mo偶liwo艣ci poznawczych. Podsumowuj膮c, informacja powinna by膰 tak sformu艂owana, aby osoba nieposiadaj膮ca wiedzy specjalistycznej mog艂a z rozeznaniem zorientowa膰 si臋 na czym b臋dzie polega艂 jej udzia艂 w badaniu oraz o jego ryzyku i korzy艣ciach i na tej kanwie podj膮膰 艣wiadom膮 decyzj臋 o swym uczestnictwie. 

W jakich terminach odbywa si臋 sk艂adanie wniosk贸w do Komisji?

Terminy sk艂adania wniosk贸w do Komisji ds. Etyki Bada艅 Naukowych U艁 w roku akademickim 2025/26  mijaj膮 w dniach:

  • 13 pa藕dziernika 2025 - wnioski na I posiedzenie Komisji
  • 18 listopada 2025 - wnioski na II posiedzenie Komisji
  • 13 stycznia 2026 - wnioski na III posiedzenie Komisji
  • 17 lutego 2026 - wnioski na IV posiedzenie Komisji
  • 31 marca 2026 - wnioski na V posiedzenie Komisji
  • 26 maja 2026 -  wnioski na VI posiedzenie Komisji

Wnioski przes艂ane po terminach naboru b臋d膮 kierowane na kolejne posiedzenie Komisji.

Podstawa prawna dzia艂ania Komisji ds. Etyki Bada艅 Naukowych U艁

Zasady pracy i dzia艂ania Komisji opisane s膮 w Regulaminie pracy Komisji. Na mocy Zarz膮dzenia nr 35 Rektora U艁 z dnia 15.12.2025 wprowadzony zosta艂 nowy Regulamin pracy komisji wraz z za艂膮cznikami (do pobrania poni偶ej). Pracami Komisji kieruje Prorektorka ds. nauki Uniwersytetu 艁贸dzkiego, a sk艂ad osobowy Komisji na kadencj臋 2024-2028 dost臋pny jest na stronie

Kodeks dobrych praktyk

Dowiedz si臋 wi臋cej o dobrych praktykach, kt贸rymi kierujemy si臋 na Uniwersytecie 艁贸dzkim. Kodeks dobrych praktyk zosta艂 opracowany przez Fundacj臋 Rektor贸w Polskich i uchwalony przez Zgromadzenie Plenarne Konferencji Rektor贸w Akademickich Szk贸艂 Polskich.

ul. Narutowicza 68, 90-136 艁贸d藕
NIP: 724 000 32 43
Adres do dor臋cze艅 elektronicznych (ADE): AE:PL-74796-17640-IHHIV-17
KONTAKT鈥嬧赌嬧赌嬧赌嬧赌嬧赌嬧赌

© 2009-2026, 91桃色