Klio po przej艣ciach

19 grudnia 2023 r. w Instytucie Historii U艁 odby艂o si臋 sympozjum 鈥濳lio po przej艣ciach鈥� zorganizowane przez Centrum Jerzego Giedroycia. Wydarzenie mia艂o charakter hybrydowy: osoby zainteresowane tematem mog艂y wzi膮膰 w nim udzia艂 osobi艣cie lub 艣ledzi膰 transmisj臋 na 偶ywo w Internecie.

Najwa偶niejszym celem spotkania by艂a wymiana opinii na temat roli, jak膮 historia powinna pe艂ni膰 w 偶yciu spo艂ecznym. O zabranie g艂osu poproszono cenionych historyk贸w:

Prof. Pawe艂 Machcewicz (ISP PAN) 鈥� badacz historii Polski XX wieku, wieloletni dyrektor Biura Edukacji Publicznej IPN (2000鈥�2006) oraz dyrektor Muzeum II Wojny 艢wiatowej w Gda艅sku (2008鈥�2017), laureat Nagrody im. Jerzego Giedroycia (2001, wraz z Andrzejem Friszke i Rafa艂em Habielskim) za opracowanie Druga Wielka Emigracja 1945鈥�1990 (jako autor drugiego tomu Emigracja w polityce mi臋dzynarodowej).
Prof. Rafa艂 Stobiecki (Centrum Jerzego Giedroycia, IH U艁) 鈥� historyk historiografii, autor licznych opracowa艅 po艣wi臋conych m.in. dziejopisarstwu PRL oraz 艣rodowisku paryskiej 鈥濳ultury鈥�, laureat Nagrody Specjalnej im. Jerzego Giedroycia (2021, jako wsp贸艂redaktor wraz z S艂awomirem Nowinowskim, przy wsp贸艂pracy Anny Brzezi艅skiej i Mileny Przybysz-Gralewskiej) za ksi膮偶k臋 Mam na Pana nowy zamach... Wyb贸r korespondencji Jerzego Giedroycia z historykami i 艣wiadkami historii 1946-2000, t. 1鈥�3.
Prof. Robert Traba (ISP PAN) 鈥� badacz dziej贸w Europy 艢rodkowo-Wschodniej i pogranicza polsko-niemieckiego, wsp贸艂za艂o偶yciel Stowarzyszenia 鈥濨orussia鈥�, wieloletni dyrektor Centrum Bada艅 Historycznych PAN w Berlinie (2006鈥�2018), laureat Nagrody im. Jerzego Giedroycia (2007) za ksi膮偶k臋 Wschodnioprusko艣膰. To偶samo艣膰 regionalna i narodowa w kulturze politycznej Niemiec.
Prof. Rafa艂 Wnuk (KUL) 鈥� znawca najnowszej historii Polski, autor wielu opracowa艅 po艣wi臋conych losom powojennego podziemia niepodleg艂o艣ciowego, wieloletni naczelnik Biura Edukacji Publicznej IPN w Lublinie (2000鈥�2009) i pracownik naukowy w Pracowni Ziem Wschodnich II RP ISP PAN (1996鈥�2008), jeden ze wsp贸艂autor贸w wystawy g艂贸wnej Muzeum II Wojny 艢wiatowej w Gda艅sku, laureat Nagrody im. Jerzego Giedroycia (2014, jako wsp贸艂autor wraz z Grzegorzem Motyk膮, Tomaszem Stryjkiem i Adamem F. Baranem) za ksi膮偶k臋 Wojna po wojnie. Antysowieckie podziemie w Europie 艢rodkowo-Wschodniej w latach 1944-1953.
Spotkanie prowadzi艂 dr Andrzej Czy偶ewski (Centrum Jerzego Giedroycia, ISP PAN), historyk zajmuj膮cy si臋 badaniami z obszaru historii historiografii oraz dziej贸w najnowszych.

W pierwszej cz臋艣ci spotkania prelegenci wymienili problemy, z kt贸rymi musi mierzy膰 si臋 historia jako dziedzina nauki. Skrytykowali m.in. pr贸by wykorzystania jej do realizacji okre艣lonej polityki historycznej pa艅stwa, kt贸re musi skutkowa膰 pozbawieniem jej niezale偶no艣ci. Zwr贸cili uwag臋 na niedowarto艣ciowanie instytucji zajmuj膮cych si臋 histori膮 lokaln膮, wa偶n膮 z punku widzenia funkcjonowania 鈥瀖a艂ych ojczyzn鈥�. Prelegenci przestrzegali r贸wnie偶 przed tworzeniem zbyt uproszczonego, czarno-bia艂ego obrazu dziej贸w (szczeg贸lnie dziej贸w Polski).

W drugiej cz臋艣ci sympozjum prelegenci zostali poproszeni o zaprezentowanie w艂asnych pomys艂贸w na uzdrowienie polskiej historiografii. W艣r贸d mo偶liwych rozwi膮za艅 wymieniono m.in. uniezale偶nienie sposobu pisania o historii od zmian zachodz膮cych na scenie politycznej, dowarto艣ciowanie historii jako wa偶nego elementu 偶ycia spo艂ecznego poprzez jej odpowiednie finansowanie, zmian臋 sposobu ewaluacji osi膮gni臋膰 historyk贸w.

Na koniec zaproszono do zadawania pyta艅 publiczno艣膰 zgromadzon膮 na sali oraz osoby 艣ledz膮ce rozmow臋 w Internecie. Prelegenci oraz organizatorzy wyrazili nadziej臋, 偶e sympozjum b臋dzie wst臋pem do szerszej dyskusji o przysz艂o艣ci historii jako dziedziny nauki.

Fot. Ronald W贸jcik (Wydz. Fil.-Hist. U艁)