Rok 2017 oraz I kwarta艂 roku 2018 to czas intensywnych prac legislacyjnych w obszarze szeroko rozumianego sektora energetycznego. Do najwa偶niejszych dzia艂a艅 w tym obszarze nale偶y zaliczy膰 przede wszystkim nowelizacje ustaw maj膮cych na stworzenie w艂a艣ciwego otoczenia regulacyjnego dla jednej z najwi臋kszych inwestycji energetycznych jak膮 jest budowa gazoci膮gu Baltic Pipe oraz rozbudowa terminalu LNG im. Prezydenta Lecha Kaczy艅skiego w 艢winouj艣ciu. Powy偶sze inwestycje maj膮 prze艂o偶y膰 si臋 na dywersyfikacj臋 dostaw gazu do Polski oraz zagwarantowanie bezpiecze艅stwa energetycznego kraju. Ponadto przyj臋to rozwi膮zania prawne wprowadzaj膮ce nieznane dot膮d instytucje i mechanizmy w sektorze energetycznym. Istotne rozszerzenie katalogu regulacji sektorowej o nowe dziedziny przynios艂a ustawy o rynku mocy, ustawy o elektromobilno艣ci i paliwach alternatywnych.
Ustawa o elektromobilno艣ci i paliwach alternatywnych z 11 stycznia 2018 roku zas艂uguje na szczeg贸ln膮 uwag臋, poniewa偶 u podstaw jej przyj臋cia le偶y zamiana modelu transportowego w Polsce opartego w g艂贸wnej mierze na samochodach spalinowych przez upowszechnienie aut elektrycznych w Polsce. Podj臋cie tego tematu przez ustawodawc臋 ma istotne znaczenie spo艂eczne, o czym mog膮 艣wiadczy膰 chocia偶by badania G艂贸wnego Urz臋du Statystycznego, wg kt贸rych 65% og贸lnej liczby gospodarstw domowych w Polsce posiada samoch贸d osoby.
Gospodarka zazwyczaj wyprzedza zmiany prawne. Nowe regulacje pojawiaj膮 si臋 w odpowiedzi na rzeczywisto艣膰. Tak jest najcz臋艣ciej. W przypadku elektromobilno艣ci jest nieco inaczej. Udzia艂 samochod贸w elektrycznych w liczbie wszystkich pojazd贸w jakie je偶d偶膮 po polskich drogach jest nieznaczny a sam rozw贸j elektromobilno艣ci napotyka na wiele barier. Do g艂贸wnych przyczyn utrudniaj膮cych rozw贸j elektormobilno艣ci nale偶y zaliczy膰 brak odpowiedniej infrastruktury, w szczeg贸lno艣ci niedostateczn膮 liczb臋 stacji 艂adowania pojazd贸w oraz cen臋 jak膮 nale偶y zap艂aci膰 za zakup samochodu elektrycznego. Cena ta jest dwukrotnie wy偶sza ni偶 cena samochodu nap臋dzanego paliwami konwencjonalnymi.
Istnienie elektromobilno艣ci nie jest zatem uzale偶nione od regulacji prawnej w tym zakresie. Prawo ma jednak stymulowa膰 rozw贸j przy jednoczesnym ograniczaniu wykorzystywania tradycyjnych paliw pierwotnych. Dzia艂anie pa艅stwa ma zatem charakter antycypuj膮cy. 搁辞锄飞贸箩 elektromobilno艣ci w wymiarze krajowym mo偶e oznacza膰 ograniczenie emisji spalin w miastach oraz rozw贸j magazynowania energii i stabilizacj臋 Krajowego Systemu Elektroenergetycznego, natomiast w wymiarze globalnym mo偶e prowadzi膰 do powa偶nych przetasowa艅 geopolitycznych, zmniejszaj膮c polityczne znaczenie pa艅stw Bliskiego Wschodu i pa艅stw, kt贸rych gospodarki uzale偶nione s膮 od eksportu ropy naftowej.
Ustawa o elektromobilno艣ci i paliwach alternatywnych okre艣la zasady rozwoju i funkcjonowania infrastruktury s艂u偶膮cej do wykorzystania paliw alternatywnych w transporcie, w tym wymagania techniczne, jakie ma spe艂nia膰 ta infrastruktura; obowi膮zki podmiot贸w publicznych w zakresie rozwoju infrastruktury paliw alternatywnych; obowi膮zki informacyjne w zakresie paliw alternatywnych; warunki funkcjonowania stref czystego transportu; krajowe ramy polityki rozwoju infrastruktury paliw alternatywnych oraz spos贸b ich realizacji.
Przyj臋ta ustawa tworzy ramy prawne, sprawiaj膮c 偶e uczestnicy rynku mog膮 w pewniejszy spos贸b si臋 po nim porusza膰. Ustawa okre艣la bowiem zasady budowy i uruchomienia og贸lnodost臋pnej stacji 艂adowania oraz okre艣lenie praw i obowi膮zk贸w poszczeg贸lnych graczy rynkowych. Ustawa z tych wzgl臋d贸w powinna sprzyja膰 inwestycjom w obszarze elektromobilno艣ci, przyczyniaj膮c si臋 w ten spos贸b do jej rozwoju. Ustawa o elektromobilno艣ci i paliwach alternatywnych za pomoc膮 instrument贸w prawnych ma doprowadzi膰 do stworzenia og贸lnopolskiej infrastruktury 艂adowania pojazd贸w elektrycznych, dzi臋ki czemu powinien zwi臋kszy膰 si臋 zasi臋g pojazd贸w elektrycznych, a tak偶e poprawi膰 bezpiecze艅stwo i komfort u偶ytkownik贸w tych pojazd贸w. Ustawa okre艣la tak偶e zwolnienie z op艂at za korzystanie z dr贸g publicznych przez pojazdy elektryczne, preferencje podatkowe oraz zach臋ty niefinansowe do nabywania pojazd贸w nap臋dzanych paliwami alternatywnymi lub budowy infrastruktury tych paliw, a tak偶e tworzenie stref czystego powietrza, wyznaczanie miejsc parkingowych wy艂膮cznie dla samochod贸w elektrycznych i nap臋dzanych gazem ziemnym. Nale偶y jednak zaznaczy膰, 偶e ustaw膮 o elektromobilno艣ci i paliwach alternatywnych zakazuje wjazdu do stref czystego powietrza samochod贸w typu plug-in (PHEV), mimo 偶e mog膮 one porusza膰 si臋 wy艂膮cznie z wykorzystaniem nap臋du elektrycznego. Wreszcie ustawa o elektromobilno艣ci nakazuje jednostkom samorz膮du terytorialnego i organom administracji publicznej przebudow臋 floty pojazd贸w, tak aby odpowiedni udzia艂 w nich mia艂y pojazdy elektryczne. Podobne wymogi stawia si臋 przed jednostkami 艣wiadcz膮cymi us艂ugi transportu publicznego. Zwi臋kszanie udzia艂u tych pojazd贸w jest obecnie bardzo zauwa偶alne w polskich miastach.
Ustawa o elektromobilno艣ci i paliwach alternatywnych nie znosi jednak podstawowych ogranicze艅 w rozwoju rynku pojazd贸w elektrycznych, ale w istotny spos贸b przyczynia si臋 do jego rozwoju elektromobilno艣ci w Polsce. Aktualnie trwaj膮 prace legislacyjne nad nowelizacj膮 ustawy o elektromobilno艣ci i paliwach alternatywnych. Planowane zmiany maj膮ce na celu wyeliminowa膰 nie艣cis艂o艣ci utrudniaj膮ce stosowanie ustawy oraz sprecyzowa膰 zasady finansowania rozwoju elektromobilno艣ci.
Dzia艂ania na rzecz rozwoju elektromobilno艣ci przybieraj膮 tak偶e form臋 konkretnych projekt贸w. Na szczeg贸ln膮 uwag臋 zas艂uguje Program "Bezemisyjny transport publiczny" realizowany przez Narodowe Centrum Bada艅 i Rozwoju. Jeden z cel贸w Programu stanowi stymulowanie rozwoju przemys艂u elektromobilno艣ci w Polsce oraz odpowiedniej infrastruktury w krajowym systemie elektroenergetycznym. Program "Bezemisyjny transport publiczny" zak艂ada now膮 form臋 finasowania bada艅. Nowa forma zak艂ada odej艣cie od typowego dotychczas w Polsce finansowania bada艅, poprzez udzielanie grant贸w na pojedyncze projekty, a polega na tworzeniu kompleksowego programu badawczego z portfolio projekt贸w, kt贸re przyczyniaj膮 si臋 do realizacji g艂贸wnego celu Programu, tj. rozwi膮zania problemu lub zaspokojenia potrzeby konkretnego odbiorcy poprzez zapewnienie rozwi膮zania technologicznego, niedost臋pnego dzi艣 na rynku. Wprowadzenie nowatorskiego modelu finansowania projekt贸w z zakresu B+R, wzorowanego na koncepcji ameryka艅skiej, a tak偶e wykorzystanie stosunkowo nowego w porz膮dku krajowym trybu zam贸wie艅 publicznych, eliminuje mo偶liwo艣膰 odtw贸rczych dzia艂a艅, charakterystycznych dla funkcjonowania administracji publicznej. Pozwoli tak偶e zdoby膰 cenne do艣wiadczenie, kt贸re zostanie wykorzystane przy realizacji kolejnych innowacyjnych projekt贸w.
Problematyka elektormobilno艣ci, a tak偶e inne zagadnienia kluczowe dla funkcjonowania energetyki w Polsce b臋d膮 przedmiotem obrad II. Og贸lnopolskiej Konferencji Naukowej "Bezpiecz艅estwo, regulacja i konkurencja na rynku energetycznym", kt贸ra odb臋dzie si臋 26 kwietnia 2018 roku. Podczas konferencji w murach 艁贸dzkiej Szko艂y Prawa g艂os zabior膮 niekwestionowane autorytety obrotu gospodarczego energetycznego, przedstawiciele polskiej doktryny prawa, administracji publicznej i samej bran偶y energetycznej. W艣r贸d znakomitych praktyk贸w znajduj膮 si臋 przedstawiciele PGNiG, Orlen, Energa, Tauron BO艢, Grupy Lotos.
Wi臋cej na ten temat w materiale opowiada Marcin Kra艣niewski.
Autor: Marcin Kra艣niewski, Katedra Europejskiego Prawa Gospodarczego, Wydzia艂 Prawa i Administracji Uniwersytetu 艁贸dzkiego
Kontakt e-mail: mkrasniewski@wpia.uni.lodz.pl