Z badania NASK na grupie blisko tysi膮ca nauczycieli klas od 4 do 8 wynika, 偶e 3 na 4 z nich w og贸le nie korzysta艂o z genAI w pracy, a regularnie si臋ga艂o po ni膮 zaledwie 6%. Po drugiej stronie 艂awki obraz jest odwrotny: wed艂ug badania zrealizowanego dla firmy Epson we wrze艣niu 2025 roku a偶 78% polskich pedagog贸w obserwuje, jak ich uczniowie u偶ywaj膮 AI - tak偶e w trakcie lekcji. Innymi s艂owy, technologia wesz艂a do szko艂y szybciej przez tornister ni偶 przez biurko nauczyciela. Komentuje dr Dominik Skowro艅ski z Wydzia艂u Zarz膮dzania Uniwersytetu 艁贸dzkiego.
Dwie pr臋dko艣ci jednej szko艂y
Wyobra藕my sobie klas臋, w kt贸rej ucze艅 pyta chatbota o pomoc przy zadaniu domowym, podczas gdy jego nauczyciel po raz pierwszy s艂yszy s艂owo 鈥瀙rompt鈥�. To nie karykatura, lecz statystyka. Uczniowie biegn膮, a cz臋艣膰 nauczycieli dopiero zak艂ada buty. Taka przepa艣膰 jest gro藕na nie dlatego, 偶e AI jest z艂a, ale dlatego, 偶e bez nauczyciela, kt贸ry rozumie narz臋dzie, nikt nie poka偶e naszym dzieciom, gdzie ko艅czy si臋 pomoc, a zaczyna 艣ci膮ganie. To troch臋 jak wpuszczenie nastolatka za kierownic臋 bez instruktora - samoch贸d jest 艣wietny, tylko bez instruktora samodzielna nauka jazdy mo偶e by膰 niebezpieczna.
Hype kontra dowody
Wok贸艂 AI w edukacji naros艂o wiele szumu, w kt贸rym trudno odr贸偶ni膰 fakty od emocji. Pilota偶 przeprowadzony w polskich szko艂ach we wsp贸艂pracy z Google for Education i firm膮 Dalberg ostrzega przed zjawiskiem 鈥瀋ognitive offloading鈥�, czyli przerzucania proces贸w poznawczych i my艣lenia na maszyn臋. Ten sam pilota偶 pokaza艂 jednak drug膮 stron臋 medalu: odsetek uczni贸w deklaruj膮cych pe艂ne zaanga偶owanie wzr贸s艂 z 15% do 37%. A wi臋c to samo narz臋dzie potrafi i 鈥瀘dm贸偶d偶a膰鈥�, i rozpala膰 ciekawo艣膰. Wszystko zale偶y od tego, jak si臋 go u偶ywa.
Co realnie zadzia艂a艂o
Najciekawsze s膮 te wdro偶enia, kt贸re wysz艂y poza prezentacje. Ministerstwo Edukacji wsp贸lnie z Politechnik膮 Warszawsk膮 przetestowa艂o narz臋dzie zeszyt.online do nauki matematyki. Skorzysta艂o z niego ponad 50 tysi臋cy uczni贸w i ponad tysi膮c nauczycieli, a system sam dobiera艂 zadania do poziomu konkretnego dziecka. Uczniowie korzystaj膮cy z narz臋dzia uzyskiwali lepsze wyniki. To dok艂adnie ten Z艂oty Graal edukacji, o kt贸rym m贸wi si臋 od lat: personalizacja na skal臋, na kt贸r膮 偶aden pojedynczy nauczyciel nie ma czasu w trzydziestoosobowej klasie.
Czego nauczy艂 nas rok
Wniosek z tego roku jest prosty: o warto艣ci AI w szkole nie decyduje sprz臋t, lecz cz艂owiek, kt贸ry nim steruje. Dlatego tak wa偶ne s膮 projekty stawiaj膮ce na nauczyciela. Program ZBADAI, prowadzony przez Centrum Nauki Kopernik wsp贸lnie z Ministerstwem Edukacji, obejmie do 2028 roku 200 szk贸艂, 930 nauczycieli i 13 tysi臋cy uczni贸w i uczy nie tego, jak kaza膰 AI napisa膰 wypracowanie, lecz jak rozumie膰 jej dzia艂anie i ograniczenia.
Cz艂owiek wci膮偶 decyduje
Ten rok z AI w plecaku pokaza艂, 偶e technologia sama z siebie nie czyni ucznia ani m膮drzejszym, ani g艂upszym. Robi to spos贸b, w jaki jej u偶ywamy. Dotyczy to zar贸wno pracy ucznia, jak i nauczyciela. Bo plecak mo偶na wype艂ni膰 najnowsz膮 technologi膮, ale to wci膮偶 dziecko decyduje, czy wyjmie j膮 z niego po to, 偶eby si臋 uczy膰, czy po to, 偶eby si臋 wyr臋czy膰.
Autor: dr Dominik Skowro艅ski
Redakcja: Wydzia艂 Zarz膮dzania U艁