Batalia o nazw臋
Nowy gatunek storczyka zosta艂 odkryty przez grup臋 badaczy w Kolumbii ju偶 blisko dwa lata temu, jednak ze wzgl臋du na pandemi臋, opracowanie materia艂贸w nieco si臋 przed艂u偶y艂o. 鈥� O ile artyku艂 opisuj膮cy gatunek by艂 gotowy ju偶 w lutym, o tyle nie bardzo mieli艣my pomys艂 na nazw臋 鈥� przyznaje prof. Marta Kolanowska. 鈥� Po ataku Rosji na Ukrain臋 naturalna okaza艂a si臋 ch臋膰 okazania wsparcia Ukrai艅com. My, jako naukowcy nie mamy zdolno艣ci bojowych, postanowili艣my wi臋c zadedykowa膰 nowy gatunek storczyka walcz膮cej Ukrainie.
Naukowcy postanowili nazwa膰 kwiat od imienia ukrai艅skiego prezydenta Wo艂odymyra Za艂enskiego. I tu niestety zacz臋艂y si臋 schody.
Przez kilka miesi臋cy mieli艣my nadziej臋, 偶e uda si臋 zadedykowa膰 storczyk prezydentowi Ukrainy, niestety 偶adne z trzech czasopism naukowych, w kt贸rych chcieli艣my opublikowa膰 nasz artyku艂 nie wyrazi艂o na to zgody. W swojej karierze opisa艂am ponad 380 nowych gatunk贸w, nazywaj膮c je od imienia mojej mamy, diab艂a czy nawet Aragoga [wielki paj膮k w cyklu powie艣ci o Harrym Potterze 鈥� przyp. red.] i nigdy nie spotka艂am si臋 z podobnym oporem. S膮 na 艣wiecie zwierz臋ta nazwane od prezydenta USA Baracka Obamy, jest te偶 podobno gatunek chrz膮szcza, kt贸rego nazwa wywodzi si臋 od nazwiska Adolfa Hitlera, mo偶na wi臋c stwierdzi膰, 偶e op贸r redakcji w tym wzgl臋dzie jest troch臋 wybi贸rczy i uznaniowy
鈥� m贸wi prof. Marta Kolanowska.
Ostatecznie naukowcy zdecydowali si臋 na nazw臋, kt贸ra jest mniej kontrowersyjna, ale w spos贸b symboliczny nawi膮zuje do przyja藕ni polsko-ukrai艅skiej. I tak powsta艂 falcon czyli sok贸艂. Nazwa nawi膮zuje do popularnej w obu krajach pie艣ni 鈥濰ej soko艂y鈥�.
Gdzie szuka膰 nowych gatunk贸w
Naukowcy nie zgadzaj膮 si臋 co do liczby gatunk贸w storczyk贸w na 艣wiecie. Jedni podaj膮, 偶e jest ich 27 000 inni, 偶e 35 000. Jedno jest pewne, ka偶dego roku opisywane s膮 nowe gatunki, mi臋dzy innymi dzi臋ki pracy 艂贸dzkiej badaczki. 鈥� Staramy si臋 opisywa膰 je tak szybko jak si臋 da 鈥� m贸wi prof. Kolanowska. 鈥� Kwiaty te rosn膮 przede wszystkim w lasach tropikalnych, a te jak wiadomo s膮 silnie niszczone. Staramy si臋 wi臋c wyprzedzi膰 deforestacj臋 i opisa膰 tyle gatunk贸w ile tylko zdo艂amy. A kolejne gatunki gin膮 w zastraszaj膮cym tempie, nie tylko ze wzgl臋du na zmiany klimatyczne, ale przede wszystkim ze wzgl臋du na wycinanie las贸w tropikalnych przez cz艂owieka. 鈥� To absurdalne, 偶e latamy na ksi臋偶yc i wysy艂amy sondy na Marsa, a nie znamy tego, co mamy na ziemi 鈥� m贸wi prof. Kolanowska. 鈥� Tym bardziej, 偶e wielu tych ro艣lin nigdy nie poznamy, bo wymr膮 zanim zostan膮 opisane.
- Teuscheria falcon znale藕li艣my w dolinie Sibundoy, gdzie planujemy stworzy膰 prywatny rezerwat przyrody i przy wsp贸艂pracy z Uniwersytetem 艁贸dzkim postawi膰 tam stacj臋 badawcz膮 鈥� m贸wi prof. Marta Kolanowska. 鈥� Wszystkie wnioski trafi艂y ju偶 do odpowiednich urz臋d贸w, mamy te偶 zgromadzone 艣rodki na wykupienie ziemi, wi臋c jest nadzieja, 偶e ten gatunek w naturze b臋dzie mog艂o zobaczy膰 wi臋cej os贸b. Dolina Sibundoy to bardzo bogaty w storczyki region, czy s膮 tak te偶 inne nieznane dot膮d gatunki ro艣lin, nie wiadomo, bo nikt nie prowadzi tam bada艅.
Jak odkry膰 nowy gatunek?
Po pierwsze trzeba wiedzie膰 gdzie szuka膰, kolumbijska d偶ungla wydaje si臋 wyj膮tkowo obfita pod tym wzgl臋dem. Po drugie, trzeba wiedzie膰 na co zwr贸ci膰 uwag臋. 鈥� Storczyki wyr贸偶nia war偶ka 鈥� jeden p艂atek, kt贸ry znacz膮co r贸偶ni si臋 od pozosta艂ych i s艂u偶y do wabienia owad贸w 鈥� wyja艣nia badaczka. 鈥� To w艂a艣nie r贸偶nice w budowie war偶ek s膮 najcz臋stsz膮 podstaw膮 do opisania nowych gatunk贸w.
Ja nigdy nie wiem czy mam do czynienia z nowym gatunkiem. Jedno co wiem, to to, 偶e ja go nie znam, i wtedy zaczyna si臋 przygoda. Nale偶y sprawdzi膰 ca艂膮 dost臋pn膮 literatur臋 (niekiedy si臋gaj膮c膮 ko艅ca XIX w.) i upewni膰 si臋, czy nikt ju偶 tego wcze艣niej nie opisa艂. Nast臋pnie trzeba sprawdzi膰 herbaria, bo mo偶e nikt nie opisa艂, ale kto艣 znalaz艂 i zachowa艂. Dopiero kiedy jeste艣my pewni, 偶e nikt przed nami tego nie zrobi艂, mo偶emy zabra膰 si臋 do przygotowywania artyku艂u do publikacji
鈥� m贸wi prof. Kolanowska.
Praca wydaje si臋 mozolna, ale naukowcy nie ustaj膮 w staraniach. 艁贸dzka naukowczyni zdradza, 偶e wkr贸tce mo偶emy spodziewa膰 si臋 kolejnych odkry膰. 鈥� We wrze艣niu wr贸ci艂am z mojej ostatniej wyprawy do Kolumbii i mamy kilka ro艣lin do opisania 鈥� przyznaje. 鈥� Materia艂 jest ju偶 cz臋艣ciowo opracowany, ale wymaga jeszcze troch臋 czasu. Publikacji mo偶emy si臋 spodziewa膰 prawdopodobnie na pocz膮tku przysz艂ego roku.
惭补迟别谤颈补艂测:&苍产蝉辫;
Tekst: Justyna Kowalewska (3PR Consulting)
Zdj臋cia: Ramiro Medina Trejo