Monografia podejmuje temat dotychczas stosunkowo rzadko analizowany w badaniach nad histori膮 komunizmu - j臋zykow膮 stron臋 funkcjonowania aparatu bezpiecze艅stwa. Cho膰 dokumenty zgromadzone w archiwach dawnych s艂u偶b specjalnych od lat stanowi膮 przedmiot zainteresowania historyk贸w i archiwist贸w, znacznie mniej uwagi po艣wi臋cano dot膮d sposobom, w jakie funkcjonariusze opisywali rzeczywisto艣膰.
Julia Mazurkiewicz-Su艂kowska - autorka monografii - pokazuje, 偶e dokumenty SB nie by艂y jedynie neutralnym zapisem czynno艣ci s艂u偶bowych. Ich j臋zyk stanowi艂 istotny element funkcjonowania aparatu bezpiecze艅stwa, s艂u偶膮c nie tylko przekazywaniu informacji i kreowania okre艣lonej wizji rzeczywisto艣ci.
Jednym z walor贸w opracowania jest zestawienie materia艂贸w pochodz膮cych z polskich i bu艂garskich s艂u偶b bezpiecze艅stwa. Pozwala ono prze艣ledzi膰, w jakim stopniu j臋zyk funkcjonariuszy kszta艂towa艂 si臋 pod wp艂ywem wsp贸lnej ideologii komunistycznej i wzorc贸w radzieckich, a w jakim wynika艂 z lokalnych tradycji j臋zykowych. Autorka zbada艂a dokumenty operacyjne, raporty i notatki s艂u偶bowe, analizuj膮c zawarty w nich j臋zyk, sposoby opisywania rzeczywisto艣ci oraz oceniania os贸b. Uwzgl臋dniono zar贸wno s艂ownictwo i sk艂adni臋, jak i stylistyk臋 oraz specyfik臋 komunikacji instytucjonalnej.
鈥濨rak pog艂臋bionych bada艅 j臋zyka dokument贸w sporz膮dzanych przez funkcjonariuszy SB stanowi wyra藕n膮 luk臋 w dotychczasowych studiach nad dziedzictwem epoki komunizmu. Uzupe艂nieniu tej luki po艣wi臋cona jest niniejsza monografia, kt贸rej celem jest opis i analiza j臋zyka funkcjonariuszy s艂u偶b bezpiecze艅stwa w Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej i Ludowej Republice Bu艂garii 鈥� dw贸ch pa艅stw z kr臋gu tzw. demokracji ludowej. Opracowanie ma charakter zar贸wno opisowy, obejmuj膮cy charakterystyk臋 j臋zyka w ka偶dym z badanych kraj贸w, jak i por贸wnawczy, zmierzaj膮cy do ustalenia, w jakim stopniu j臋zyk funkcjonariuszy SB kszta艂towa艂 si臋 niezale偶nie w obu kontekstach narodowych, a w jakim stanowi艂 rezultat zewn臋trznych wp艂yw贸w, zw艂aszcza radzieckich"
- pisze we Wst臋pie Julia Mazurkiewicz-Su艂kowska.
ie.