鈥濿yWody鈥� staraj膮 si臋, zgodnie z naukow膮 wiedz膮, odpowiedzie膰 na podstawowe pytania, na kt贸re nierzadko otrzymujemy niepe艂ne, myl膮ce czy niejasne wyja艣nienia. Dlatego te偶 do rozm贸w zapraszani s膮 eksperci z Katedry UNESCO Ekohydrologii i Ekologii stosowanej Uniwersytetu 艁贸dzkiego oraz Europejskiego Regionalnego Centrum Ekohydrologii鈥疨AN, zajmuj膮cy si臋 tematyk膮 zarz膮dzania i ochrony w贸d w aglomeracjach miejskich oraz na terenach rolniczych.
Eksperci poruszaj膮 m.in. takie tematy, jak:
- ekohydrologia i jej znaczenie we wsp贸艂czesnym 艣wiecie,
- problemy hydrologiczne, z jakimi mierzymy si臋 na co dzie艅,
- propozycje rozwi膮za艅, kt贸re mog膮 np. z艂agodzi膰 efekt miejskiej wyspy ciep艂a,
- rola spo艂ecze艅stwa w ochronie w贸d.鈥�&苍产蝉辫;
Podczas pierwszego spotkania na pytania dotycz膮ce ekohydrologii odpowiada pionier i tw贸rca koncepcji polskiej ekohydrologii, dyrektor Europejskiego Regionalnego Centrum Ekohydrologii PAN oraz za艂o偶yciel Katedry UNESCO Ekohydrologii i Ekologii Stosowanej U艁, prof. Maciej Zalewski. Wyja艣nia m.in. dlaczego wkr贸tce o ekohydrologii us艂yszy ka偶dy z nas, dlaczego nauka ta wydaje si臋 by膰 rozwi膮zaniem dla szeregu problem贸w w dobie kryzysu klimatycznego. Opowiada r贸wnie偶, jak to si臋 sta艂o, 偶e pasja do ekologicznych rozwi膮za艅 w systemach wodnych zaprowadzi艂a go nad afryka艅sk膮 delt臋 pe艂n膮 krokodyli.
Mia艂em szcz臋艣cie do ludzi, kt贸rzy uwierzyli w moj膮 wizj臋 (鈥�). Koordynowa艂em programy UNESCO 鈥濩z艂owiek i biosfera鈥�, widzia艂em, jak szybko post臋puje degradacja biosfery, stwierdzi艂em, 偶e musimy zacz膮膰 regulowa膰 te procesy (鈥�). Spotka艂em m艂odych, zdolnych ludzi z pasj膮 badawcz膮, kt贸rzy dok艂adali dodatkow膮 warto艣膰 do tego wszystkiego, co robi艂em.
Podczas drugiego spotkania w ramach cyklu 鈥濿yWODY po 艂贸dzku鈥� studenci rozmawiaj膮 o coraz powa偶niejszym problemie suszy z dr. Sebastianem Szklarkiem z Europejskiego Regionalnego Centrum Ekohydrologii PAN. Poruszaj膮 temat nie tylko przyczyn oraz konsekwencji suszy, ale r贸wnie偶 metod, kt贸re mog膮 zmniejszy膰 jej negatywne skutki.
Problem narasta od lat. Tegoroczna susza jest efektem stale rosn膮cych 艣rednich temperatur, kt贸re powoduj膮, 偶e wi臋cej wody w bilansie nam paruje, a mniej zostaje w krajobrazie.
dr Sebastian Szklarek
U progu 艣wiatowego kryzysu wodnego
Kryzys wodny jest jednym z鈥痭ajpowa偶niejszych 艣wiatowych problem贸w w鈥疿XI wieku. Wynika m.in. ze stale zwi臋kszaj膮cej si臋 liczby ludno艣ci, a鈥痗o za tym idzie 鈥� rosn膮cego zapotrzebowania na wod臋.鈥�&苍产蝉辫;
Problem dost臋pu do wody dotyczy zar贸wno jej odpowiedniej ilo艣ci, jak i鈥痡ako艣ci, a鈥痥westi臋 niedoboru nasilaj膮 dodatkowo zmiany klimatu.[1] Szacuje si臋, 偶e do 2050 roku ponad po艂owa populacji na 艣wiecie b臋dzie cierpia艂a z鈥痯owodu niedobor贸w wody s艂odkiej [2], kt贸rej dost臋pno艣膰 wynosi obecnie mniej ni偶 1% dla mieszka艅c贸w Ziemi. [3].
Ogromny wp艂yw na dost臋pno艣膰 zasob贸w wodnych ma ci膮g艂y spadek jako艣ci w贸d powierzchniowych i鈥痯odziemnych.[4]鈥�&苍产蝉辫;Hydrolodzy ju偶 od d艂u偶szego czasu alarmuj膮, 偶e zasoby wody do spo偶ycia stale si臋 zmniejszaj膮 z鈥痯owodu ich nieustannej degradacji.
Kryzys wodny w Polsce
W powszechnym przekonaniu Polska dysponuje wystarczaj膮cymi zasobami wody. W naszym kraju mamy zar贸wno du偶e rzeki, jak i rozleg艂e jeziora, nie brakuje r贸wnie偶 zbiornik贸w retencyjnych i bujnej zieleni otaczaj膮cej koryta rzek oraz podmok艂e tereny. Nie wszyscy zdaj膮 sobie jednak spraw臋, 偶e Polska jest w istocie jednym z pa艅stw najbardziej nara偶onych na kryzys wodny.
Z raportu GUS opublikowanego pod koniec 2021 roku mo偶na si臋 dowiedzie膰, 偶e Polska znajduje si臋 dopiero na 24. miejscu w Unii Europejskiej pod wzgl臋dem odnawialnych zasob贸w wody s艂odkiej. W Europie tylko Czechy, Malta i鈥疌ypr maj膮 jej mniej w鈥痯rzeliczeniu na jednego mieszka艅ca. Jak zmieni膰 ten stan rzeczy?
Jednym z鈥痭arz臋dzi w鈥痺alce z鈥痭iedoborami wody jest retencja w贸d. Jak podaje Pa艅stwowe Gospodarstwo Wodne 鈥� Wody Polskie, obecnie w鈥疨olsce utrzymuje si臋 ona na poziomie oko艂o 6,5%, co oznacza, 偶e gromadzimy ok. 4 mld m鲁 wody. Aby te zasoby zaspokoi艂y wszystkie potrzeby ludzi, gospodarki i鈥況odowiska, retencja w鈥疨olsce powinna by膰 przynajmniej dwa razy.鈥�
Wed艂ug najnowszych danych W贸d Polskich, w鈥痭aszym kraju, dzi臋ki realizowanym w鈥痮statnich latach inwestycjom, wielko艣膰 艣redniorocznego retencjowanego odp艂ywu z鈥痳zek wzro艣nie w鈥痭ajbli偶szym czasie z鈥痮becnych 6,5% do ok. 7%. To jednak wci膮偶 za ma艂o, by w鈥痯rzysz艂o艣ci wystarczy艂o wody do zaopatrzenia w ni膮 ludno艣ci, do proces贸w produkcyjnych i dla鈥痳olnictwa. Dla por贸wnania, np. w鈥疕iszpanii poziom retencji w贸d si臋ga obecnie ok. 40%. Zgodnie z鈥痯rzyj臋tym w鈥痷bieg艂ym roku przez鈥痳z膮d Programem Rozwoju Retencji, jej poziom do 2027 roku ma wzrosn膮膰 do 15 proc.
Czy mo偶emy zrobi膰 co艣 jeszcze?...Wi臋cej o tym w
Materia艂 藕r贸d艂owy: ; redakcja: Honorata Ogieniewska z Centrum Promocji U艁
[1]鈥痁. Chen, H.H. Ngo, W. Guo (2013)A critical review on the end-uses of recycled water Crit. Rev. Environ. Sci. Technol., 43, pp. 1446-1516, 10.1080/10643389.2011.647788
[2]鈥疉.L. S酶nderlund, J.R. Smith, C. Hutton, Z. Kapelan (2014) Using smart meters for household water consumption feedback: knowns and unknowns Procedia Eng, 89, pp. 990-997,
[3]鈥疉. Harris (2012) The drop in demand, climate change sustainability Eng. Technol. Mag. (19 November 2012)
[4]鈥疉. Roshan,鈥疢. Kumar, Water end-use estimation can support the urban water crisis management: A鈥痗ritical review, Journal of Environmental Management, Volume 268, 15 August 2020,鈥�
鈥�&苍产蝉辫;