Huncwot Sapkowskiego
Huncwot, hultaj, gagatek, urwis, 艂obuziak to w艂a艣ciwie wyrazy bliskoznaczne. Jedno z nowszych u偶y膰 rzeczownika huncwot w literaturze pi臋knej znajdujemy w utworze Andrzeja Sapkowskiego "Narrenturm" (2002): "M贸wi膮c szczerze, wcale艣 w moich oczach nie lepszy od takiego, co w t艂umie obrzyna kieski albo okrada kurniki. Ot, my艣l臋, jeden z drugim drobny hultaj, mizerny huncwot, kt贸remu uda艂o si臋 skorzysta膰 z okazji.". Nie jest to jednak cz臋sty wyraz we wsp贸艂czesnej polszczy藕nie.
Psi kiep
Pochodzi z j臋zyka niemieckiego, w kt贸rym jest wulgaryzmem - niem. Hundsfott to wed艂ug obja艣nie艅 Aleksandra Br眉cknera 'psi kiep', czyli po 艂acinie 'vulva canina'. W znaczeniu zbli偶onym do dzisiejszego pojawi艂 si臋 w XVII wieku. Mia艂 wtedy ekspresywny, pejoratywny odcie艅 - oznacza艂 'cz艂owieka bezwarto艣ciowego, z艂ego, 艂ajdaka, 艂obuza, nicponia, szelm臋, 艂otra'. W jednym z XVII-wiecznych pami臋tnik贸w czytamy: "呕eby ci臋 kto cho膰 jednym s艂贸wkiem u nich pospolitym, to jest hundsffot obrazi艂, o to zaraz powiniene艣 z nim certowa膰 i na pojedynek wychodzi膰". Przez d艂ugi czas - bo a偶 do XX wieku - rzeczownik ten funkcjonowa艂 w r贸偶nych postaciach pisownianych, np. hundsfot, hunswot, hutsfot, huncfot, huncfat, huncfut, honcfot. Chwiejno艣膰 dotycz膮ca zapisu obcych z pochodzenia wyraz贸w jest zjawiskiem zupe艂nie normalnym. Mo偶emy j膮 obserwowa膰 r贸wnie偶 wsp贸艂cze艣nie, zw艂aszcza w odniesieniu do zapo偶ycze艅 angielskich.
Huncwot w boju
Dawniejsze s艂owniki odnotowa艂y tak偶e inne wyrazy nale偶膮ce do rodziny s艂owotw贸rczej interesuj膮cego nas s艂owa: huncfocki i huncfoctwo. Opr贸cz znaczenia podstawowego huncwot mia艂 przez pewien czas drugie, poboczne znaczenie, wsp贸艂cze艣nie zapomniane. Huncfoty u but贸w oznacza艂y sk贸rki na butach, znajduj膮ce si臋 w tyle na pi臋cie, by艂y to wi臋c wypuk艂o艣ci/gwo藕dziki nad obcasem, kt贸re u艂atwia艂y zdejmowanie obuwia, b膮d藕 te偶 stanowi艂y podparcie dla ostr贸g. Znikn臋艂y tego typu buty, znikn臋艂o wi臋c i to znaczenie.
Co ciekawe, w staropolszczy藕nie hunckop (huckop, hunskop, unskop) oznacza艂 'he艂m z zas艂on膮 w kszta艂cie psiego pyska czy te偶 sam膮 zas艂on臋; psi膮 czap臋' oraz 'ozdobny 艂a艅cuch noszony na szyi'.
笔辞飞谤贸迟 huncwota?
W ostatnich latach mo偶na zaobserwowa膰 rosn膮c膮 popularno艣膰 tego s艂owa, o czym 艣wiadczy zg艂oszenie huncwota do plebiscytu na M艂odzie偶owe s艂owo roku 2016. Jak wida膰, s艂owa wracaj膮, cho膰 艣cie偶ki do tych powrot贸w bywaj膮 kr臋te: od nazwy he艂mu, poprzez obel偶ywe wyzwisko i element dawnego obuwia, do troch臋 fiku艣nego, 偶artobliwego okre艣lenia niegrzecznego kompana.Zapraszamy do zapoznania si臋 z innymi w naszym cyklu. Nasi eksperci pisali ju偶 m.in. o i . Niebawem kolejne historie s艂贸w!
Opracowa艂 prof. Rafa艂 Zar臋bski przy udziale Magdaleny Wismont
Redakcja: Centrum Promocji