Wyj膮tkowe 艣wiadectwo
Doktor Ewa Wiatr, wybitna znawczyni getta 艂贸dzkiego, w艂o偶y艂a w opracowanie tekstu swoje serce i ogromne zaanga偶owanie, jak sama przyznaje - Kocham Rywk臋 jak c贸rk臋.
I dodaje - Tekst nabiera mocy z ka偶dym kolejnym czytaniem. Jest to 艣wiat kobiet. Jest on r贸wnie偶 wyj膮tkowym 艣wiadectwem si艂y wiary i woli. Rywka bardzo mocno wierzy. Ta wiara porz膮dkuje jej 艣wiat. Badaj膮c Holokaust zderzamy si臋 cz臋sto z niemo偶liwo艣ci膮 zrozumienia, dlaczego. Jak to si臋 sta艂o, 偶e w XX wieku dosz艂o do Zag艂ady? Rywka nie obra偶a si臋 na Boga, nie obra偶a na doros艂ych. Ma system warto艣ci, kt贸ry porz膮dkuje jej rzeczywisto艣膰.
Z kolei, zg艂aszaj膮cy ksi膮偶k臋 do Nagrody Historycznej "Polityki" Marian Turski, pisa艂 - Autork臋 dziennika, Rywk臋 Lipszyc, mo偶na by nazwa膰 艂贸dzk膮 Ann膮 Frank. Ten sam wiek (urodzona w 1929 r.), ten sam los: obie zmar艂y w dniach zako艅czenia wojny. Oba dzienniki s膮 bardzo introspektywne.
呕ycie w 艂贸dzkim getcie
Jest to opowie艣膰 ukazuj膮ca codzienno艣膰 w 艂贸dzkim getcie, przeplatana relacjami mi臋dzyludzkimi, strachem o 偶ycie najbli偶szych, wreszcie - t臋sknot膮 za normalno艣ci膮, za mo偶liwo艣ci膮 bycia sob膮, ale silnie podparta wiar膮 i przekonaniem, 偶e "teraz trzeba si臋 trzyma膰".
"Teraz ci co艣 napisz臋 z moich spostrze偶e艅. Wi臋c, gdy jest normalny czas (o ile w og贸le mo偶na tak nazwa膰), mog臋 przechodzi膰 r贸偶ne stany, r贸偶ne nastroje, ale teraz? Teraz mi tego nie wolno!鈥� Teraz musz臋 si臋 trzyma膰鈥� Musz臋 widzie膰, 偶eby bro艅 Bo偶e nie straci膰 gruntu pod nogami. I Tobie to tak偶e m贸wi臋: trzymaj si臋! [鈥" (14 lutego pisa艂a w swoim dzienniku do jednej z przyjaci贸艂ek, Chai)
Rywka wychowywa艂a si臋 w ortodoksyjnej rodzinie, gdzie ka偶de 艣wi臋to i ka偶dy szabat mia艂y ogromne znaczenie i by艂y obchodzone z wielk膮 staranno艣ci膮. Niestety straci艂a rodzic贸w i rodze艅stwo, ale dzi臋ki silnej wierze, nie straci艂a nadziei. Rywka Lipszyc prze偶y艂a wojn臋. Wiadomo, 偶e z obozu trafi艂a do szpitala w p贸艂nocnych Niemczech. Niestety dalsze losy nie s膮 znane. Najprawdopodobniej zmar艂a.
"Ach, Bo偶e, jak d艂ugo jeszcze. My艣l臋, 偶e jak ju偶 b臋dziemy wyzwoleni, to wtedy b臋dzie dopiero dla nas taka prawdziwa wiosna. Ach, tak jest mi ju偶 t臋skno do tej wielkiej i drogiej wiosny鈥�" (12 IV 1944)
Niedoko艅czony ostatni wpis
Pierwszy zachowany wpis pojawi艂 si臋 3 X 1943 r., natomiast ostatni 12 IV 1944 r. - jednak nie wiadomo, dlaczego - niedoko艅czony:
"Pisa膰!鈥� Tylko pisa膰!鈥� Wtedy zapominam o jedzeniu i o wszystkim innym, o wszystkich przykro艣ciach (to przesada). Niech B贸g obdarzy Surci臋 zdrowiem i szcz臋艣ciem przynajmniej za to, 偶e mi poda艂a taki cudny pomys艂 jak pisanie pami臋tnika鈥� Czasem gdy zasiadam do pisania zdaje mi si臋, 偶e nic nie napisz臋, a tu gdy zaczynam pisa膰 mam przecie偶 tyle, tyle, 偶e doprawdy nie wiem co wpierw鈥�"
Zapiski Rywki Lipszyc odnalaz艂a rosyjska lekarka z Armii Czerwonej, przy ruinach krematorium w Auschwitz-Birkenau. Nast臋pnie, za spraw膮 jej wnuczki, trafi艂y do Stan贸w Zjednoczonych, gdzie zosta艂y wydane po raz pierwszy w j臋zyku angielskim. Natomiast w j臋zyku polskim ich opracowaniem i wydaniem zaj臋艂a si臋 dr Ewa Wiatr, z Centrum Bada艅 呕ydowskich Uniwersytetu 艁贸dzkiego. Dziennik ukaza艂 si臋 w 2017 r., a w 2018 r. otrzyma艂 Nagrod臋 Historyczn膮 "Polityki" w kategorii pami臋tnik贸w i wspomnie艅.
Pocz膮tkowo nie by艂o wiadomo kto jest autork膮 dziennika, dopiero dr Ewa Wiatr odkry艂a, 偶e to Rywka Lipszyc - urodzona 15 wrze艣nia 1929 roku w 艁odzi. Wystaw臋 "Dziewczyna z pami臋tnika. W poszukiwaniu Rywki z 艂贸dzkiego getta" mo偶na obecnie ogl膮da膰 w ko艣ciele pw. Wniebowzi臋cia Naj艣wi臋tszej Maryi Panny, przy ul. Ko艣cielnej w 艁odzi.
Uniwersytet 艁贸dzki to najwi臋ksza uczelnia badawcza w centralnej Polsce. Jej misj膮 jest kszta艂cenie wysokiej klasy naukowc贸w i specjalist贸w w wielu dziedzinach humanistyki, nauk spo艂ecznych i 艣cis艂ych. U艁 wsp贸艂pracuje z biznesem, zar贸wno na poziomie kadrowym, zapewniaj膮c wykwalifikowanych pracownik贸w, jak i naukowym, oferuj膮c swoje know-how przedsi臋biorstwom z r贸偶nych ga艂臋zi gospodarki. Uniwersytet 艁贸dzki jest uczelni膮 otwart膮 na 艣wiat - wci膮偶 ro艣nie liczba ucz膮cych si臋 tutaj student贸w z zagranicy, a polscy studenci, dzi臋ki programom wymiany, poznaj膮 Europ臋, Azj臋, wyje偶d偶aj膮 za Ocean. Uniwersytet jest cz臋艣ci膮 艁odzi, dzia艂a wsp贸lnie z 艂odzianami i dla 艂odzian, anga偶uj膮c si臋 w wiele projekt贸w spo艂eczno-kulturalnych.Zobacz nasze projekty naukowe na
Materia艂 藕r贸d艂owy: dr Ewa Wiatr, Centrum Bada艅 呕ydowskich Uniwersytetu 艁贸dzkiegoRedakcja: Centrum Promocji U艁