呕eby badania takie by艂y mo偶liwe, czas trwania odpowiednich impuls贸w 艣wiat艂a (laserowych) powinien by膰 por贸wnywalny do czas贸w typowych dla ruchu elektronu w atomie lub cz膮steczce. Ten typowy czas jest mierzony w tzw. atomowych jednostkach czasu. Ta ostatnia wynosi oko艂o 24 attosekundy. Obecnie najkr贸tszy wytworzony impuls mia艂 czas trwania oko艂o 43 attosekund i mie艣ci艂 si臋 w zakresie mi臋kkiego promieniowania X.
Fizyka attosekundowa (zwana tak偶e attofizyk膮) jest dzia艂em fizyki, kt贸ra zajmuje si臋 zjawiskami zwi膮zanymi z oddzia艂ywaniem 艣wiat艂a z materi膮 we wspomnianych tutaj skalach czasowych. Zwykle wykorzystuje si臋 w tym celu metody spektroskopowe typu pump-probe, kt贸re wymagaj膮 najnowocze艣niejszych zestaw贸w eksperymentalnych i zaawansowanych metod teoretycznych do opisu i interpretacji danych zebranych w tych do艣wiadczeniach.
W najprostszym przypadku metoda pump-probe polega na tym, 偶e dwa impulsy laserowe z precyzyjnie okre艣lonym czasem op贸藕nienia pomi臋dzy nimi s膮 wysy艂ane w kierunku atomu. Pierwszy impuls (pump) wzbudza atom, a drugi (probe) dokonuje pewnego pomiaru stanu tego samego atomu po 艣ci艣le okre艣lonym czasie, kt贸ry eksperymentator mo偶e p艂ynnie regulowa膰. Powtarzaj膮c wielokrotnie pomiar w tym samym uk艂adzie do艣wiadczalnym, ale dla r贸偶nych czas贸w op贸藕nienia mi臋dzy impulsami laserowymi, mo偶na bada膰 dynamik臋 proces贸w w skali atomowej.
Badania laureat贸w tegorocznej Nagrody Nobla z fizyki przyczyni艂y si臋 do zrozumienia mechanizm贸w, kt贸re rz膮dz膮 elektronami poruszaj膮cymi si臋 w atomach i cz膮steczkach. Umo偶liwi艂y tak偶e kontrolowanie zachowania tych偶e elektron贸w. To znalaz艂o zastosowanie chocia偶by w 艣ledzeniu w czasie reakcji chemicznych na poziomie molekularnym, w diagnostyce medycznej, w precyzyjnym podawaniu lek贸w i w elektronice.
Materia艂 藕r贸d艂owy: dr hab. Jaros艂aw Bauer, prof. U艁