Od dzieci臋cej fascynacji do naukowego badania burz
Burze fascynowa艂y Natali臋 Rosi艅sk膮 od dziecka, jednak dopiero studia na Wydziale Nauk Geograficznych U艁 pozwoli艂y jej spojrze膰 na nie z naukowej perspektywy. Uko艅czy艂a geomonitoring, a nast臋pnie geografi臋 ze specjalizacj膮 Klimatologia i Ochrona Atmosfery.
Chcia艂am by膰 w samym centrum wydarze艅. Od czterech lat dzia艂am w grupie 艁owcy Burz 艁贸dzkie, a od dw贸ch lat nale偶臋 r贸wnie偶 do Stowarzyszenia Polscy 艁owcy Burz
鈥� m贸wi.
Burze sta艂y si臋 r贸wnie偶 tematem jej bada艅. W pracy licencjackiej analizowa艂a warunki panuj膮ce w atmosferze w dniach burzowych w 艣rodkowej Polsce, natomiast w pracy magisterskiej zaj臋艂a si臋 jednymi z najgro藕niejszych zjawisk 鈥� superkom贸rkami burzowymi wyst臋puj膮cymi w wojew贸dztwie 艂贸dzkim.
艁owienie burz nie oznacza jednak wy艂膮cznie spektakularnych wypraw z aparatem fotograficznym.
To przede wszystkim 偶mudna praca przed komputerem 鈥� analiza modeli numerycznych, 艣ledzenie radar贸w i wydawanie ostrze偶e艅
鈥� podkre艣la Natalia.
艁owcy prowadz膮 r贸wnie偶 tzw. nowcasting, czyli informuj膮 na bie偶膮co w mediach spo艂eczno艣ciowych, gdzie znajduje si臋 burza, jak jest silna i w kt贸rym kierunku si臋 przemieszcza.
Jak powstaje burza?
Do powstania burzy potrzebne s膮 przede wszystkim trzy elementy: odpowiednia ilo艣膰 wilgoci, niestabilna atmosfera oraz mechanizm, kt贸ry uniesie ciep艂e powietrze ku g贸rze. Mo偶e nim by膰 np. silne nagrzanie powierzchni ziemi albo przechodz膮cy front atmosferyczny.
Ciep艂e i wilgotne powietrze zaczyna szybko si臋 wznosi膰, och艂adza si臋, a zawarta w nim para wodna skrapla si臋. Powstaj膮 coraz wi臋ksze chmury burzowe, kt贸re mog膮 osi膮ga膰 wysoko艣膰 kilkunastu kilometr贸w. W ich wn臋trzu dochodzi r贸wnie偶 do rozdzielenia 艂adunk贸w elektrycznych, czego efektem s膮 wy艂adowania atmosferyczne.
W burzach najbardziej niesamowita jest ich pot臋ga po艂膮czona z absolutnym pi臋knem. Fascynuje mnie to tempo 鈥� jak z ma艂ej, niewinnej chmurki w kilkadziesi膮t minut wyrasta kilkunastokilometrowy potw贸r
鈥� m贸wi Natalia Rosi艅ska.
Niebo mo偶e nas ostrzec
Zbli偶aj膮c膮 si臋 burz臋 mo偶na czasem zauwa偶y膰 jeszcze przed pierwszym grzmotem. Szczeg贸ln膮 uwag臋 warto zwr贸ci膰 na szybko rozrastaj膮ce si臋 chmury przypominaj膮ce ogromne kalafiory lub wie偶e.
Niebo to nasz najlepszy, naturalny radar. Je艣li w gor膮cy dzie艅 widzimy bia艂e, szybko rosn膮ce chmury, to znak, 偶e atmosfera 鈥瀏otuje si臋鈥� i po po艂udniu mo偶e z tego wybuchn膮膰 burza
鈥� wyja艣nia ekspertka.
Jeszcze wyra藕niejszym sygna艂em jest charakterystyczne 鈥瀔owad艂o鈥� pojawiaj膮ce si臋 na szczycie rozwini臋tej chmury burzowej. Ostrze偶eniem mog膮 by膰 tak偶e nag艂e porywy wiatru, duszne powietrze czy wyra藕ne ciemnienie nieba.
B艂ysk, grzmot i鈥� matematyka
Odleg艂o艣膰 burzy mo偶na oszacowa膰 bez 偶adnego specjalistycznego sprz臋tu. Wystarczy policzy膰 sekundy mi臋dzy b艂yskiem pioruna a us艂yszeniem grzmotu.
艢wiat艂o dociera do nas praktycznie natychmiast, natomiast d藕wi臋k porusza si臋 znacznie wolniej 鈥� z pr臋dko艣ci膮 oko艂o 340 metr贸w na sekund臋.
Kiedy zobaczysz b艂ysk, zacznij odlicza膰 sekundy. Kiedy us艂yszysz grzmot, podziel ich liczb臋 przez trzy. Wynik to w przybli偶eniu odleg艂o艣膰 pioruna w kilometrach
鈥� t艂umaczy Natalia.
Je偶eli wi臋c mi臋dzy b艂yskiem a grzmotem mijaj膮 trzy sekundy, wy艂adowanie nast膮pi艂o oko艂o kilometra od nas. Im kr贸tszy odst臋p, tym burza znajduje si臋 bli偶ej.
Co robi膰 podczas burzy?
Najbezpieczniejszym miejscem podczas burzy jest zamkni臋ty budynek. W domu nale偶y przede wszystkim zamkn膮膰 okna i zabezpieczy膰 przedmioty znajduj膮ce si臋 na balkonach czy tarasach. Burzom mog膮 towarzyszy膰 bardzo silne porywy wiatru zdolne do uszkadzania budynk贸w czy porywania lekkich przedmiot贸w.
Warto r贸wnie偶 od艂膮czy膰 od gniazdek wra偶liwe urz膮dzenia elektroniczne, takie jak komputer czy telewizor. Wy艂adowanie nie musi trafi膰 bezpo艣rednio w budynek 鈥� przepi臋cie mo偶e pojawi膰 si臋 r贸wnie偶 w instalacji elektrycznej.
Bezpiecze艅stwo to podstawa. Zamykanie okien to nie mit 鈥� to absolutna konieczno艣膰
鈥� podkre艣la Natalia Rosi艅ska.
Podczas silnej burzy warto tak偶e unika膰 niepotrzebnego kontaktu z instalacj膮 wodn膮, np. od艂o偶y膰 prysznic czy zmywanie naczy艅 na p贸藕niej.
Najwa偶niejsza zasada jest jednak prosta: je偶eli s艂yszymy grzmot, burza znajduje si臋 wystarczaj膮co blisko, by potraktowa膰 j膮 powa偶nie i poszuka膰 bezpiecznego schronienia.
Bo cho膰 dla 艂owc贸w burz pot臋偶ne chmury i b艂yskawice s膮 jednym z najbardziej fascynuj膮cych spektakli natury, obserwowanie ich wymaga przede wszystkim wiedzy i respektu.
艁owienie uczy ogromnej pokory. Ka偶da burza jest inna, ka偶da to osobny, niesamowity spektakl
鈥� podsumowuje Natalia.
Materia艂: mgr Natalia Rosi艅ska
Redakcja: Kacper Szczepaniak, Centrum Komunikacji Marki U艁