Mniej odpad贸w, ale bez kompromis贸w w ochronie 偶ywno艣ci
Podstawowymi funkcjami opakowania pozostaj膮 ochrona produktu, u艂atwienie transportu oraz przekazanie informacji konsumentowi. Nowe wymagania 艣rodowiskowe nie zast臋puj膮 tych zada艅, lecz musz膮 by膰 z nimi harmonijnie 艂膮czone.
Kierunek ten wyznacza m.in. unijne rozporz膮dzenie w sprawie opakowa艅 i odpad贸w opakowaniowych (PPWR), stosowane od 12 sierpnia 2026 r., kt贸re stawia nacisk na ograniczanie odpad贸w, ponowne u偶ycie oraz recykling. Producenci musz膮 uwzgl臋dnia膰 cykl 偶ycia opakowania ju偶 na etapie jego projektowania.
W debacie o ekologii nie mo偶na jednak zapomina膰 o samej 偶ywno艣ci. Wed艂ug danych Eurostatu w 2023 r. w Unii Europejskiej powsta艂o ponad 58 mln ton odpad贸w 偶ywno艣ciowych. W艂a艣ciwie zaprojektowane opakowanie mo偶e ogranicza膰 te straty poprzez lepsz膮 ochron臋 produktu i wyd艂u偶enie jego trwa艂o艣ci. Z tego powodu mniejsze zu偶ycie surowca musi i艣膰 w parze z bezpiecze艅stwem 偶ywno艣ci 鈥� oceniane powinno by膰 zawsze opakowanie wraz z jego zawarto艣ci膮.
Bakteriofagi 鈥� precyzyjna tarcza biologiczna w opakowaniach
Projekt Bio4Pak realizowany jest w ramach programu Horyzont Europa, z finansowaniem z instrumentu EIC Pathfinder Challenges. Celem naukowc贸w jest stworzenie opakowa艅 z materia艂贸w biopochodnych i biodegradowalnych, kt贸re dzi臋ki bakteriofagom zyskaj膮 w艂a艣ciwo艣ci przeciwbakteryjne.
Fagi (bakteriofagi) to wirusy specyficznie zaka偶aj膮ce bakterie. W rozwijanym systemie uwalnianie fag贸w ma by膰 kontrolowane i uruchamiane wy艂膮cznie w odpowiedzi na sygna艂y pochodz膮ce od docelowych drobnoustroj贸w. G艂贸wnym modelem badawczym projektu jest wykorzystanie bakteriofag贸w atakuj膮cych bakterie z rodzaju Salmonella w opakowaniach przeznaczonych do przechowywania 艣wie偶ego mi臋sa drobiowego.
Skala problemu jest ogromna 鈥� w 2024 r. w UE zg艂oszono 79 703 przypadki salmonellozy u ludzi, co czyni j膮 drug膮 najcz臋艣ciej zg艂aszan膮 chorob膮 odzwierz臋c膮. Opakowanie o dzia艂aniu przeciwbakteryjnym ma stanowi膰 dodatkow膮 barier臋 ochronn膮, wspieraj膮c膮 standardowe zasady higieny i kontroli jako艣ci.
Wyzwania technologiczne i perspektywy
Prace obejmuj膮 dwa rodzaje materia艂贸w: folie oraz tacki na 偶ywno艣膰. Badacze musz膮 po艂膮czy膰 wymagania mechaniczne i barierowe opakowa艅 (takie jak wytrzyma艂o艣膰 czy przepuszczalno艣膰 gaz贸w) z zachowaniem pe艂nej aktywno艣ci biologicznej fag贸w.
Obecnie projekt zmierza do osi膮gni臋cia czwartego poziomu gotowo艣ci technologicznej (TRL 4), co oznacza weryfikacj臋 skuteczno艣ci rozwi膮zania w warunkach laboratoryjnych. Wyniki te stanowi膮 solidn膮 baz臋 do podj臋cia decyzji o dalszym komercyjnym rozwoju technologii.
O projekcie
Bio4Pak jest projektem badawczo-innowacyjnym koordynowanym przez Uniwersytet 艁贸dzki, realizowanym od 1 pa藕dziernika 2025 r. do 30 wrze艣nia 2029 r. Otrzyma艂 finansowanie Unii Europejskiej w ramach programu Horyzont Europa, instrumentu EIC Pathfinder Challenges, na podstawie umowy grantowej nr 101223372.
Redakcja: Mateusz Kowalski (Centrum Promocji, Wydzia艂 Biologii i Ochrony 艢rodowiska U艁)
Tekst: Dr Karolina Rudnicka, prof. U艁 i dr hab. Przemys艂aw P艂oci艅ski, prof. U艁 (Katedra Immunologii i Biologii Infekcyjnej, Wydzia艂 Biologii i Ochrony 艢rodowiska U艁)
Zdj臋cia: Agencja marketingowa Wykreowani oraz Mateusz Kowalski (Centrum Promocji, Wydzia艂 Biologii i Ochrony 艢rodowiska U艁)