Kryzys ukryty za mask膮 si艂y
Zdrowie psychiczne m臋偶czyzn wci膮偶 pozostaje tematem, o kt贸rym m贸wi si臋 zbyt rzadko.
Przez wiele lat m臋偶czyzn uczono, 偶e powinni by膰 silni, samodzielni i niewzruszeni. Wielu z nich nauczy艂o si臋 dobrze maskowa膰 swoje trudno艣ci i sprawia膰 wra偶enie, 偶e wszystko jest w porz膮dku, nawet gdy wewn臋trznie prze偶ywaj膮 kryzys. Co wi臋cej, cz臋艣膰 m臋偶czyzn nie chce, aby m贸wi膰 o ich problemach, poniewa偶 obawia si臋 oceny lub uto偶samia proszenie o pomoc ze s艂abo艣ci膮
鈥� m贸wi ekspert.
鈥濶ie daj臋 ju偶 rady鈥�
M臋偶czy藕ni zg艂aszaj膮cy si臋 do psychologa nie zawsze potrafi膮 nazwa膰 problem, z kt贸rym si臋 mierz膮. Cz臋sto dopiero rozmowa ze specjalist膮 pozwala odkry膰, co naprawd臋 kryje si臋 za przem臋czeniem lub wypaleniem.
Wielu m臋偶czyzn nie zg艂asza si臋 z informacj膮, 偶e ma depresj臋 czy zaburzenia l臋kowe. Cz臋艣ciej m贸wi膮, 偶e s膮 zm臋czeni, wypaleni albo 偶e 鈥瀗ie daj膮 ju偶 rady鈥�. Dopiero w trakcie rozmowy okazuje si臋, 偶e za chronicznym zm臋czeniem stoi d艂ugotrwa艂y stres, trudno艣ci w regulacji emocji, ci膮g艂e spe艂nianie oczekiwa艅 innych os贸b i poczucie, 偶e trzeba by膰 na najwy偶szych obrotach. W tle cz臋sto pojawiaj膮 si臋 r贸wnie偶 zaburzenia l臋kowe, depresja, kryzysy w relacjach czy problemy z poczuciem w艂asnej warto艣ci
鈥� podkre艣la 艢liwerski.
Z艂o艣膰, izolacja i ucieczka w prac臋
Kryzys psychiczny nie zawsze objawia si臋 smutkiem. W przypadku m臋偶czyzn mo偶e przyjmowa膰 form臋 zachowa艅, kt贸re otoczenie b艂臋dnie uznaje za przejaw trudnego charakteru, braku zainteresowania rodzin膮 lub nadmiernej ambicji.
Emocje s膮 uniwersalne, ale spos贸b ich wyra偶ania bywa r贸偶ny. U m臋偶czyzn depresja lub kryzys cz臋艣ciej objawiaj膮 si臋 dra偶liwo艣ci膮, wybuchami z艂o艣ci, nadmiernym zaanga偶owaniem w prac臋 albo si臋ganiem po u偶ywki. Warto te偶 zwr贸ci膰 uwag臋 na wycofywanie si臋 z relacji, coraz wi臋ksz膮 potrzeb臋 izolacji, uciekanie w sen, gry komputerowe czy ograniczanie rozm贸w z bliskimi. Czasami w艂a艣nie takie zachowania s膮 sygna艂em, 偶e kto艣 zmaga si臋 z powa偶nym kryzysem.
Sygna艂y, kt贸rych nie nale偶y lekcewa偶y膰
Nie ka偶dy gorszy dzie艅 oznacza konieczno艣膰 rozpocz臋cia terapii. Niepok贸j powinny jednak wzbudzi膰 zmiany, kt贸re utrzymuj膮 si臋 przez d艂u偶szy czas i zaczynaj膮 wp艂ywa膰 na prac臋, relacje oraz codzienne obowi膮zki.
Niepokoj膮ce mog膮 by膰 d艂ugotrwa艂e zm臋czenie, obni偶enie nastroju, problemy ze snem, utrata zainteresowa艅, wycofanie z relacji, nadu偶ywanie alkoholu lub innych substancji, a tak偶e poczucie, 偶e codzienne obowi膮zki wymagaj膮 coraz wi臋kszego wysi艂ku. Wa偶nym sygna艂em jest r贸wnie偶 sytuacja, gdy dotychczasowe sposoby radzenia sobie przestaj膮 dzia艂a膰
鈥� dodaje psycholog.
Pomoc dopiero w ostateczno艣ci
Wielu m臋偶czyzn decyduje si臋 na spotkanie ze specjalist膮 dopiero wtedy, gdy kryzys powa偶nie zaburza ich 偶ycie. Wcze艣niej pr贸buj膮 poradzi膰 sobie samodzielnie, poniewa偶 przyznanie si臋 do bezradno艣ci postrzegaj膮 jako osobist膮 pora偶k臋.
Wci膮偶 silny jest kulturowy przekaz, 偶e 鈥瀋h艂opaki nie p艂acz膮鈥�, a prawdziwy m臋偶czyzna powinien poradzi膰 sobie sam. Wielu m臋偶czyzn ma poczucie, 偶e okazywanie bezradno艣ci lub proszenie o pomoc oznacza pora偶k臋. Dlatego cz臋sto zwlekaj膮 do momentu, gdy problem staje si臋 bardzo nasilony i zaczyna wp艂ywa膰 na zdrowie, relacje lub prac臋.
Pu艂apka 鈥瀞ilnego faceta鈥�
Stereotyp m臋偶czyzny, kt贸ry niezale偶nie od okoliczno艣ci musi zachowa膰 kontrol臋, mo偶e przynosi膰 skutki odwrotne do zamierzonych. Uzale偶nienie poczucia w艂asnej warto艣ci od sukces贸w sprawia, 偶e ka偶da pora偶ka zaczyna by膰 odbierana jako dow贸d osobistej niewystarczalno艣ci.
Taki stereotyp mo偶e os艂abia膰 odporno艣膰 psychiczn膮 zamiast j膮 wzmacnia膰. Je艣li poczucie w艂asnej warto艣ci opieramy wy艂膮cznie na tym, co osi膮gamy, posiadamy lub jak skutecznie sobie radzimy, staje si臋 ono bardzo chwiejne. Wystarczy wtedy gorszy okres, pora偶ka czy kryzys, aby pojawi艂o si臋 poczucie, 偶e 鈥瀓estem niewystarczaj膮cy鈥�. Tymczasem najtrwalszym 藕r贸d艂em odporno艣ci psychicznej jest przekonanie o w艂asnej warto艣ci jako cz艂owieka, a nie wy艂膮cznie ocena swoich osi膮gni臋膰. Ka偶dy z nas zna osoby, kt贸re imponuj膮 wygl膮dem/ lub posiadanymi dobrami (czyli tym co maj膮), kt贸re robi膮 fascynuj膮ce rzeczy (co robi臋), ale jednocze艣nie nie budz膮 naszego szacunku jako ludzie (jaki jestem)
鈥� podkre艣la naukowiec.
Wsparcie bez presji i oceniania
Bliscy cz臋sto chc膮 jak najszybciej znale藕膰 rozwi膮zanie problemu. Naciskanie na rozmow臋, udzielanie nieproszonych rad lub krytykowanie zachowania osoby w kryzysie mo偶e jednak pog艂臋bi膰 jej wycofanie.
Przede wszystkim warto unika膰 presji, krytyki i pr贸b 鈥瀗aprawiania鈥� drugiej osoby na si艂臋. Wiele problem贸w psychicznych wi膮偶e si臋 ju偶 z siln膮 wewn臋trzn膮 krytyk膮 i poczuciem niespe艂niania oczekiwa艅. Dok艂adanie kolejnej presji zwykle nie pomaga. Znacznie skuteczniejsze jest okazywanie zainteresowania, 偶yczliwo艣ci i gotowo艣ci do rozmowy wtedy, gdy druga osoba b臋dzie na ni膮 gotowa. Je艣li chcemy wywo艂a膰 zmian臋 w czyim艣 post臋powaniu, najpierw musimy okaza膰 tej osobie 偶yczliwe zrozumienie.
Proszenie o pomoc jest umiej臋tno艣ci膮
Zmiana sposobu my艣lenia o emocjach wymaga odej艣cia od przekonania, 偶e ich ujawnianie 艣wiadczy o s艂abo艣ci. Rozmowa o w艂asnym samopoczuciu mo偶e by膰 pierwszym krokiem do odzyskania kontroli nad 偶yciem.
Dla wielu m臋偶czyzn nadal jest to trudne. Pomaga pokazywanie, 偶e emocje s膮 naturalnym elementem 偶ycia ka偶dego cz艂owieka, a rozmowa o nich nie oznacza s艂abo艣ci. Warto te偶 podkre艣la膰, 偶e proszenie o pomoc jest jedn膮 z umiej臋tno艣ci radzenia sobie z problemami, a nie dowodem nieudolno艣ci.
Nie musisz stale udowadnia膰 swojej warto艣ci
Najwa偶niejszy komunikat skierowany do m臋偶czyzn dotyczy prawa do odpoczynku, odpuszczenia i traktowania samego siebie z 偶yczliwo艣ci膮. To w艂a艣nie te umiej臋tno艣ci, a nie nieustanna walka z w艂asnymi ograniczeniami, mog膮 sta膰 si臋 藕r贸d艂em prawdziwej odporno艣ci, dlatego drodzy m臋偶czy藕ni:
nie musicie przez ca艂y czas udowadnia膰 swojej warto艣ci. Od czasu do czasu pozw贸lcie sobie odpu艣ci膰, odpocz膮膰 i nauczy膰 si臋 bycia przyjacielem samego siebie. Paradoksalnie w艂a艣nie to jest jednym z fundament贸w zdrowia psychicznego i prawdziwej si艂y
鈥� podsumowuje 艢liwerski.
Materia艂: dr Andrzej 艢liwerski
Redakcja: Kacper Szczepaniak, Centrum Komunikacji Marki