W kontek艣cie niedawnych odkry膰, kt贸re poza najcz臋艣ciej przytaczan膮 warstw膮 estetyczn膮 rzucaj膮 nowe 艣wiat艂o na histori臋 opuszczonej przestrzeni miejskiej jak bumerang wraca temat urban exploringu. Jak to wygl膮da z perspektywy badacza?
Opuszczone, porzucone, cz臋sto puste i zdegradowane miejsca czekaj膮 na ponown膮 interpretacj臋. Jedn膮 z form rekonstrukcji mo偶e by膰 wytwarzanie ich wizualnych reprezentacji 鈥� czy to w postaci fotografii czy film贸w. Maj膮 one nie tylko charakter dokumentuj膮cy post臋p entropii miejskich przestrzeni, ale tak偶e staj膮 si臋 pr贸b膮 re-interpretacji i ujawniania rzeczywisto艣ci miejskiej.
Co interesuje 艣rodowisko naukowe, a m贸wi膮c z naszego punktu widzenia 鈥� humanist贸w 鈥� w porzuconych wycinkach przestrzeni miejskiej?
Badaczy zajmuj膮cych si臋 szeroko rozumian膮 kultur膮 wsp贸艂czesn膮 i szeroko rozumian膮 rzeczywisto艣ci膮 spo艂eczno-kulturow膮 (m. in. antropolog贸w, archeolog贸w wsp贸艂czesno艣ci, historyk贸w, socjolog贸w, kulturoznawc贸w) b臋d膮 interesowa膰 sposoby ponownej interpretacji miejskich przestrzeni, w艂膮czania w dyskursy oraz formowania si臋 wok贸艂 nich swoistych spo艂eczno艣ci. Urban exploring dostarcza wielu p贸l do naukowego namys艂u. Poczynaj膮c od mo偶liwo艣ci analizy i interpretacji kreacyjnej, wizualnej warstwy ujawniaj膮cej si臋 w fotografiach i filmach dokumentuj膮cych t臋 dzia艂alno艣膰, poprzez wymiar wsp贸lnotowego do艣wiadczenia, w ko艅cu do kontestacyjno-politycznego wymiaru prawa do miejskich (cho膰 nie tylko) przestrzeni
Jak to si臋 ma do odkrycia przy ul. Zachodniej 78?
Sformu艂owania znajduj膮ce si臋 w publikacjach odnosz膮cych si臋 do odwiedzenia tego miejsca przez eksploatator贸w-spo艂ecznik贸w (jak sami si臋 okre艣laj膮) ukaza艂a z jednej strony spos贸b budowania narracji charakterystyczny dla tego rodzaju aktywno艣ci. 鈥濷dkryte鈥�, 鈥瀦apomniane鈥�, 鈥瀗iemal nieznane鈥� miejsce podkre艣la unikalno艣膰 eksploracji miejskich jako dzia艂a艅, kt贸re nosz膮 i wnosz膮 znamiona niecodziennego w codzienno艣膰 鈥� codzienno艣膰przestrzeni, kt贸ra wydaje si臋 nam znana.
础濒别鈥�
W konstruowanym przede wszystkim w mediach spo艂eczno艣ciowych dyskursie o tym fakcie niekt贸re z os贸b wskazuj膮 na nieadekwatno艣膰 znaczeniow膮 tych okre艣le艅, kt贸re poniek膮d zak艂adaj膮, 偶e fakt istnienia w tym miejscu obiektu o charakterze sakralnym by艂 powszechnie nie znany. Jednak ciekawe z badawczego punktu widzenia okaza膰 mo偶e si臋 jak kszta艂towana jest praca pami臋ci wywo艂ana przez takie 鈥瀘dkrycia鈥�. Wiele os贸b zabiera g艂os, m贸wi膮c o swoich wspomnieniach zwi膮zanych z tym miejscem. Ukazuj膮 si臋 tak偶e inne warstwy interpretacyjne 鈥� zwi膮zane z warto艣ciowaniem przestrzeni i prawem do niej konkretnych grup.
To prawda, miejsca tego typu wbrew pozorom wcale nie zosta艂y zapomniane, miejscowa spo艂eczno艣膰 cz臋sto ma 艣wiadomo艣膰 ich istnienia, ale przechodzi nad tym do porz膮dku dziennego.
Bior膮c pod uwag臋, 偶e znalezisko, o kt贸rym m贸wimy przedstawia艂o warto艣膰 historyczn膮 warto ustali膰 jak w takiej sytuacji powinien zachowa膰 si臋 odkrywaj膮ce takie miejsce urban expolrer?
Zasad膮 wiod膮c膮 podczas eksploracji powinno by膰 w my艣li powszechnie formu艂owanych w艣r贸d os贸b zajmuj膮cych si臋 tego rodzajem aktywno艣ci miejskich 鈥� 鈥瀟ake only photos, leave only footprints鈥�. Z tym bywa jednak bardzo r贸偶nie, poniewa偶 zasada jest niepisana a dzia艂alno艣膰 eksplorator贸w cz臋sto wykracza poza granice obowi膮zuj膮cego prawa i przyj臋tych zwyczaj贸w, zw艂aszcza dotycz膮cych w艂asno艣ci. Ci臋偶ko wi臋c jest egzekwowa膰 cokolwiek. Tak to wygl膮da w najszerszym kontek艣cie.
Trafiaj膮c na takie odkrycie, komu to zg艂osi膰? Zachowa膰 neutralno艣膰 i zostawi膰 wszystko tak jak by艂o, czy te偶 zabra膰 i przekaza膰 znalezione dokumenty do jakiej艣 instytucji?
Zabieranie i zg艂aszanie 鈥� to zale偶y od osoby, kt贸ra eksploruje i dokonuje tego odkrycia. Je偶eli jego celem jest dokumentowanie, ujawnianie historii oraz ochrona szeroko rozumianego dziedzictwa, w贸wczas warto si臋 zastanowi膰 nad zg艂oszeniem tego do odpowiednich jednostek publicznych np. Wojew贸dzkiego Urz臋du Ochrony Zabytk贸w. Nie wszytki jednak miejsca mog膮 znajdowa膰 si臋 w zakresie ochrony prawnej. Istotne jest i warto si臋 zastanowi膰, czy gdy odkrywamy jakie艣 cenne miejsce nie warto by艂oby zg艂osi膰 w艂a艣nie w艂a艣cicielowi, czy te偶 zarz膮dcy obiektu, budynku, mi臋dzy innymi w celu zabezpieczenia miejsca. Upublicznienie odkrycia wi膮偶e si臋 z jego popularyzacj膮 a nie wszyscy mog膮 podchodzi膰 tak, jak wspomnia艂am na pocz膮tku do zagadnienia ingerencji w eksplorowan膮 przestrze艅. Pami臋tajmy te偶 o drugiej stronie medalu 鈥� zg艂aszaj膮c i wp艂ywaj膮c na zabezpieczenie miejsca blokujemy dost臋p innym eksploratorom.
Foto:
Redakcja: mgr Ronald W贸jcik