91桃色

Droga do niepodleg艂o艣ci na fotografiach Micha艂a Daszewskiego

Odzyskanie przez Polsk臋 niepodleg艂o艣ci w 1918 roku poprzedzi艂y dramatyczne do艣wiadczenia narodu polskiego zwi膮zane z Wielk膮 Wojn膮. 艢wiadectwa lat 1914鈥�1918 odnajdujemy w tekstach literackich i publicystycznych, wspomnieniach oraz fotografiach; wiele z nich znajduje si臋 w zbiorach Biblioteki Uniwersytetu 艁贸dzkiego. Szczeg贸lne miejsce w zasobie archiwali贸w wojennych BU艁 zajmuj膮 unikatowe fotografie autorstwa Micha艂a Daszewskiego, dokumentuj膮ce realia tamtych trudnych lat [Albumy 1914-1916, sygn. "I" 3288/1-3].

Opublikowano: 11 listopada 2026

Micha艂 Daszewski (1877鈥�1945?) by艂 cz艂owiekiem wielu talent贸w: szanowanym in偶ynierem, dyrektorem w Zak艂adach Bawe艂nianych Izraela Pozna艅skiego, a tak偶e oddanym dzia艂aczem 艂贸dzkiego Komitetu Obywatelskiego. W historii zapisa艂 si臋 jednak przede wszystkim jako wyj膮tkowy fotograf amator, kt贸ry z pasj膮 reporta偶ysty stworzy艂 bezcenny, wizualny dokument z czas贸w I wojny 艣wiatowej. Obiektyw jego aparatu rejestrowa艂 zar贸wno dramatyczne wydarzenia militarne, jak i trudn膮 codzienno艣膰 mieszka艅c贸w okupowanych miast, g艂贸wnie 艁odzi i okolic. Doskona艂ym przyk艂adem jego pracy s膮 unikalne kadry z bitwy pod Rzgowem z 1914 roku, a tak偶e poruszaj膮ce uj臋cia pobojowisk, cmentarzy i ruin. 

Nikt przed nim ani po nim nie uwieczni艂 tamtych dni z tak膮 intensywno艣ci膮 i wra偶liwo艣ci膮.

Opr贸cz teatru dzia艂a艅 wojennych Daszewski z uwag膮 dokumentowa艂 lokalne inicjatywy pomocowe 鈥� bezp艂atne kuchnie dla najubo偶szych czy akcje charytatywne. Kadry te przypominaj膮, 偶e polska droga do wolno艣ci sk艂ada艂a si臋 nie tylko z walki zbrojnej, ale te偶 z budowania g艂臋bokiej solidarno艣ci spo艂ecznej. Szczeg贸lne miejsce w jego dorobku zajmuj膮 relacje z jawnych manifestacji patriotycznych i religijnych, zdj臋cia wojskowych odezw kierowanych do Polak贸w oraz spontanicznych zryw贸w narodowych na ulicach miast. 

Dzisiaj jego fotografie, przechowywane w zbiorach Biblioteki Uniwersytetu 艁贸dzkiego oraz Archiwum Pa艅stwowego w 艁odzi, stanowi膮 unikalny i bezcenny zapis polskiej drogi do niepodleg艂o艣ci.

Obraz 艁odzi w okresie Wielkiej Wojny uzupe艂niaj膮 r贸wnie偶 inne rodzaje dokument贸w przechowywanych w Oddziale Zbior贸w Specjalnych BU艁. Na szczeg贸ln膮 uwag臋 zas艂uguje tzw. Kronika 艂贸dzkich esperantyst贸w W艂odzimierza Pfeiffera [sygn. Akc. Rps. 5005, tomy 5鈥�8], kt贸ra od 1914 roku sta艂a si臋 r贸wnie偶 zapisem wydarze艅 rozgrywaj膮cych si臋 w 艁odzi i innych miastach ogarni臋tych wojn膮. Tu偶 po jej wybuchu autor zrezygnowa艂 z dotychczasowego j臋zyka zapisu, esperanta, na rzecz j臋zyka polskiego, do kroniki przepisywa艂 bowiem najwa偶niejsze informacje publikowane w lokalnej prasie. 

Biblioteczny zbi贸r dokument贸w z okresu I wojny 艣wiatowej obejmuje r贸wnie偶 obwieszczenia, odezwy, 艂贸dzkie karty 偶ywno艣ciowe [sygn. D呕SU ST 2539] etc. Wszystkie te materia艂y, cho膰 r贸偶ni膮 si臋 form膮 i przeznaczeniem, tworz膮 wielowymiarowy obraz wojennej rzeczywisto艣ci; ukazuj膮 zar贸wno codzienne do艣wiadczenia Polak贸w, jak i spo艂eczne oraz gospodarcze konsekwencje Wielkiej Wojny. Fotografie Micha艂a Daszewskiego stanowi膮 na tym tle wyj膮tkowe 艣wiadectwo wojennego dramatu, utrwalaj膮c zar贸wno histori臋 walk, jak i losy mieszka艅c贸w 艁odzi i regionu.

Tekst: Zesp贸艂 Oddzia艂u Zbior贸w Specjalnych Biblioteki U艁

Opublikowano: Agnieszka Wo艣-Moder

ul. Narutowicza 68, 90-136 艁贸d藕
NIP: 724 000 32 43
Adres do dor臋cze艅 elektronicznych (ADE): AE:PL-74796-17640-IHHIV-17
KONTAKT鈥嬧赌嬧赌嬧赌嬧赌嬧赌嬧赌�

© 2009-2026, 91桃色