Od religii do rozpusty
Czasownik odnosi si臋 do istot 偶ywych, zwykle do ludzi, czasem zwierz膮t. Zdarza si臋, 偶e kto艣 jest w艂a艣cicielem rozbisurmanionego psa. W jednym z numer贸w "呕ycia Warszawy" z 1961 roku czytamy: "Hollywood, rozbisurmaniony nowymi osi膮gni臋ciami techniki, w pogoni za zyskiem nie zwraca艂 uwagi na tre艣膰. Na ekranach pojawi艂y si臋 filmy ukazuj膮ce strony 偶ycia dot膮d uwa偶ane za tabu".
R贸wnie偶 i w tym kontek艣cie imies艂贸w rozbisurmaniony, kt贸ry jest form膮 czasownika rozbisurmani膰, odnosi si臋 do rzeczownika osobowego - Hollywood oznacza tu zbiorowisko ludzi zajmuj膮cych si臋 filmem.
Czasownik rozbisurmani膰 jest form膮 dokonan膮 czasownika bisurmani膰, kt贸ry w XVII oznacza艂 'nawraca膰 na wiar臋 mahometa艅sk膮, turczy膰' i pochodzi艂 od zapo偶yczonego do polszczyzny w XVI wieku rzeczownika bisurman (inne historyczne formy tego s艂owa to m.in. bisurmanin, bisurmaniec, besermaniec, bezerman, basurman, bossurman) 'mahometanin, muzu艂manin', kt贸ry etymologicznie wi膮偶e si臋 z tureckim wyrazem m眉sulm膩n 'wyznawca islamu'.
Ju偶 w dawnej polszczy藕nie s艂owo bisurmani膰 mog艂o mie膰 znaczenie przeno艣ne 'wie艣膰 偶ycie hulaszcze, 艂obuzowa膰, psoci膰'. Dzi艣 ten czasownik jest uwa偶any za przestarza艂y, a cz臋stsz膮 jest jego forma dokonana rozbisurmani膰. Znaczenie 'wie艣膰 偶ycie rozpustne, hulaszcze, 艂obuzowa膰' wi膮偶e si臋 ze stereotypowym wyobra偶eniem wyznawc贸w islamu, jakie zosta艂o ukszta艂towane przez naszych chrze艣cija艅skich przodk贸w, kt贸rym nie podoba艂o si臋 wielo偶e艅stwo muzu艂man贸w.
W przypadku czasownik贸w bisurmani膰 i rozbisurmani膰 dosz艂o do przesuni臋cia znaczeniowego, czyli procesu, kt贸ry cz臋sto dokonuje si臋 w j臋zyku. Na pierwszy plan wysun膮艂 si臋 sens drugorz臋dny, metaforyczny, natomiast znaczenie podstawowe zosta艂o zapomniane.
Zapomniane s艂owa
Polecamy inne s艂owa z naszego cyklu - nasi eksperci pisali i m贸wili ju偶 o wyrazach , by艂o te偶 o , , a tak偶e o i . Opisywali艣my r贸wnie偶 znaczenia i pochodzenie wyraz贸w , , i .
Uniwersytet 艁贸dzki to najwi臋ksza uczelnia badawcza w centralnej Polsce. Jej misj膮 jest kszta艂cenie wysokiej klasy naukowc贸w i specjalist贸w w wielu dziedzinach humanistyki i nauk 艣cis艂ych. Wsp贸艂pracuje z biznesem, zar贸wno na poziomie kadrowym, zapewniaj膮c wykwalifikowanych pracownik贸w, jak i naukowym, oferuj膮c swoje know-how przedsi臋biorstwom z r贸偶nych ga艂臋zi gospodarki. Uniwersytet 艁贸dzki jest uczelni膮 otwart膮 na 艣wiat - wci膮偶 ro艣nie liczba studiuj膮cych tutaj obcokrajowc贸w, a polscy studenci poznaj膮 Europ臋, Azj臋, czy wyje偶d偶aj膮 za Ocean. Uniwersytet jest cz臋艣ci膮 艁odzi, dzia艂a wsp贸lnie z 艂odzianami i dla 艂odzian, anga偶uj膮c si臋 w wiele projekt贸w spo艂eczno-kulturalnych.
Zobacz nasze projekty naukowe na
Opracowa艂 prof. Rafa艂 Zar臋bski
Redakcja: Centrum Promocji U艁