Zbrodnia Pomorska 1939
W pierwszych miesi膮cach II wojny 艣wiatowej na terenie przedwojennego wojew贸dztwa pomorskiego dosz艂o do masowych egzekucji, w wyniku kt贸rych zgin臋艂o od 20 do 30 tysi臋cy os贸b. Liczba ofiar w tym regionie by艂a dwukrotnie wy偶sza ni偶 na innych terenach przedwojennej Polski. Ofiary, w tym ksi臋偶a, nauczyciele, politycy, kupcy, urz臋dnicy, a tak偶e osoby umys艂owo chore i przedstawiciele spo艂eczno艣ci 偶ydowskiej, by艂y pochowane w masowych grobach, co mia艂o na celu zatarcie 艣lad贸w zbrodni.
Projekt badawczy dra Dawida Kobia艂ki podejmuje pr贸b臋 analizy tego tragicznego dziedzictwa poprzez wykorzystanie interdyscyplinarnego podej艣cia 艂膮cz膮cego prac臋 specjali艣t贸w z takich dziedzin jak: archeologia, historia, etnografia, antropologia fizyczna, genetyka, chemia, analiza gleby i ro艣li, i wiele innych.
Niemcy mordowali obywateli polskich w oko艂o 400 miejscowo艣ciach przedwojennego wojew贸dztwa pomorskiego. Ide膮 projektu by艂y dok艂adne badania przesz艂o艣ci i wsp贸艂czesno艣ci dziedzictwa czterech miejsc zwi膮zanych ze Zbrodni膮 pomorsk膮 1939. Dokumentowano pomniki, miejsca internowania, transportu wi臋藕ni贸w, rozstrzeliwa艅 oraz masowych grob贸w, analizuj膮c ich wsp贸艂czesn膮 rol臋 i znaczenie. Istotnym elementem bada艅 s膮 tak偶e pami膮tki rodzinne, kt贸re jako materialne no艣niki pami臋ci stanowi膮 unikalne 艣wiadectwa przesz艂o艣ci. Podej艣cia archeologiczne, historyczne oraz etnograficzne wzajemnie si臋 uzupe艂nia艂y, weryfikowa艂y oraz wp艂ywa艂y na przebieg prac badawczych.
W projekcie wykorzystane zosta艂y metody archeologii s膮dowej, traktuj膮c miejsca masowych egzekucji jako stanowiska archeologiczne. Znaleziska takie jak pociski, 艂uski, rzeczy osobiste ofiar czy fragmenty szcz膮tk贸w pozwalaj膮 na rekonstrukcj臋 kluczowych aspekt贸w tych zbrodni i ich konsekwencji. Badania te maj膮 na celu nie tylko dokumentacj臋, ale tak偶e refleksj臋 nad tym, jak dziedzictwo tych tragicznych wydarze艅 wp艂ywa na wsp贸艂czesno艣膰.
Projekt stanowi unikaln膮 pr贸b臋 po艂膮czenia danych archeologicznych z innymi 藕r贸d艂ami 鈥� historycznymi, wizualnymi oraz materialnymi 鈥� w celu pe艂niejszego zrozumienia i upami臋tnienia Zbrodni pomorskiej 1939 roku.
Dr Dawid Kobia艂ka
Dr Dawid Kobia艂ka 鈥� archeolog i antropolog kulturowy, adiunkt w , kierownik projektu odpowiedzialny za implementacj臋 i koordynacj臋 ca艂o艣ci zada艅 projektowych.
Pomys艂odawca, autor oraz kierownik projekt贸w dotycz膮cych materialnych pozosta艂o艣ci ze wsp贸艂czesnych konflikt贸w zbrojnych finansowanych m.in. ze 艣rodk贸w Narodowego Centrum Nauki () oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego (), autor artyku艂贸w publikowanych na 艂amach mi臋dzynarodowych czasopism naukowych takich, jak: 鈥淎ntiquity鈥�, 鈥淛ournal of Contemporary Archaeology鈥�, 鈥淚nternational Journal of Historical Archaeology鈥�.
W dniu 21.11.2024 na Pomorskim Kongresie Pami臋ci Narodowej zosta艂 odznaczony z艂otym .
Medalem Reipublicae Memoriae Meritum Instytut Pami臋ci Narodowej honoruje tych, kt贸rzy dzia艂aj膮 na rzecz trwa艂ego upami臋tniania wydarze艅 i postaci z historii Narodu Polskiego w latach 1917鈥�1990 oraz wspieraj膮 IPN w dzia艂alno艣ci edukacyjnej, naukowej i wydawniczej.
Reporta偶 z Doliny 艢mierci w Chojnicach
W lipcu 2024 r. zesp贸艂 Centrum Komunikacji i PR U艁 odwiedzi艂 z kamer膮 teren prac archeologicznych przy masowym grobie zamordowanych pacjent贸w Krajowych Zak艂ad贸w Opieki Spo艂ecznej w Chojnicach. Podczas wizyty rozmawiali艣my z drem Dawidem Kobia艂k膮 鈥� kierownikiem projektu, dr. Tomaszem Ceranem 鈥� historykiem, kierownikiem Referatu Bada艅 Historycznych Instytutu Pami臋ci Narodowej w Bydgoszczy i wykonawc膮 projektu odpowiedzialnym za badania historyczne, dr Joann膮 Rog贸偶 鈥� antropologiem fizycznym, Laur膮 Mu帽oz-Encinar z i 鈥� specjalistk膮 w zakresie archeologii wsp贸艂czesnych konflikt贸w i antropologii s膮dowej oraz prokuratorem Tomaszem Jankowskim z Oddzia艂owej Komisji 艢cigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Gda艅sku.
Mieli艣my okazj臋 zobaczy膰 na w艂asne oczy szkielety ofiar, kt贸re w pieczo艂owity i systematyczny spos贸b by艂y opisywane, badane i wydobywane z wykopu. Z bliska obserwowali艣my, jak zesp贸艂 dra Kobia艂ki, z niezwyk艂膮 dok艂adno艣ci膮 i szacunkiem, rekonstruuje historie ofiar, kt贸rych los a przede wszystkim miejsce spoczynku przez dekady pozostawa艂y nieznane.
艢wiadectwem tej jednodniowej wizyty jest kr贸tki reporta偶, kt贸ry syntetycznie ukazuje ogrom prac wykonywanych przez badaczy. Reporta偶 nie tylko przybli偶a szczeg贸艂y metodyki badawczej, ale r贸wnie偶 podkre艣la emocjonalny wymiar pracy zespo艂u. To zaproszenie do refleksji nad trudnym dziedzictwem Zbrodni pomorskiej 1939 roku oraz przypomnienie o obowi膮zku pami臋ci, kt贸ry spoczywa na kolejnych pokoleniach.
Dowiedz si臋 wi臋cej o wydarzeniach, kt贸re rozgrywa艂y si臋 na Pomorzu w 1939 r.
Zapoznaj si臋 z wybranymi pracami naukowymi na temat Zbrodni pomorskiej 1939
鈥� World Archaeology
鈥� Springer Nature
Projekt finansowany przez na podstawie umowy nr UMO-2021/43/D/HS3/00033.
W filmie wykorzystano materia艂y video i zdj臋cia autorstwa Daniela Frymarka oraz 藕r贸d艂a ze zbior贸w Instytutu Pami臋ci Narodowej, jak i zebrane na potrzeby realizacji projektu.
Zdj臋cie portretowe dra Dawida Kobia艂ki 飞测办辞苍补艂 dr Bartosz Ka艂u偶ny (Centrum Komunikacji i PR)
Redakcja: Micha艂 Gruda (Centrum Komunikacji i PR)
Misja台 Uniwersytetu 艁o虂dzkiego jest rzetelne prowadzenie badan虂 naukowych oraz aktywne g艂oszenie prawdy z nich p艂yna台cej, tak by ma台drze kszta艂cic虂 kolejne pokolenia, byc虂 uz虈ytecznym dla spo艂eczen虂stwa oraz odwaz虈nie odpowiadac虂 na wyzwania wspo虂艂czesnego s虂wiata. Doskona艂o艣膰 naukowa jest dla nas zawsze najlepszym kompasem. Nasze warto艣ci to: odwaga, ciekawo艣膰, zaanga偶owanie, wsp贸艂praca i szacunek.