Spotkanie wok贸艂 ksi膮偶ki 鈥濼rwoga powietrzna. Ukrai艅scy arty艣ci i instytucje kultury w czasie wojny鈥�
Spotkanie ropocze艂o si臋 podkre艣leniem prowadz膮cego, 偶e ksi膮偶ka ma warto艣膰 nie tylko socjologiczn膮, ale r贸wnie偶 historiograficzn膮 鈥� jako zapis do艣wiadczenia wojny rosyjsko-ukrai艅skiej widzianego oczami artyst贸w i ludzi kultury, kt贸ry b臋dzie zyskiwa艂 na znaczeniu w kolejnych latach.
Autorzy opowiedzieli o genezie projektu i o tym, 偶e obaj badacze 鈥� socjolog sztuki i fotografik, profesor Akademii Sztuk Pi臋knych 鈥� w naturalny spos贸b skupili si臋 na 艣rodowisku artystycznym oraz instytucjach kultury. W trakcie rozmowy om贸wiono jedn膮 z kluczowych obserwacji p艂yn膮cych z wywiad贸w: mimo narastaj膮cego napi臋cia przed lutym 2022 roku niemal nikt z rozm贸wc贸w nie by艂 psychicznie przygotowany na wybuch pe艂noskalowej wojny. Autorzy por贸wnali ten mechanizm ze wspomnieniami prof. Jana Szczepa艅skiego z 1939 roku, wskazuj膮c na uniwersalne do艣wiadczenie wyparcia zagro偶enia.
Podkre艣lono r贸wnie偶, 偶e do艣wiadczenie wojny by艂o silnie zr贸偶nicowane geograficznie 鈥� inne we Lwowie, Kijowie czy Charkowie. Jednocze艣nie, odwo艂uj膮c si臋 do koncepcji 鈥瀐iperobiektu鈥� Timothy鈥檈go Mortona, autorzy pokazali, 偶e wojna przenika ka偶dy aspekt 偶ycia, dociera wsz臋dzie i do ka偶dego 鈥� nie da si臋 przed ni膮 skry膰 ani o niej zapomnie膰.
Wsp贸lnym mianownikiem postaw badanych artyst贸w okaza艂 si臋 imperatyw zaanga偶owania 鈥� potrzeba 鈥瀦nalezienia sobie wojennej pracy鈥�. Przybiera艂o to r贸偶ne formy: od organizowania wystaw, przez wo偶enie ksi膮偶ek do frontowych miasteczek, po dokumentowanie rzeczywisto艣ci.
Wa偶nym w膮tkiem dyskusji by艂a tak偶e kwestia ukrai艅skiej to偶samo艣ci kulturowej i relacji z kultur膮 rosyjsk膮. Rozm贸wcy autor贸w kwestionowali poj臋cie 鈥瀢ielkiej kultury rosyjskiej鈥�, pr贸buj膮c odzyska膰 dorobek tw贸rc贸w ukrai艅skiego pochodzenia, przypisywany dotychczas Rosji, a tak偶e 艣wiadomie przechodz膮c na j臋zyk ukrai艅ski w swojej tw贸rczo艣ci artystycznej.
Prof. Marek Doma艅ski om贸wi艂 rol臋 fotografii w projekcie oraz do艣wiadczenie wsp贸艂pracy w duecie. Zdj臋cia dokumentuj膮ce pustki i nieobecno艣ci stanowi膮 wizualny j臋zyk uzupe艂niaj膮cy wywiady, budowany w oparciu o wieloletni膮 wsp贸艂prac臋 badawcz膮 obu autor贸w.
Po pytaniach od publiczno艣ci spotkanie zako艅czy艂o si臋 refleksj膮 prowadz膮cego, 偶e ksi膮偶ka z ka偶dym rokiem b臋dzie zyskiwa膰 na znaczeniu, a po zako艅czeniu wojny stanie si臋 jednym z wa偶niejszych 藕r贸de艂 do zrozumienia nie tylko tego konkretnego konfliktu, ale r贸wnie偶 uniwersalnych mechanizm贸w funkcjonowania spo艂ecze艅stwa w czasie wojny.
Zapis spotkania dost臋pny jest
Kolejne spotkanie #EkSocCzyta
Na kolejne spotkanie zapraszamy ju偶 26 maja 2026 roku, o godz. 17.00. Porozmawiamy o nowej ksi膮偶ce Marty Madejskiej 鈥濷statni gasi 艣wiat艂o. Przypowie艣ci o transformacji鈥� opublikowanej w listopadzie 2025 roku nak艂adem wydawnictwa 鈥濩zarne鈥�.
Marta Madejska przyjecha艂a do 艁odzi z Bytowa na Pomorzu. Autorka nagradzanego reporta偶u historycznego 鈥濧leja W艂贸kniarek鈥� (Wyd. Czarne, 2018), redaktorka, reporterka, archiwistka spo艂eczna, kwerendzistka, muzealniczka, aktywistka zwi膮zana ze Stowarzyszeniem Topografie. Jest r贸wnie偶, od ub. roku, absolwentk膮 VIP U艁.
鈥濷statni gasi 艣wiat艂o鈥� to jej najnowsza ksi膮偶ka. Wykorzystuj膮c mozaik臋 r贸偶nych 藕r贸de艂 od reporterskich obserwacji, przez historie m贸wione, po stare numery 鈥濸rzyjaci贸艂ki鈥� i ostatnie odcinki Polskiej Kroniki Filmowej, autorka opowiada na nowo histori臋 polskiej transformacji. Przypowie艣ci o ludziach, miejscach i zdarzeniach splataj膮 si臋 w polifoniczn膮 narracj臋 o latach prze艂omu.
Rozmow臋 z Mart膮 Madejsk膮 poprowadzi dr Miko艂aj Mirowski.