Cel bada艅
Celem bada艅 by艂o odnalezienie nieznanych i nieoznaczonych grob贸w zwi膮zanych z masowymi zbrodniami pope艂nionymi na tym terenie od jesieni 1939 roku do ko艅ca stycznia 1940 roku. R贸wnocze艣nie, badacze skupiali si臋 na dokumentowaniu i analizie materialnych 艣lad贸w zwi膮zanych z tuszowaniem tych zbrodni pod koniec 1944 roku w ramach niemieckiej Akcji 1005 (tzw. akcji ekshumacyjnej maj膮cej na celu zniszczenie dowod贸w zbrodni z pocz膮tkowego okresu II wojny 艣wiatowej).
Metodologia bada艅 i dotychczasowe odkrycia
Zgodnie z przyj臋tym modelem badawczym, prace terenowe poprzedzono szczeg贸艂ow膮 analiz膮 藕r贸de艂 historycznych, opracowaniem historycznych zdj臋膰 lotniczych i skanowania laserowego, a tak偶e badaniami powierzchniowymi z u偶yciem wykrywaczy metali. Punktem kulminacyjnym by艂o za艂o偶enie wykop贸w sonda偶owych. W tegorocznym etapie poszukiwa艅 wykonano 10 sonda偶y o r贸偶nej d艂ugo艣ci i g艂臋boko艣ci.
Dotychczasowe ustalenia wskazuj膮, 偶e nie wszystkie groby masowe zosta艂y przebadane podczas powojennych ekshumacji. Podobnie, po Akcji 1005 pozosta艂y w badanym miejscu liczne materialne 艣lady, w tym spalone ludzkie szcz膮tki, fragmenty drewna z konstrukcji stos贸w, 艂uski i pociski, a tak偶e drobne przedmioty osobiste ofiar. W艣r贸d nich odnaleziono krzy偶yki, medaliki, guziki cywilne i wojskowe, metalowe elementy podbi膰 but贸w, sprz膮czki, klamry, wpinki, zegarki, spinki do mankiet贸w oraz monety.
Analiza odnalezionych grob贸w
W toku prac przebadano trzy groby. W grobie nr 9 ujawniono lu藕no u艂o偶one, niespalone ludzkie szcz膮tki kostne (ca艂e ko艣ci lub ich fragmenty) nale偶膮ce do doros艂ych. W grobie nr 16 znaleziono 艂膮cznie prawie 200 kg ko艣ci. Niespalone ko艣ci nale偶a艂y do kilkudziesi臋ciu doros艂ych, kobiet i m臋偶czyzn w r贸偶nym wieku, a tak偶e do dzieci w wieku 7-14 lat.
Spalone ko艣ci pochodzi艂y g艂贸wnie od doros艂ych, cho膰 zidentyfikowano r贸wnie偶 nieliczne ko艣ci dzieci臋ce (do 7. roku 偶ycia). Minimaln膮 liczb臋 os贸b, ustalon膮 na podstawie najlepiej zachowanych fragment贸w (cz臋艣ci skaliste ko艣ci skroniowych), oszacowano na 84 osoby. W grobie nr 32 odkryto skrzynie z bez艂adnie u艂o偶onymi niespalonymi ko艣膰mi, w tym ko艣膰mi udowymi i czaszkami. W jednej ze skrzy艅 odnaleziono figurk臋 Matki Boskiej.
Identyfikacja ofiar
Analiza zabezpieczonego materia艂u wskazuje, 偶e spalone szcz膮tki ofiar by艂y przeszukiwane za warto艣ciowymi artefaktami ze z艂ota, srebra i innych cennych kruszc贸w lub kamieni szlachetnych. Mimo to, badania pozwoli艂y na odnalezienie unikalnych przedmiot贸w osobistych nale偶膮cych do ofiar. Dzi臋ki wygrawerowanemu nazwisku na 艂y偶ce uda艂o si臋 zidentyfikowa膰 ofiar臋 figuruj膮c膮 na li艣cie os贸b zamordowanych w Lesie Szp臋gawskim.
Inny przedmiot umo偶liwi艂 ustalenie to偶samo艣ci ofiary, kt贸rej nazwisko nie znajdowa艂o si臋 na tej li艣cie. Wa偶nym artefaktem identyfikacyjnym jest r贸wnie偶 polski, nieprze艂amany znak to偶samo艣ci (tzw. nie艣miertelnik) odnaleziony w warstwie spalenizny, b臋d膮cej pozosta艂o艣ci膮 po niszczeniu grob贸w masowych. Wszystkie dowody zbrodni zosta艂y zabezpieczone i w najbli偶szej przysz艂o艣ci zostan膮 poddane zabiegom konserwatorskim.
Informacje: IPN oraz dr Dawid Kobia艂ka
Redakcja: Mateusz Kowalski (WFH U艁)
Zdj臋cia: IPN