Profesor dr hab. El偶bieta Umi艅ska-Tyto艅 nale偶y do grona wybitnych postaci Wydzia艂u Filologicznego Uniwersytetu 艁贸dzkiego. Wyr贸偶nia si臋 znacz膮cym dorobkiem naukowym, dydaktycznym i organizacyjnym.
Prac臋 na uczelni rozpocz臋艂a w 1983 r. na stanowisku adiunkta w Katedrze Wsp贸艂czesnego J臋zyka Polskiego, za艣 od 1991 r. kontynuowa艂a zatrudnienie w Katedrze Historii J臋zyka Polskiego i Filologii S艂owia艅skiej (po zmianie nazwy 鈥� w Katedrze Historii J臋zyka Polskiego; obecnie: Zak艂ad Historii J臋zyka Polskiego). W 1997 r. otrzyma艂a awans na stanowisko profesora nadzwyczajnego, a w 2006 r. na stanowisko najpierw profesora zwyczajnego, a obecnie profesora.
Stopie艅 naukowy doktora nauk humanistycznych prof. Umi艅ska-Tyto艅 uzyska艂a w 1983 r. na podstawie rozprawy Imiona 艂odzian, napisanej pod kierunkiem prof. dr hab. Marii Kami艅skiej. W 1992 r. otrzyma艂a stopie艅 doktora habilitowanego na podstawie opublikowanej w Wydawnictwie U艁 monografii Polszczyzna potoczna XVIII wieku (艁贸d藕 1992). W 2002 r. zosta艂a profesorem tytularnym, przedstawiaj膮c jako g艂贸wne osi膮gni臋cie naukowe rozpraw臋 S艂ownictwo potoczne drugiej po艂owy XIX wieku (艁贸d藕 2001).
Dzia艂alno艣膰 naukowa
Profesor El偶bieta Umi艅ska-Tyto艅 jest historykiem j臋zyka o szerokich zainteresowaniach naukowych. Bogatym dorobkiem mo偶e poszczyci膰 si臋 zw艂aszcza w takich obszarach badawczych, jak onomastyka, a szczeg贸lnie antroponimia i urbonimia, stylistyka i pragmatyka historyczna, polszczyzna miast i region贸w. Uczona ma znacz膮ce zas艂ugi dla rozwoju regionalistyki 艂贸dzkiej: jest m.in. wsp贸艂autork膮 (z Danut膮 Bie艅kowsk膮) ksi膮偶ek Nazewnictwo miejskie 艁odzi (艁贸d藕 2012, wyd. 2 鈥� 2013) oraz S艂ownik dwudziestowiecznej 艁odzi. Konteksty historyczne, spo艂eczne i kulturowe (艁贸d藕 2007). Zajmowa艂a si臋 te偶 histori膮 Dzia艂oszyna widzian膮 z perspektywy antroponimii, czego efektem jest wsp贸艂autorska (z Teres膮 Szczerkowsk膮) publikacja Dawny Dzia艂oszyn. Mieszka艅cy i ich nazwiska (艁贸d藕 2017). Warto podkre艣li膰 predylekcj臋 prof. Umi艅skiej-Tyto艅 do syntetyzowania wiedzy, co w jej dzia艂alno艣ci naukowej zaowocowa艂o publikacjami o charakterze s艂ownikowym, maj膮cymi szerokie zastosowanie w dydaktyce uniwersyteckiej oraz popularyzacji wiedzy (poza wy偶ej wymienionymi opracowaniami r贸wnie偶 Miasto w polskich badaniach lingwistycznych, we wsp贸艂autorstwie z D. Bie艅kowsk膮, 艁贸d藕 2019). W 艣rodowisku lingwistyki polonistycznej 艂贸dzka uczona jest ponadto rozpoznawalna jako autorka klasycznych ju偶 dzisiaj pozycji po艣wi臋conych polszczy藕nie potocznej dawnych wiek贸w (by艂a prekursork膮 bada艅 na tym polu, publikuj膮c prace Polszczyzna potoczna XVIII wieku w 1992 r. oraz S艂ownictwo polszczyzny potocznej XIX wieku w 2001 r.), a tak偶e polszczy藕nie wy偶szych sfer spo艂ecznych (Polszczyzna dziewi臋tnastowiecznych salon贸w, 艁贸d藕 2019).
W sumie jest autork膮 trzech, a wsp贸艂autork膮 czterech ksi膮偶ek, jak r贸wnie偶 ponad 100 artyku艂贸w naukowych, publikowanych w znacz膮cych czasopismach j臋zykoznawczych i w warto艣ciowych, funkcjonuj膮cych w obiegu naukowym monografiach wieloautorskich. Wszystkie jej publikacje s膮 afiliowane w U艁.
Osi膮gni臋cia naukowe prof. dr hab. El偶biety Umi艅skiej-Tyto艅 zosta艂y docenione na szczeblu og贸lnopolskim, co zaowocowa艂o powo艂aniami na cz艂onka dw贸ch wa偶nych w 艣rodowisku j臋zykoznawczym gremi贸w: Komisji (a nast臋pnie, po zmianie nazwy, Zespo艂u) J臋zyka Religijnego dzia艂aj膮cego w ramach Rady J臋zyka Polskiego (艂贸dzka uczona uczestniczy w pracach Zespo艂u od pocz膮tku jego powo艂ania, a wi臋c od 1999 r.) oraz Komisji Onomastycznej Komitetu J臋zykoznawstwa PAN (od 2004 r.). Profesor Umi艅ska-Tyto艅 wspiera r贸wnie偶 swoj膮 aktywno艣ci膮 dzia艂alno艣膰 艂贸dzkich organizacji naukowych: jest cz艂onkiem 艁贸dzkiego Towarzystwa Naukowego, a w latach 2011鈥�2014 bra艂a udzia艂 w pracach Komisji J臋zykoznawczej PAN Oddzia艂 w 艁odzi.
Profesor dr hab. El偶bieta Umi艅ska-Tyto艅 ma r贸wnie偶 znacz膮ce osi膮gni臋cia w kszta艂ceniu kadry naukowej. Wypromowa艂a pi臋ciu doktor贸w. Jest uznan膮 na szczeblu og贸lnopolskim recenzentk膮, o czym 艣wiadczy jej udzia艂 w czterech post臋powaniach profesorskich, o艣miu doktorskich oraz dw贸ch procedurach awansowych. Ponadto by艂a recenzentk膮 wydawnicz膮 czterech rozpraw habilitacyjnych oraz 14 monografii wieloautorskich.
奥蝉辫贸艂辫谤补肠补 z otoczeniem spo艂ecznym i popularyzacja wiedzy
Wa偶nym aspektem dzia艂alno艣ci prof. Umi艅skiej-Tyto艅 jest wsp贸艂praca z otoczeniem spo艂ecznym oraz popularyzacja wiedzy. Jako znawczyni 艂贸dzkiej urbonimii uczestniczy艂a w pracach komisji ds. nazewnictwa w Radzie Miasta, opiniowa艂a zmiany nazw ulic 艁odzi dla 艁贸dzkiego O艣rodka Geodezji i Kartografii oraz przygotowa艂a materia艂 na stron臋 . Z kolei jako ekspertka w dziedzinie j臋zyka 艁odzi i regionalizm贸w 艂贸dzkich wsp贸艂pracowa艂a z Muzeum Miasta 艁odzi w projekcie 艁贸dzki j臋zyk ludzki (2013), a tak偶e wyst膮pi艂a podczas V Salonu Ciekawej Ksi膮偶ki z wyk艂adem Polszczyzna 艂odzian na pocz膮tku XX wieku (2015). W 2019 r. uczestniczy艂a w nagraniu audycji o nadawaniu imion w Radiu 艁贸d藕. Ponadto trzykrotnie bra艂a udzia艂 w Festiwalu Nauki, Techniki i Sztuki w 艁odzi, prowadzi艂a wyk艂ady na temat Zwyczaje j臋zykowe w XVI-wiecznej Polsce w ramach projektu Fryc贸wka, realizowanego przez Centrum Promocji i Kultury w Brzezinach (2014). Wielokrotnie by艂a wyk艂adowczyni膮 w Uniwersytecie Trzeciego Wieku oraz w liceach na terenie 艁odzi i wojew贸dztwa 艂贸dzkiego (Pabianice, Sieradz).
Dzia艂alno艣膰 organizacyjna
Od pocz膮tku zatrudnienia w Uniwersytecie 艁贸dzkim El偶bieta Umi艅ska-Tyto艅 anga偶owa艂a si臋 w prace organizacyjne: w latach 1983鈥�1987 by艂a protokolantk膮 Rady Wydzia艂u. Od 1 pa藕dziernika 1993 r. przez dwie kadencje pe艂ni艂a funkcje prodziekana Wydzia艂u Filologicznego U艁. W tym okresie by艂a te偶 cz艂onkiem Uczelnianej Komisji Rekrutacyjnej, a w latach 1996鈥�1999 cz艂onkiem Uczelnianej Komisji ds. Nauczania i Spraw Studenckich. Przez wiele kadencji by艂a wiceprzewodnicz膮c膮, a nast臋pnie przewodnicz膮c膮 Wydzia艂owej Komisji J臋zykoznawczej ds. doktorat贸w. Zasiada艂a w r贸偶nych organach uczelni na szczeblu og贸lnouniwersyteckim oraz wydzia艂owym, m.in. w latach 2012鈥�2016 by艂a cz艂onkiem Uczelnianej Komisji Oceniaj膮cej, a od 1993 r. jest cz艂onkiem Wydzia艂owej Komisji ds. nagr贸d.
W 2000 r. zosta艂a pe艂nomocnikiem dziekana Wydzia艂u Filologicznego ds. dydaktyki polonistycznej. T臋 funkcj臋, r贸wnowa偶n膮 stanowisku dyrektora instytutu, pe艂ni艂a do 2008 r.
W latach 2013鈥�2020 kierowa艂a Katedr膮 (a nast臋pnie Zak艂adem) Historii J臋zyka Polskiego.
Dzia艂alno艣膰 dydaktyczna
Profesor dr hab. El偶bieta Umi艅ska-Tyto艅 jest te偶 zaanga偶owanym dydaktykiem. Podczas pracy w U艁 wypromowa艂a 63 magistr贸w. Prowadzi艂a r贸偶nego typu zaj臋cia historycznoj臋zykowe w ramach programu studi贸w polonistycznych, a szczeg贸lnie ceniona jest jako wyk艂adowczyni proponuj膮ca interesuj膮ce i gromadz膮ce rzesze s艂uchaczy fakultatywne wyk艂ady z zakresu historii j臋zyka polskiego dla student贸w polonistyki, innych kierunk贸w Wydzia艂u Filologicznego (tzw. wyk艂ady og贸lnowydzia艂owe) oraz innych wydzia艂贸w U艁 (tzw. wyk艂ady og贸lnouczelniane). Na przyk艂ad w semestrze letnim roku akademickiego 2021/2022 prowadzi艂a zaj臋cia fakultatywne Miasto w 艣wietle j臋zyka (wyk艂ad og贸lnowydzia艂owy), a tak偶e Historia j臋zyka na talerzu oraz Grzeczno艣膰 j臋zykowa dawniej i dzi艣 (dla student贸w polonistyki).