Nowy projekt dra Kobia艂ki
Interdyscyplinarny charakter prac (oraz ich mi臋dzynarodowy wymiar) maj膮 w zamierzeniu rzuci膰 nowe 艣wiat艂o na jedno z najbardziej tajemniczych i najmniej zbadanych naukowo (tak偶e archeologiczne) wydarze艅 z okresu II wojny 艣wiatowej jakim by艂a Aktion 1005 czyli operacja niszczenia masowych grob贸w poprzez wydobywanie zw艂ok ofiar i nast臋pnie ich palenie. Tak偶e prawny aspekt proponowanych dzia艂a艅 jest wart pokre艣lenia 鈥� niemieckie zbrodnie z jesieni 1939 r. na Pomorzu Gda艅skim by艂y przyk艂adem ludob贸jstwa. Akcja 1005 mia艂a zniszczy膰 tego dowody. Te jednak pozosta艂y w ziemi. St膮d te偶 Aktion 1005 jest przedmiotem 艣ledztwa, kt贸re prowadzi Pion 艢ledczy IPN w Gda艅sku. Projekt jest jego sk艂adow膮 poniewa偶 ludob贸jstwo oraz pr贸by jego tuszowania nie podlegaj膮 przedawnieniu. Innymi s艂owy, projekt nie jest zbiorem pewnych metafor i narz臋dzi archeologicznych wykorzystanych do zadokumentowania danego miejsca zbrodni. W tym przypadku wszystkie dzia艂ania s膮 cz臋艣ci膮 艣ledztwa prokuratorskiego. To przyk艂ad archeologii s膮dowej w dos艂ownym znaczeniu tego s艂owa.
81. rocznica wyzwolenia Stalagu 344 Lamsdorf
Przypadaj膮ca dzi艣, 17 marca 2026 roku, 81. rocznica wyzwolenia Stalagu 344 Lamsdorf przypomina nie tylko o ofiarach obozu, ale tak偶e o potrzebie ci膮g艂ego pog艂臋biania wiedzy o tym miejscu pami臋ci. W艂a艣nie temu s艂u偶膮 badania prowadzone pod kierunkiem dr. Dawida Kobia艂ki: 艂膮cz膮c archeologi臋, histori臋, etnografi臋 i analiz臋 藕r贸de艂, pomagaj膮 one odnajdywa膰 i interpretowa膰 materialne 艣lady dawnego kompleksu obozowego, weryfikowa膰 luki w dokumentacji oraz lepiej rozumie膰 los je艅c贸w wojennych zwi膮zanych z 艁ambinowicami. Dzi臋ki tej pracy Miejsce Pami臋ci Narodowej staje si臋 nie tylko przestrzeni膮 rocznicowych uroczysto艣ci, ale r贸wnie偶 coraz pe艂niej rozpoznanym 艣wiadectwem historii, kt贸re mo偶na rzetelniej upami臋tnia膰 i przekazywa膰 kolejnym pokoleniom.
Zapraszamy do obejrzenia kr贸tkiego reporta偶u zrealizowanego w lipcu 2025 roku podczas kluczowych moment贸w trwaj膮cych prac wykopaliskowych.
Kontynuacja poszukiwa艅 w 艁ambinowicach
Dr Kobia艂ka w tym roku b臋dzie tak偶e kontynuowa艂 kolejne badania na terenie Miejsca Pami臋ci Narodowej w 艁ambinowicach. Badacze pozyskali 150 000 z艂 w ramach programu 鈥濭roby i cmentarze wojenne w kraju鈥� ze 艣rodk贸w Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Projekt pt. 鈥濴as umar艂ych? Poszukiwania grob贸w je艅c贸w wojennych w Miejscu Pami臋ci Narodowej w 艁ambinowicach鈥� ma na celu podj臋cie pr贸by odnalezienia Polak贸w, 偶o艂nierzy Wojska Polskiego, kt贸rzy zmarli w trakcie niewoli w kompleksie obozowym Lamsdorf w okresie II wojny 艣wiatowej.
Miejsce Pami臋ci Narodowej w 艁ambinowicach (woj. dolno艣l膮skie) to teren o du偶ym historycznym znaczeniu, na kt贸rym przez kolejne dekady, poczynaj膮c od lat 70. XIX w. a偶 do po艂owy XX w., funkcjonowa艂y obozy jenieckie i przesiedle艅cze. W jego dziejach najtragiczniejsze by艂y lata II wojny 艣wiatowej. W贸wczas przez jeniecki kompleks obozowy 鈥� stalagi Lamsdorf przesz艂o ok. 300 tys. je艅c贸w r贸偶nych armii i narodowo艣ci, z czego prawie 40 tys. zmar艂o. Pierwszymi i tak偶e ostatnimi grupami, jakie do Lamsdorf w tym okresie trafi艂y, byli Polacy: w 1939 r. 偶o艂nierze Wrze艣nia, a w 1944 r. powsta艅cy warszawscy. Szacuje si臋, 偶e 艂膮cznie przesz艂o ich przez Lamsdorf ok. 70 tys., a co najmniej kilkuset zamar艂o. Pomimo up艂ywu 80 lat od zako艅czenia II wojny 艣wiatowej nie s膮 jednak znane miejsca, w kt贸rych znajduj膮 si臋 ich szcz膮tki. Ide膮 projektu jest ustalenie nieznanych i nieoznaczonych grob贸w je艅c贸w wojennych, szczeg贸lnie polskich 偶o艂nierzy. By tak si臋 sta艂o, konieczne s膮 badania archeologiczne.
Dotychczasowe prace pozwoli艂y na dokonanie wielu wa偶nych odkry膰 i ustale艅. Za jedne z najwa偶niejszych wynik贸w nale偶y uzna膰 odnalezienie i ekshumacj臋 szcz膮tk贸w 60. w艂oskich 偶o艂nierzy, kt贸rzy zmarli w Lamsdorf w latach 1943-1944. Dzi臋ki integracji r贸偶nych kategorii danych i 藕r贸de艂, uda艂o si臋 ustali膰 to偶samo艣膰 podj臋tych os贸b. Wi臋cej o badaniach w Miejscu Pami臋ci Narodowej w 艁ambinowicach mo偶na przeczyta膰 w licznych publikacjach, kt贸re ukaza艂y si臋 w zagranicznych, presti偶owych, bran偶owych czasopismach:
;
Materia艂 藕r贸d艂owy: dr Dawid Kobia艂ka (Katedra Archeologii Historycznej i Bronioznawstwa)
Redakcja: Micha艂 Gruda (Centrum Wsp贸艂pracy z Otoczeniem i Spo艂ecznej Odpowiedzialno艣ci Uczelni)
Monta偶 i zdj臋cia reporta偶u: Dominik Nogala (Centrum Wsp贸艂pracy z Otoczeniem i Spo艂ecznej Odpowiedzialno艣ci Uczelni)
Zdj臋cia w artykule: Daniel Frymark