Na pocz膮tek kilka pyta艅, kt贸re autorzy pomagaj膮 rozstrzygn膮膰. Po pierwsze, czy ju偶 powinni艣my zacz膮膰 przygotowywa膰 si臋 i zmienia膰 oraz nabywa膰 nowe kompetencje, czy mo偶e pozostawi膰 to w r臋kach naszych dzieci i wnuk贸w, nawet je艣li jeszcze ich nie mamy. Czy mo偶e nie warto tego robi膰, bo i tak inteligentne maszyny nas wkr贸tce zast膮pi膮? Rozstrzygni臋cie jest trudne, cho膰 symptomy nadci膮gaj膮cych zmian ju偶 s膮 i chyba trudno jest je ignorowa膰.
Kluczowe umiej臋tno艣ci zawodowe
Pierwszym naprawd臋 donios艂ym wydarzeniem ju偶 w latach 90-tych zesz艂ego wieku, by艂o pokonanie przez komputer IBM Deep Blue mistrza szachowego Garriego Kasparowa. Kolejny wynalazek IBM Watson wygra艂 z zawodnikami w teleturnieju Jeopardy, a w marcu 2016 AlphaGo pokona艂 cz艂owieka w grze Go. Program sztucznej inteligencji pokona艂 Lee Sedola, pochodz膮cego z Korei 33-letniego mistrza 艣wiata w tej grze. Zawodnik ten profesjonalnie gra艂 w ni膮 od 12 roku 偶ycia. Dziesi臋膰 lat temu, pracownicy martwili si臋, 偶e coraz cz臋艣ciej s膮 zast臋powani przez firmy 艣wiadcz膮ce us艂ugi outsourcingu, teraz kluczowe obszary dzia艂alno艣ci badawczej i rozwojowej s膮 podporz膮dkowywane rozwi膮zaniom zwi膮zanym z globaln膮 艂膮czno艣ci膮, sztuczna inteligencj膮, robotyk膮.
Mo偶na by艂oby wi臋c powiedzie膰 sobie, 偶e maszyny wkr贸tce b臋d膮 od nas lepsze, wi臋c jed藕my na wie艣 uprawia膰 lawend臋, lub cho膰by ziemniaki. Ale jak pokazuje wiele 藕r贸de艂 jest dla nas ludzi szansa, wystarczy spojrze膰 na nasze kompetencje i zacz膮膰 rozwija膰 te, kt贸re b臋d膮 niezb臋dne. M贸wimy tu w znaczeniu globalnym, czyli wprowadzenia w programach edukacji na r贸偶nym poziomie rozwi膮za艅 stymuluj膮cych okre艣lone rodzaje wiedzy i umiej臋tno艣ci, ale r贸wnie偶 uwzgl臋dnienie w naszych wyborach i dzia艂aniach edukacyjnych rozwoju niezb臋dnych obecnie i w przysz艂o艣ci kompetencji.
Raport "Future Work Skills 2020" stworzony przez Institute for the Future dla Uniwersytetu w Phoenix przedstawia analiz臋 kluczowych czynnik贸w, kt贸re ukszta艂tuj膮 na nowo rzeczywisto艣膰 pracy i okre艣l膮 kluczowe umiej臋tno艣ci zawodowe, kt贸re b臋d膮 szczeg贸lnie po偶膮dane w najbli偶szych dziesi臋cioleciach.
Raport skupi艂 si臋 na opisaniu sze艣ciu czynnik贸w warunkuj膮cych zmian oraz dziesi臋ciu kompetencji, kt贸re te zmiany b臋d膮 wymaga艂y od nasJakie zjawiska zatem mog膮 wp艂ywa膰 na nas w przysz艂o艣ci, lub kt贸re ju偶 zmieniaj膮 nasz膮 rzeczywisto艣膰 spo艂eczn膮? S膮 to:- wzrost d艂ugowieczno艣ci,- rozw贸j inteligentnych maszyn i system贸w,- zaprogramowany 艣wiat,- nowa ekologia medi贸w,- supersktuktury organizacyjne,
- globalnie po艂膮czony 艣wiat.
Wzrost d艂ugowieczno艣ci
Pierwszym z opisanych czynnik贸w jest wzrost d艂ugowieczno艣ci, czyli rosn膮ca globalnie d艂ugo艣膰 偶ycia wp艂ywaj膮ca na charakter 艣cie偶ki zawodowej i uczenia si臋. Szacuje si臋, 偶e liczba os贸b po 60 roku 偶ycia ju偶 wkr贸tce wzro艣nie do 70% populacji. Tzw. populacja "silver wolves" redefiniuje utarte schematy naszego postrzegania ludzi starszych.Wzrost jako艣ci 偶ycia i opieki zdrowotnej oraz aspiracje i potrzeby tego pokolenia powoduj膮, 偶e ich aktywno艣膰 zawodowa b臋dzie znacznie d艂u偶sza ni偶 do 65 roku 偶ycia, r贸wnie偶 ze wzgl臋du na wysoko艣膰 emerytury. Poniewa偶 d艂u偶ej b臋dziemy pracowa膰, znacznie cz臋艣ciej b臋dziemy zmienia膰 nasze zawody. To b臋dzie wymaga艂o ustawicznego kszta艂cenia si臋, aby by膰 przygotowanym na zmian臋. Od firm, w kt贸rych b臋dziemy pracowali b臋dzie wymagane przemy艣lenie na nowo tradycyjnych 艣cie偶ek kariery, kt贸re b臋d膮 musia艂y by膰 bardziej r贸偶norodne i elastyczne.
Nasze 偶ycie i globalna gospodarka b臋dzie powoli, ale systematycznie koncentrowa膰 si臋 wok贸艂 zdrowego stylu 偶ycia oraz holistycznego podej艣cia do tego, co jemy, jak pracujemy i gdzie mieszkamy.
Rozw贸j inteligentnych maszyn i system贸w
Kolejny omawiany czynnik to rozw贸j inteligentnych maszyn i system贸w, czyli odsuwanie pracownik贸w od rutynowych i powtarzalnych czynno艣ci. Roboty witaj膮ce go艣ci na konferencjach popularnonaukowych to ju偶 prawie standard, tak naprawd臋 w ci膮gu nast臋pnej dekady, nowe inteligentne maszyny wejd膮 do biur, fabryk i dom贸w, i cho膰 to wydaje si臋 nam ma艂o realne stanie si臋 i nie ma ju偶 od tego odwrotu.Co mo偶emy wi臋c zrobi膰? Odpowiedzie膰 sobie na kilka fundamentalnych pyta艅. W czym ludzie s膮 niepor贸wnywalnie dobrzy? Na czym polega nasza wzgl臋dna przewaga? Jakie jest nasze miejsce obok tych maszyn i urz膮dze艅? W odpowiedzi na te nowe uwarunkowania, b臋dziemy musieli na nowo przemy艣le膰 przedmiot naszej pracy i wykonywanych zada艅. Naszym zadaniem b臋dzie wykorzystanie pot臋gi technologii robotycznych do zwi臋kszania i rozwijania naszych w艂asnych mo偶liwo艣ci.
Zaprogramowany 艣wiat
Raport opisuje r贸wnie偶, 偶e wa偶nym b臋dzie zaprogramowany 艣wiat, czyli ogromny wzrost czujnik贸w i mocy obliczeniowej powoduj膮cy, 偶e b臋dziemy 偶yli w systemie. Ten system przekonwertuje wszystko na dane. Gdy odkodujemy 艣wiat wok贸艂 nas i zaczniemy postrzega膰 go przez pryzmat danych, b臋dziemy stopniowo coraz bardziej koncentrowa膰 si臋 na przetwarzaniu ich tak, aby osi膮gn膮膰 偶膮dane rezultaty.To spowoduje, 偶e nadci膮ga era ludzi my艣l膮cych o 艣wiecie w kategoriach obliczeniowo艣ci, programowalno艣ci i projektowalno艣ci. W skali makro doprowadzi to do umiej臋tno艣ci przewidywania i modelowania zjawisk spo艂ecznych. W mikroskali, zwykli ludzie b臋d膮 w stanie zasymulowa膰 takie rzeczy, jak wybranie drogi do pracy tak, by omin膮膰 korki, na podstawie danych w czasie rzeczywistym.
Nasza praca i 偶ycie osobiste b臋d膮 w coraz wi臋kszym stopniu wymaga膰 interakcji z danymi, dostrzegania w nich pewnych prawid艂owo艣ci, podejmowania decyzji w oparciu o dane oraz wykorzystywania tych danych do projektowania 偶膮danych rezultat贸w.
Nowa ekologia medi贸w
Wa偶nym stanie si臋 tzw. nowa ekologia medi贸w, czyli nowe narz臋dzia komunikacyjne wymagaj膮ce umiej臋tno艣ci korzystania z medi贸w wychodz膮cych poza tekst. Internet, dotychczas oparty na tek艣cie, stopniowo staje si臋 coraz bardziej wizualny przez upowszechnianie si臋 film贸w, animacji i innych bardziej wizualnych 艣rodk贸w przekazu.Miliony u偶ytkownik贸w tworz膮 i ogl膮daj膮 tre艣ci multimedialne na swoich laptopach, a urz膮dzenia mobilne wywieraj膮 olbrzymi wp艂yw na kultur臋. Nowe media to r贸wnie偶 nowe wymagania stawiane ludzkiej uwadze i poznaniu Jednocze艣nie, 艂膮czy si臋 to z konieczno艣ci膮 zaanga偶owania si臋 w takie dzia艂ania jak zarz膮dzanie swoim internetowym wizerunkiem i reputacj膮.
Grupy ludzi otrzymuj膮 w ten spos贸b nowe przestrzenie do spotka艅 i wsp贸艂pracy, co z kolei sprawia, 偶e zar贸wna nasza praca, jak i 偶ycie osobiste staj膮 si臋 transparentne jak nigdy dot膮d. Prawdopodobne jest r贸wnie偶 to o czym ju偶 informuj膮 badacze zjawisk spo艂ecznych, 偶e nowa ekologia medi贸w radykalnie zmieni nasz膮 wra偶liwo艣膰 na rzeczywisto艣膰 i prawd臋.
Wymaga膰 to b臋dzie nowego podej艣cia do tre艣ci, zwi臋kszenia sceptycyzmu i 艣wiadomo艣ci, 偶e to, co widzimy dzisiaj, jutro mo偶e okaza膰 si臋 zgo艂a inne, lub wr臋cz, 偶e zosta艂o sztucznie wykreowane.
Supersktuktury organizacyjne
Superstruktury organizacyjne, czyli technologie spo艂eczne daj膮ce impuls do powstawania nowych form i kreowania warto艣ci. Nowe technologie i platformy medi贸w spo艂eczno艣ciowych le偶膮 u podstaw bezprecedensowej reorganizacji tego jak tworzymy i kreujemy warto艣ci. W naszym zasi臋gu znalaz艂a si臋 teraz skala i zakres dzia艂ania poprzednio dost臋pna wy艂膮cznie najwi臋kszym i najbogatszym firmom i instytucjom.Nowa generacja koncepcji dotycz膮cych funkcjonowania instytucji i kwalifikacji zawodowych nie pochodzi z tradycyjnych teorii zarz膮dzania, lecz z takich dziedzin jak projektowanie gier, neuronauka i psychologia szcz臋艣cia. Dziedziny te b臋d膮 motorem nap臋dowym do tworzenia nowych paradygmat贸w i narz臋dzi szkoleniowych. Kreowania naszej rzeczywisto艣ci zawodowej.
Globalnie po艂膮czony 艣wiat
Dodatkowo do艂膮cza do tego globalnie po艂膮czony 艣wiat, czyli d艂ugoterminowa tendencja do coraz wi臋kszej wymiany i integracji ponad granicami geograficznymi. W naszym globalnie po艂膮czonym 艣wiecie pe艂nym wzajemnych wsp贸艂zale偶no艣ci, Europa czy USA nie maj膮 ju偶 d艂u偶ej monopolu na tworzenie miejsc pracy, innowacje i w艂adz臋 polityczn膮.W pewnych obszarach - na przyk艂ad technologii mobilnych - to firmy z rynk贸w o ograniczonych zasobach i infrastrukturze w krajach rozwijaj膮cych si臋, takich jak Indie, szybciej staj膮 si臋 innowacyjne w por贸wnaniu do pa艅stw rozwini臋tych. Tendencja z ostatniej dekady, szczeg贸lnie w艣r贸d firm z bran偶y IT, delegowania za granic臋 wszystkiego: od obs艂ugi klienta do rozwoju oprogramowania ulega zmianie.
Coraz cz臋艣ciej innowacje i projekty, kt贸re by艂y prerogatyw膮 laboratori贸w w pa艅stwach rozwini臋tych, s膮 r贸wnie偶 wdra偶ane i realizowane w innych cz臋艣ciach 艣wiata. Kluczowe jest nie tylko zatrudnianie ludzi w tych miejscach, lecz r贸wnie偶 efektywne w艂膮czanie pracownik贸w lokalnych oraz lokalnych proces贸w biznesowych w infrastruktur臋 organizacji globalnych.
Co to oznacza dla pracownik贸w?
Co tych sze艣膰 "zak艂贸caj膮cych" czynnik贸w - czy mo偶e "stymulator贸w zmiany" oznacza dla pracownik贸w kolejnej dekady? Jakie to kompetencje b臋d膮 uznane za kluczowe? Czy trudno b臋dzie je naby膰? O tym wszystkim dowiecie si臋 z drugiej cz臋艣ci materia艂u, kt贸ra ukarze si臋 ju偶 wkr贸tce. Na dzisiaj dzi臋kuj臋 i zapraszam do przeczytania drugiej cz臋艣ci "Kompetencji przysz艂o艣ci".
Zobacz nasze projekty naukowe na
Tekst: Nina Georgiew-Brzezi艅ska - Doradca Rektora U艁 ds. HRRedakcja: Centrum Promocji U艁