Aby zaalarmowa膰 艣wiatow膮 spo艂eczno艣膰 astrofizyk贸w o nowym odkryciu wst臋pne wyniki analizy danych zosta艂y udost臋pnione ju偶 kilka godzin po odkryciu. Natomiast 20 listopada ukaza艂y si臋 dwa artyku艂y w presti偶owym czasopi艣mie "Nature" prezentuj膮ce wyniki obserwacji teleskopami MAGIC (oraz ich interpretacj臋) wraz z obserwacjami przez ponad dwadzie艣cia innych detektor贸w, kt贸re r贸wnie偶 wzi臋艂y udzia艂 w obserwacjach GRB 190114C.
- 14-tego stycznia 2019 nowy b艂ysk gamma (nazwany GRB 190114C) zosta艂 zaobserwowany przez dwa satelity: Neil Gehrels Swift Observatory oraz Fermi Gamma-ray Space Telescope. W ci膮gu 22 sekund informacja o nim obieg艂a 艣wiat i dotar艂a r贸wnie偶 do Wsp贸艂pracy MAGIC. Teleskopy MAGIC zosta艂y automatycznie ustawione na kierunek 藕r贸d艂a i obserwacje rozpocz臋艂y si臋 zaledwie 50 sekund od pierwszego momentu zaobserwowania b艂ysku GRB 190114C. Analiza danych zebranych w pierwszych dziesi膮tkach sekund pokaza艂a emisj臋 si臋gaj膮c膮 energii bilion razy wi臋kszych ni偶 艣wiat艂o widzialne. Co wi臋cej, w tym czasie strumie艅 promieniowania dochodz膮cy ze 藕r贸d艂a ustanowi艂 nowy rekord najja艣niejszego obiektu widzianego w tym zakresie energii. Pomimo, 偶e galaktyka, z kt贸rej pochodzi GRB 190114C, jest oddalona od nas o oko艂o 7 miliard贸w lat 艣wietlnych, jej emisja by艂a 100-krotnie silniejsza od najja艣niejszego stabilnego 藕r贸d艂a w tym zakresie energii, tj. mg艂awicy Kraba - m贸wi prof. Julian Sitarek, jeden z naukowc贸w U艁.
B艂yski gamma s膮 najbardziej gwa艂townymi wybuchami znanymi nam we Wszech艣wiecie. Uwa偶a si臋, 偶e powstaj膮 one w czasie zapadania si臋 j膮dra masywnej gwiazdy, w tzw. supernowej, lub poprzez po艂膮czenie si臋 gwiazd neutronowych w uk艂adzie podw贸jnym. B艂ysk gamma w ci膮gu kilku sekund emituje ilo艣膰 energii por贸wnywaln膮 z ca艂kowit膮 energi膮, kt贸r膮 S艂o艅ce wyemituje w ci膮gu ca艂ego swojego 偶ycia. 艢rednio jeden nowy b艂ysk gamma jest obserwowany ka偶dego dnia na Ziemi. Ze wzgl臋du na to, 偶e przychodz膮 one ze wszystkich zak膮tk贸w Wszech艣wiata nie da si臋 przewidzie膰, kiedy ani z kt贸rego kierunku zostan膮 zaobserwowane. Przez oko艂o pi臋膰dziesi膮t lat naukowcy zastanawiali si臋 do jakich maksymalnych energii mo偶e by膰 emitowane promieniowanie w b艂yskach gamma.
MAGIC (Major Atmospheric Gamma Imaging Cherenkov) jest par膮 17-metrowych teleskop贸w czerenkowskich umieszczonych na wyspie La Palma w Hiszpanii. Teleskopy zosta艂y zbudowane i s膮 u偶ytkowane przez 280 osobow膮 wsp贸艂prac臋 naukowc贸w, in偶ynier贸w i technik贸w z 12 kraj贸w. Grupa 4 naukowc贸w z Katedry Astrofizyki, Wydzia艂u Fizyki i Informatyki Stosowanej, Uniwersytetu 艁贸dzkiego jest cz艂onkiem wsp贸艂pracy MAGIC od ponad 15 lat.
Zobacz nasze projekty naukowe na
Tekst 藕r贸d艂owy: prof. Julian Sitarek, Wydzia艂 Fizyki i Informatyki Stosowanej U艁, Katedra Astrofizyki
Redakcja: Centrum Promocji U艁