Odnowienia Doktorat贸w Naukowych: Prof. Stanis艂aw Cie艣li艅ski
Profesor Stanis艂aw Cie艣li艅ski urodzi艂 si臋 20 kwietnia 1935 roku w podradomskiej miejscowo艣ci Makowiec. W roku 1953 uko艅czy艂 Liceum Pedagogiczne w Radomiu i na mocy obowi膮zuj膮cego w贸wczas nakazu pracy zosta艂 zatrudniony w M艂odzie偶owym Domu Kultury w Radomiu, bez mo偶liwo艣ci podj臋cia studi贸w. Gdy po roku pracy uda艂o mu si臋 otrzyma膰 zgod臋 na podj臋cie studi贸w, wybra艂 Wy偶sz膮 Szko艂臋 Pedagogiczn膮 w 艁odzi, a nast臋pnie kontynuowa艂 nauk臋 na Wydziale Biologii i Nauk o Ziemi Uniwersytetu 艁贸dzkiego.
Tytu艂 zawodowy magistra biologii uzyska艂 w 1958 roku na podstawie rozprawy Porosty Pasma 艁ysog贸rskiego w G贸rach 艢wi臋tokrzyskich, kt贸r膮 wykona艂 w Zak艂adzie Ewolucjonizmu Uniwersytetu 艁贸dzkiego kierowanym przez prof. Benedykta Halicza. Spotkanie z prof. Haliczem sta艂o si臋 impulsem do zainteresowania si臋 grzybami zlichenizowanymi 鈥� porostami.
Po studiach 偶ycie zawodowe i prywatne zwi膮za艂 ponownie z Radomiem, w kt贸rym podj膮艂 prac臋 jako nauczyciel w szkolnictwie podstawowym i 艣rednim. W latach 1961鈥�1965, pracuj膮c ju偶 w Studium Nauczycielskim w Radomiu jako wyk艂adowca biologii, spotka艂 ponownie wizytuj膮cego Studium prof. Halicza i z jego inspiracji rozpocz膮艂 na w艂asny koszt badania lichenologiczne zmierzaj膮ce do przygotowania rozprawy doktorskiej.
Pi臋膰dziesi膮t lat temu, w roku 1968, Stanis艂aw Cie艣li艅ski uzyska艂 stopie艅 naukowy doktora nauk przyrodniczych na podstawie rozprawy Porosty (Lichenes) G贸r 艢wi臋tokrzyskich. Promotorem dysertacji by艂 prof. Benedykt Halicz, a recenzentami profesorzy J贸zef Motyka i Jakub Mowszowicz.
Uzyskanie stopnia doktora zaowocowa艂o awansem w 偶yciu zawodowym dr. Cie艣li艅skiego, a mianowicie ju偶 w 1968 roku powierzono mu obowi膮zki inspektora szkolnego w Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w Radomiu, a od roku 1971 鈥� funkcj臋 dyrektora Liceum Og贸lnokszta艂c膮cego im. Jana Kochanowskiego.
W roku 1973, po utworzeniu biologii jako nowego kierunku studi贸w w Wy偶szej Szkole Pedagogicznej w Kielcach, na pro艣b臋 w艂adz Uczelni podj膮艂 prac臋 na stanowisku docenta kontraktowego. Doc. S. Cie艣li艅ski bardzo aktywnie i tw贸rczo w艂膮czy艂 si臋 w organizacj臋 nowo utworzonego kierunku (obecnie Instytutu Biologii) i jednocze艣nie zdobywa艂 stopnie i tytu艂y naukowe.
Stopie艅 doktora habilitowanego nauk przyrodniczych w zakresie ekologii ro艣lin uzyska艂 w roku 1980 na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. W roku 1989 otrzyma艂 tytu艂 naukowy profesora nadzwyczajnego, a w 1995 鈥� profesora zwyczajnego nauk przyrodniczych.
Prof. Stanis艂aw Cie艣li艅ski uczestniczy艂 w pracach organ贸w kolegialnych i w administracji akademickiej swojej Uczelni, pe艂ni膮c funkcje wicedyrektora (1975鈥�1978) i dyrektora (1987鈥�1990) Instytutu Biologii, dziekana Wydzia艂u Matematyczno-Przyrodniczego (1978鈥�1982) Wy偶szej Szko艂y Pedagogicznej, prorektora (1982鈥�1984) i rektora (1996鈥�1999) 贸wczesnej Akademii 艢wi臋tokrzyskiej.
Przez 33 lata, a偶 do przej艣cia w roku 2006 na emerytur臋, kierowa艂 Zak艂adem Botaniki, kt贸ry stworzy艂 od podstaw, podobnie jak Herbarium. Kolekcje ro艣lin, grzyb贸w i porost贸w s膮 w艂膮czone do 艣wiatowej sieci zbior贸w naukowych figuruj膮cych w Index Herbariorum pod akronimem KTC.
Prof. Cie艣li艅ski, zwi膮zany r贸wnie偶 emocjonalnie z Ziemiami Radomsk膮 i Kieleck膮 nie tylko prowadzi艂 tam wszechstronne badania naukowe obfituj膮ce w wa偶ne publikacje, lecz tak偶e uczestniczy艂 w organach doradczych wojewod贸w w zakresie ochrony przyrody, od roku 1983 鈥� w Radzie Naukowej 艢wi臋tokrzyskiego Parku Narodowego (w latach 1993鈥�2000 jako przewodnicz膮cy Rady) oraz w Radzie Naukowo-Spo艂ecznej 艢wi臋tokrzyskich i Nadnidzia艅skich Park贸w Krajobrazowych. Od 1986 r., jako g艂贸wny inicjator, anga偶owa艂 si臋 w budow臋 Kieleckiego Ogrodu Botanicznego, kt贸rego oficjalne otwarcie nast膮pi艂o 13 lipca 2018 roku.
Prof. Stanis艂aw Cie艣li艅ski to wybitny polski lichenolog i jednocze艣nie geobotanik. Jego podstawowe obiekty bada艅 naukowych koncentrowa艂y si臋 na Wy偶ynie Kieleckiej, 艂膮cznie z G贸rami 艢wi臋tokrzyskimi, oraz w Polsce P贸艂nocno-Wschodniej, a szczeg贸lnymi obiektami bada艅 by艂y Puszcza Bia艂owieska wraz z cz臋艣ci膮 bia艂orusk膮 oraz Zachodnia Syberia (region Nowosybirska).
G艂贸wne kierunki bada艅 odnosz膮 si臋 do r贸偶norodno艣ci gatunkowej porost贸w, ich ekologii, rozmieszczenia geograficznego, roli, jak膮 odgrywaj膮 w dynamice ro艣linno艣ci, a tak偶e do ich zagro偶enia i ochrony. W ka偶dym z tych nurt贸w badawczych prof. Cie艣li艅ski osi膮gn膮艂 znacz膮ce wyniki, kt贸re opublikowa艂 w 140 pracach.
Swoimi badaniami wni贸s艂 m.in. wk艂ad w poznanie bioty porost贸w Polski i kraj贸w o艣ciennych, przyczyni艂 si臋 do wyja艣nienia roli porost贸w w strukturze i funkcjonowaniu las贸w li艣ciastych i bor贸w, w tym do poznania zjawiska epifityzmu oraz amplitudy ekologicznej porost贸w epifitycznych w modelowym obiekcie le艣nym 鈥� Bia艂owieskim Parku Narodowym; przyczyni艂 si臋 do ustalenia cech reliktu puszcza艅skiego i wska藕nik贸w ni偶owych starych las贸w, jak r贸wnie偶 do wyja艣nienia roli porost贸w w procesie sukcesji wt贸rnej na gruntach porolnych, od pionierskich muraw do boru sosnowego; wsp贸艂tworzy艂 polskie czerwone listy porost贸w wymar艂ych i zagro偶onych.
Prof. Cie艣li艅ski da艂 si臋 tak偶e pozna膰 jako wszechstronny dydaktyk i wychowawca, dbaj膮cy o rozw贸j kadry i proces dydaktyczny Zak艂adu Botaniki. Wykszta艂ci艂 bardzo liczn膮 grup臋 student贸w, kierowa艂 kilkudziesi臋cioma pracami magisterskimi nie tylko z zakresu lichenologii.
By艂 promotorem jednej rozprawy doktorskiej, recenzentem 20 prac doktorskich i 7 habilitacyjnych, opiniowa艂 dorobek 6 kandydat贸w do tytu艂u profesora, 7 na stanowisko profesora zwyczajnego i cz艂onka korespondenta PAN. Wykona艂 tak偶e kilkadziesi膮t recenzji wydawniczych i projekt贸w badawczych.
Prof. S. Cie艣li艅ski aktywnie uczestniczy艂 w pracach Komisji Ochrony Przyrody Pa艅stwowej Rady Ochrony Przyrody (1992鈥�1995), w Komitetach Polskiej Akademii Nauk 鈥� Komitecie Ochrony Przyrody (1982鈥�2006) oraz Komitecie Botaniki (1993鈥�2006). By艂 r贸wnie偶 cz艂onkiem Rad Naukowych 鈥� Instytutu Botaniki im. W艂adys艂awa Szafera PAN (1993鈥�2006), 艢wi臋tokrzyskiego Parku Narodowego (1984鈥�2000) oraz Bia艂owieskiego Parku Narodowego (1987鈥�2004).
Uczestniczy艂 w Radach Redakcyjnych kilku czasopism 鈥� 鈥濧cta Mycologica鈥�, 鈥濵onographiae Botanicae鈥�, 鈥濬ragmenta Floristica et Geobotanica鈥� i 鈥濿iadomo艣ci Botaniczne鈥�. Jest wsp贸艂redaktorem seryjnego wydawnictwa Atlas of the Geographical Distribution of Lichens in Poland (碍谤补办贸飞).&苍产蝉辫;
Prof. S. Cie艣li艅ski jest cz艂onkiem kilku towarzystw naukowych, ale szczeg贸lnie bliskie jest mu Polskie Towarzystwo Botaniczne (PTB), w kt贸rym pe艂ni艂 funkcj臋 wiceprezesa Zarz膮du G艂贸wnego (1992鈥�1999), a nast臋pnie przewodnicz膮cego G艂贸wnej Komisji Rewizyjnej (1999鈥�2002). Od roku 2010 jest Cz艂onkiem Honorowym PTB. Przewodniczy艂 r贸wnie偶 Sekcji Lichenologicznej PTB (1989鈥�1992) oraz Kieleckiemu Oddzia艂owi PTB (1986鈥�1992).
Jako przewodnicz膮cy Oddzia艂u Kieleckiego, w 1992 roku by艂 organizatorem spotkania w Kielcach 鈥� 49. Zjazdu Polskiego Towarzystwa Botanicznego. Uczestniczy艂o w nim prawie 400 botanik贸w ze wszystkich o艣rodk贸w naukowych Polski i z 5 kraj贸w europejskich. W roku 1994 by艂 tak偶e organizatorem 67. Walnego Zgromadzenia Delegat贸w PTB, na kt贸rym zatwierdzono nowy statut Towarzystwa.
Organizowa艂 ponadto cz臋艣膰 kieleck膮 19th International Phytogeographic Excursion. Flora and Vegetation of Poland, Changes, Management and Conservation 1928鈥�1988.
Prof. Cie艣li艅ski dzia艂a艂 w regionalnych towarzystwach naukowych: by艂 cz艂onkiem, a nast臋pnie wiceprezesem Radomskiego Towarzystwa Naukowego oraz cz艂onkiem i prezesem Kieleckiego Towarzystwa Naukowego. Z wielkim rozmachem inspirowa艂 badania w regionie, organizowa艂 sesje naukowe i popularnonaukowe zwi膮zane z ochron膮 przyrody i 艣rodowiska. Dzi臋ki niemu powsta艂y wa偶ne publikacje, zw艂aszcza monografie ukazuj膮ce wyj膮tkowe walory przyrodnicze tych s艂abo rozpoznanych w贸wczas obszar贸w.
Za swoje osi膮gni臋cia naukowe, dydaktyczne i organizacyjne na rzecz macierzystej Uczelni i regionu prof. Cie艣li艅ski by艂 wielokrotnie nagradzany. Warto wspomnie膰 zw艂aszcza o nagrodach indywidualnych I stopnia Ministra O艣wiaty i Wychowania (1972), III stopnia Ministra Szkolnictwa Wy偶szego i Techniki (1975, 1981) oraz o nagrodach Wojewody Radomskiego im. Jana Kochanowskiego (1982) i Wojewody Kieleckiego im. Stanis艂awa Staszica (1990), a tak偶e o wielu odznaczeniach pa艅stwowych, w tym o Z艂otym Krzy偶u Zas艂ugi (1972), Krzy偶u Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1979), Krzy偶u Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (2001) i Medalu Komisji Edukacji Narodowej (1989).
Prof. Stanis艂aw Cie艣li艅ski jest r贸wnie偶 laureatem presti偶owego Medalu im. Profesora Zygmunta Czubi艅skiego, kt贸ry otrzyma艂 za najlepsz膮 polsk膮 monografi臋 regionaln膮 鈥� Atlas rozmieszczenia porost贸w (Lichenes) w Polsce P贸艂nocno-Wschodniej (2004, Pozna艅ski Oddzia艂 Polskiego Towarzystwa Botanicznego).
Opracowa艂a prof. dr hab. Krystyna Czy偶ewska Pracownia Algologii i Mykologii, Uniwersytet 艁贸dzki