Zwierz臋ta r贸偶ni膮 si臋 wygl膮dem, zachowaniem, 艣rodowiskiem i trybem 偶ycia. Wszystkie te r贸偶nice zapisane s膮 w ich kodzie genetycznym. Dzi臋ki tym r贸偶nicom ka偶demu gatunkowi mo偶emy przypisa膰 okre艣lon膮 sekwencj臋 DNA i u偶y膰 jej do identyfikacji tego gatunku, dok艂adnie w taki spos贸b, w jaki produkty w sklepach identyfikowane s膮 za pomoc膮 kod贸w kreskowych.
prof. Micha艂 Grabowski, WBiO艢 U艁
Nowy wymiar bada艅 rzeki Grabi
PolBOL (Polish Barcode of Life), czyli krajowy w臋ze艂, zosta艂 zainicjowany tu偶 przed pandemi膮 COVID-19, przez grup臋 naukowc贸w z Katedry Zoologii Bezkr臋gowc贸w i Hydrobiologii U艁, pod kierownictwem prof. Micha艂a Grabowskiego.
Badacze z Uniwersytetu 艁贸dzkiego rozpocz臋li dzia艂alno艣膰 PolBOL od budowy biblioteki referencyjnej kod贸w kreskowych DNA fauny krajowej, na potrzeby przysz艂ych standard贸w biomonitoringu 艣rodowiska. Obecnie biblioteka barkod贸w dla Polski liczy ju偶 sobie oko艂o 7500 sekwencji, reprezentuj膮cych ponad 1300 gatunk贸w zwierz膮t. W dalszej kolejno艣ci biblioteka ta zostanie rozszerzona r贸wnie偶 na inne grupy organizm贸w. W jednym ze swoich pierwszych projekt贸w PolBOL skupi艂 si臋 opracowaniu takiej biblioteki dla bior贸偶norodno艣ci przyk艂adowej rzeki nizinnej i jej doliny.
T膮 rzek膮 jest Grabia 鈥� jedna z najbardziej naturalnych oraz najczystszych rzek w naszej cz臋艣ci Polski. Jej dolina obj臋ta zosta艂a ochron膮 w ramach sieci Natura 2000. Z uwagi na swoje walory przyrodnicze Grabia, w ramach grantu UE 鈥淓uro-limpacs鈥� sta艂a si臋 r贸wnie偶 obiektem bada艅 polsko-holenderskich jako rzeka referencyjn膮 dla renaturyzacji niewielkich rzek nizinnych w Holandii.
PolBOL cz臋艣ci膮 mi臋dzynarodowego konsorcjum badawczego
W 2018 r. prof. Micha艂 Grabowski jako jedyny reprezentant Polski, zosta艂 zaproszony do komitetu naukowego presti偶owego konsorcjum badawczego International Barcode of Life (iBOL) i budowanej przez niego sieci naukowej. Sie膰 zajmuje si臋 koordynowaniem bada艅 r贸偶norodno艣ci biologicznej na podstawie 鈥瀏enetycznych kod贸w kreskowych", czyli sekwencji nukleotyd贸w DNA o okre艣lonej d艂ugo艣ci.
Kody kreskowe DNA umo偶liwiaj膮 nie tylko identyfikacj臋 ca艂ych osobnik贸w, ale r贸wnie偶 ich fragment贸w (np. w艂os贸w, pi贸r) a tak偶e 艣lad贸w biologicznych pozostawionych w 艣rodowisku. Ta prze艂omowa metoda zosta艂a opracowana w 2003 przez prof. Paula Heberta z University of Guelph w Kanadzie. Kieruje on obecnie Center for Biodiversity Genomics (CBG), kt贸re jest sercem konsorcjum iBOL i zajmuje si臋 opracowywaniem nowych technik szacowania i monitoringu bior贸偶norodno艣ci na podstawie DNA oraz rozwijaniem i zarz膮dzaniem og贸lno艣wiatowej, publicznie dost臋pnej biblioteki referencyjnej kod贸w kreskowych DNA 鈥� Barcode of Life Datasystems (BOLD). Sie膰 iBOL-BIOSCAN obejmuje ju偶 ponad 40 kraj贸w. Nieca艂y rok temu europejskie instytucje zainteresowane wykorzystaniem barkodingu powo艂a艂y europejski w臋ze艂 iBOL 鈥� . Wydzia艂 Biologii i Ochrony 艢rodowiska U艁 jest w艣r贸d jego za艂o偶ycieli.
Podsumowuj膮c, warto podkre艣li膰, 偶e obecny projekt bada艅 rzeki Grabi integruje zar贸wno pracownik贸w, jak i student贸w Katedry Zoologii Bezkr臋gowc贸w i Hydrobiologii U艁, przy wsp贸艂pracy CBG. Badania wst臋pne s膮 finansowane ze 艣rodk贸w wewn臋trznych Uniwersytetu 艁贸dzkiego, trwaj膮 jednak starania pozyskania 艣rodk贸w w ramach grant贸w ERC.
Zapraszamy r贸wnie偶 do sprawdzania informacji znajduj膮cych si臋 w , w tym aktualno艣ci o naborach w konkursach na granty, jak r贸wnie偶 przewodnika dotycz膮cego realizacji i zarz膮dzania projektami.
Materia艂 藕r贸d艂owy: prof. Micha艂 Grabowski; redakcja: Honorata Ogieniewska z Centrum Promocji U艁