O wyk艂adzie
Lasy znajduj膮 si臋 obecnie w centrum dyskucji na temat zmian klimatycznych, utraty bior贸偶norodno艣ci, kwestii zwi膮zanych z adaptacj膮 i mitygacj膮 tych zmain, jak i dysput na temat nier贸wno艣ci, zasob贸w i neoliberalnego kapita艂u. Jednocze艣nie, ostatnie dziesi臋ciolecia przynios艂y globalny konsensus co do pilnej potrzeby skoordynowanych wysi艂k贸w na rzecz zapobiegania deforestacji i degradacji las贸w. Inicjatywy polityczne, takie jak np. Bonn Challenge, Dekada ONZ na rzecz restytucji ekosystem贸w i Europejski Zielony 艁ad, s膮 przyk艂adami tych mi臋dzynarodowych deklaracji. Jednak rozw贸j i wdra偶anie polityk le艣nych i zwi膮zanych z nimi inicjatyw, to z艂o偶ony i politycznie obci膮偶ony proces, cz臋sto odnosz膮cy si臋 do zawi艂ych kwestii (ang. 鈥瀢icked problems鈥�) i w艂膮czaj膮cy szereg aktor贸w spo艂ecznych reprezentuj膮cych cz臋sto sprzeczne warto艣ci i interesy.
Proponowane rozwi膮zania 鈥� takie jak inicjowanie nowych form ochrony, projekty rewilding, certyfikacja i ekspansja las贸w 鈥� przynosz膮 kolejne wyzwania. Inicjatywy te cz臋sto prowadz膮 do le艣nych konflikt贸w. W Polsce, Europie i globalnie, lokalne konflikty dotycz膮ce las贸w i ich przysz艂o艣ci coraz cz臋艣ciej raportowane s膮 przez media, zw艂aszcza platformy spo艂eczne i nowe komunikatory. Jak bada膰, zrozumie膰 i radzi膰 sobie z nowymi konfliktami le艣nymi, tak偶e tymi kt贸re dopiero nadejd膮?
Antropologia lasu proponuje krytyczn膮 refleksj臋 nad tymi przejawami zr贸偶nicowanych oczekiwa艅 spo艂ecznych, odmiennych warto艣ci i sprzecznych interes贸w w odniesieniu do las贸w. W tym wyst膮pieniu skupi臋 si臋 na tym, jak tzw. zielone inicjatywy, czy to globalne czy lokalne, mog膮 przyczynia膰 si臋 do pog艂臋biania historycznych nier贸wno艣ci i u艂atwia膰 nowe formy akumulacji zasob贸w. Wykorzystam do tego koncepcj臋 鈥瀦ielonych rubie偶y鈥� (ang. green frontiers), kt贸r pozwala 艣ledzi膰 I analizowa膰 wzorce i konsekwencje wsp贸艂czesnych le艣nych inicjatyw w Europie. W ramach tej koncepcji wykorzystuj臋 krytyczn膮 perspektyw臋, charakterystyczn膮 dla studi贸w and rubie偶ami zasob贸w Globalnego Po艂udnia, do analizy sytuacji Globalnej P贸艂nocy. Tym samym zadaj臋 pytanie o luk臋 w literaturze i badaniach na temat dynamik tworzenia rubie偶y zasob贸w w Europie.
Jednocze艣nie podkre艣lam to, 偶e spos贸b, w jaki dyskursy 艣rodowiskowe przekszta艂caj膮 krajobrazy i spo艂eczno艣ci, cz臋sto odzwierciedla historyczne wzorce nier贸wno艣ci, wyw艂aszczania i eksploatacji. Ostatecznie argumentuj臋, 偶e antropologia i pokrewne dyscypliny, opieraj膮ce si臋 na metodach etnograficznych i por贸wnawczych, oferuj膮 cenn膮 perspektyw臋 i narz臋dzia teoretyczne do analizy wsp贸艂czesnych inicjatyw le艣nych. Z kolei skoordynowana antropologia lasu jest szczeg贸lnie dobrze przystosowana do 艣ledzenia tych zmian w ramach spo艂eczno艣ci, jak i identyfikacji podobnych proces贸w na poziomie kraj贸w i region贸w.
O prelegentce
Agata A. Konczal jest adiunktem na Uniwersytecie Wageningen w Forest and Nature Conservation Policy Group. Wcze艣niej, do 2022 roku, pracowa艂a w European Forest Institute w Bonn, gdzie kierowa艂a zespo艂em European Forest Governance and Society. Jest doktorem nauk etnologicznych i antropologicznych. Specjalizuje si臋 w antropologii 艣rodowiskowej, ekologii politycznej i historii 艣rodowiskowej. Obecnie jej g艂贸wny projekt dotyczy ugruntowania antropologii lasu jako dziedziny bada艅 w antropologii. Wsp贸lnie z Jodie Asselin z University of Lethbridge w Kanadzie utworzy艂a i prowadzi FORAGE 鈥� Forest Anthropology Working Group on Europe and Beyond.
G艂贸wnymi zainteresowaniami badawczymi dr Agaty Konczal s膮 badania nad postrzeganiem, rozumieniem i u偶ytkowaniem las贸w przez r贸偶ne grupy spo艂eczne, r贸偶ne podej艣cia i interpretacje ochrony przyrody (np. w ramach projekt贸w rewilding) oraz interdyscyplinarne badania zwi膮zane z lasami i tematyk膮 艣rodowiskow膮. W swoich badaniach Agata analizuje, w jaki spos贸b lasy coraz cz臋艣ciej zostaj膮 upolitycznione i przedstawiane jako 艂atwe i tanie rozwi膮zania problem贸w zwi膮zanych ze zmianami klimatu, utrat膮 r贸偶norodno艣ci biologicznej, kryzysem obszar贸w wiejskich i kwestii rozwojowych.
Zdj臋cia i redakcja: Mateusz Kowalski (WFH U艁)