Niewiele "frymu艣nego" w ksi膮偶kach鈥�
Przymiotnik frymu艣ny czyli 'wyr贸偶niaj膮cy si臋 nietypow膮 i rzadko spotykan膮 form膮, wymy艣lny, fantazyjny' nie nale偶y do popularnych we wsp贸艂czesnej polszczy藕nie. Narodowy Korpus J臋zyka Polskiego, swoisty skarbiec s艂贸w i zwi膮zk贸w wyrazowych wsp贸艂cze艣nie u偶ywanych, zawiera zaledwie dwa cytaty, kt贸rych komponentem jest frymu艣ny.
Oba pochodz膮 z nie najnowszych ju偶 tekst贸w nale偶膮cych do literatury pi臋knej ("Popio艂贸w" S. 呕eromskiego i "Pokolenia" B. Czeszki). W Internecie mo偶emy znale藕膰 takie wyra偶enia, jak frymu艣ny domek, frymu艣ne kapcie, frymu艣ny sos makowy, frymu艣ne piece, a nawet nazw臋 firmow膮 Frymu艣ny Pacjent.
Francuski rodow贸d
Przymiotnik frymu艣ny najprawdopodobniej wywodzi si臋 od francuskiego rzeczownika frimousse, oznaczaj膮cego buzi臋 (por. franc. frime 'mina, grymas'). Starsze s艂owniki 艂膮cz膮 wyraz frymu艣ny ze staroniemieckim s艂owem fr眉hmuos. Najstarsze odnotowane u偶ycie s艂owa frymu艣ny pochodzi z XVI wieku. Pojawi艂o si臋 ono w zaprzeczonej formie niefrymu艣ny w Ksi膮偶kach o wychowaniu dzieci鈥� Erazma Glicznera: "[...] tego niema艂a potrzeba jest, aby rodzicy dzieci a syny swe na wodzy mieli, ony od zbytk贸w jakich niefrymu艣nych, karanim a 艂ajanim hamowali [...]". Nale偶y doda膰, 偶e jest to jedyna po艣wiadczona forma pochodz膮ca z XVI stulecia. Prawdopodobnie u偶yty przez autora Ksi膮偶ek przymiotnik niefrymu艣ny znaczy艂 wtedy tyle co 'niepotrzebny'.
Zapomniane?
W ci膮gu wiek贸w s艂owo nie by艂o cz臋sto u偶ywane - przynajmniej tak mo偶emy s膮dzi膰 na podstawie obserwacji danych s艂ownikowych. W polszczy藕nie XIX-wiecznej frymu艣ny znaczy艂 'kapry艣ny, gryma艣ny', 'wyszukany, niezwyk艂y, niezwyczajny', 'pyszny, zarozumia艂y'. Wsp贸艂cze艣nie s艂owo frymu艣ny ma ograniczony zasi臋g wyst臋powania: w s艂owniku Witolda Doroszewskiego uznano je za przestarza艂e, a w nowszych s艂ownikach - za ksi膮偶kowe, ale tak偶e potoczne, zatem nieobecne w polszczy藕nie og贸lnej.
Oprac. prof. Rafa艂 Zar臋bski przy wsp贸艂udziale Magdaleny Gozdek
Redakcja: Centrum Promocji
Zapraszamy na stron臋 Biura Prasowego U艁: