Cz臋艣膰 DNA, czyli informacji genetycznej, kodu genetycznego, dziedziczymy tylko po matce. To tak zwane mitochondrialne DNA, ka偶dy z nas ma okre艣lony jego rodzaj - zbi贸r cz膮steczek DNA, pochodz膮cych od jednej pramatki. W ci膮gu tysi臋cy lat przy przekazywaniu z pokolenia na pokolenie zachodz膮 w nim zmiany.
- Ale bez wzgl臋du na liczb臋 pokole艅, dziel膮cych nas czasu, kiedy 偶y艂a kobieta, kt贸ra pierwsza mia艂a ten specyficzny dany rodzaj DNA, bez wzgl臋du na liczb臋 zmian, jakie w nim zasz艂y, jest on nadal rozpoznawalny - m贸wi prof. Wies艂aw Lorkiewicz z Katedry Antropologii WBiO艢 U艁 - I nawet po dziesi膮tkach tysi臋cy lat wiadomo, od kogo pochodzi - badaj膮c go mo偶na ustali膰 nasz膮 lini臋 genetyczn膮, pierwszego przodka w linii 偶e艅skiej.
Sk膮d wzi膮膰 DNA do badania? To proste - wystarczy troszk臋 艣liny. Jej pobranie jest bezbolesne, nieinwazyjne, bezpieczne. W specjalnym pr贸bniku, wyposa偶onym w ustnik nale偶y zostawi膰 ok. jednego mililitra 艣liny. I ju偶. Sk膮d mo偶e pochodzi膰 pramatka mieszka艅c贸w Polski?
- Europejczycy maj膮 siedem pramatek, praprzodki艅, od kt贸rych wywodzi si臋 prawie 95 procent mieszka艅c贸w naszego kontynentu - wyja艣nia dr B艂a偶ej Marciniak z Biobanku U艁 - Nadano im imiona, od liter kt贸rymi oznaczono charakterystyczny fragment DNA, dziedziczymy po pramatkach: Helena, Velda, Tara, Katarzyna, Jasmina, Urszula i Xenia. Niekt贸re z nich przyby艂y do Europy bardzo dawno, bo 45 tysi臋cy lat temu (Urszula), inne ok. 7 tysi臋cy lat temu (Jasmina). Przysz艂y z po艂udnia i wschodu, wszystkie zacz臋艂y w臋dr贸wk臋 po Europie na po艂udniu kontynentu - na terenach dzisiejszej Grecji, W艂och, Hiszpanii, a tak偶e Syrii, Gruzji, Turcji.
- Czuj臋 si臋 nieco zagubiony, bo nie pami臋tam nawet imienia swojej praprababki, a nied艂ugo dowiem si臋 kim by艂a moja pramatka - m贸wi艂 wiceprezydent 艁odzi Adam Wieczorek - 艁贸d藕 ma konkretn膮 ofert臋 wsp贸艂pracy dla Biobanku i na pewno b臋dziemy wykorzystywa膰 potencja艂 tej jednostki.
Biobank ka偶demu, kto zdecyduje si臋 przyj艣膰 13 lub 14 kwietnia do Manufaktury na Piknik Naukowy i odda膰 pr贸bk臋 艣liny do bada艅 naukowych przeka偶e informacj臋, od kt贸rej z siedmiu pramatek Europy pochodzi. Nie zrobi tego od r臋ki - badanie polega na sekwencjonowaniu DNA i trwa 2-3 tygodnie. Biobank wykona je bezp艂atnie, bo w ten spos贸b chce dotrze膰 do 艂odzian z informacj膮, 偶e w mie艣cie jest plac贸wka naukowa, kt贸ra zajmuje si臋 badaniem materia艂u genetycznego. Cho膰 ich g艂贸wnym celem nie jest ustalenie, kto by艂 praprzodkiem dawcy materia艂u genetycznego.
- Wykorzystujemy pobrany od ochotnik贸w materia艂 biologiczny do bada艅 nad przyczynami i sposobami zapobiegania i leczenia chor贸b cywilizacyjnych, chor贸b rzadkich - m贸wi Dominik Strapagiel, kierownik Pracowni Biobank, dzia艂aj膮cej przy Katedrze Biofizyki Molekularnej Uniwersytetu 艁贸dzkiego - Badaj膮c na przyk艂ad pr贸bki pobierane od dzieci mo偶emy z du偶ym prawdopodobie艅stwem ustali膰, na jakie choroby b臋d膮 bardziej nara偶one nast臋pne pokolenia. A to daje szans臋 na wcze艣niejsz膮 reakcj臋, profilaktyk臋, szukanie sposob贸w leczenia chor贸b. Ten cel mo偶emy jednak osi膮gn膮膰 tylko wtedy, gdy b臋dziemy dysponowa膰 do bada艅 dostateczn膮 ilo艣ci膮 materia艂u biologicznego, a wi臋c tysi膮cami pr贸bek DNA, wykorzystywanych w p贸藕niejszych badaniach naukowych.
Dlatego Biobank zaprasza wszystkich do wsp贸艂pracy, do oddawania pr贸bek 艣liny. Ka偶dego, kto zdecyduje si臋 to zrobi膰 poprosi o formaln膮 pisemn膮 zgod臋 na pobranie pr贸bki, o wype艂nienie kr贸tkiej ankiety. Gwarantuje bezpiecze艅stwo przekazanych danych - zostan膮 one zakodowane tak, 偶eby nikt nie by艂 w stanie ich po艂膮czy膰 z konkretn膮 osob膮. Poprzez nieodwracaln膮 anonimizacj臋 nigdy nie b臋dzie mo偶liwe zidentyfikowanie to偶samo艣ci dawcy. Pr贸bki materia艂u biologicznego pos艂u偶膮 wy艂膮cznie do bada艅 naukowych nad zwalczaniem gro藕nych i wci膮偶 nieuleczalnych chor贸b.
Pracownia Biobank z 艁odzi dzia艂a przy Katedrze Biofizyki Molekularnej Uniwersytetu 艁贸dzkiego, jest jedn膮 jedn膮 z niewielu plac贸wek w Polsce, kt贸re gromadz膮 i badaj膮 pr贸bki materia艂u biologicznego w postaci 艣liny, krwi, DNA. Wyniki prac, prowadzonych w biobankach pomagaj膮 w poznaniu genetycznych przyczyn chor贸b cywilizacyjnych, chor贸b rzadkich i nowotworowych. Ale mo偶na dzi臋ki nim ustali膰 tak偶e naszych praprzodk贸w w linii 偶e艅skiej.
Fotorelacja -->
Uniwersytet 艁贸dzki to najwi臋ksza uczelnia badawcza w centralnej Polsce. Jej misj膮 jest kszta艂cenie wysokiej klasy naukowc贸w i specjalist贸w w wielu dziedzinach humanistyki, nauk spo艂ecznych i 艣cis艂ych. U艁 wsp贸艂pracuje z biznesem, zar贸wno na poziomie kadrowym, zapewniaj膮c wykwalifikowanych pracownik贸w, jak i naukowym, oferuj膮c swoje know-how przedsi臋biorstwom z r贸偶nych ga艂臋zi gospodarki. Uniwersytet 艁贸dzki jest uczelni膮 otwart膮 na 艣wiat - wci膮偶 ro艣nie liczba ucz膮cych si臋 tutaj student贸w z zagranicy, a polscy studenci, dzi臋ki programom wymiany, poznaj膮 Europ臋, Azj臋, wyje偶d偶aj膮 za Ocean. Uniwersytet jest cz臋艣ci膮 艁odzi, dzia艂a wsp贸lnie z 艂odzianami i dla 艂odzian, anga偶uj膮c si臋 w wiele projekt贸w spo艂eczno-kulturalnych.
Zobacz nasze projekty naukowe na
materia艂 藕r贸d艂owy: Biobank U艁