Projekt realizowany jest przez konsorcjum siedmiu organizacji reprezentuj膮cych Polsk臋, Portugali臋, Hiszpani臋, Niemcy, Dani臋 i Irlandi臋. Liderem projektu jest Wydzia艂 Zarz膮dzania Uniwersytetu 艁贸dzkiego, a partnerami s膮: Universidade do Porto, UPF Barcelona School of Management, O艣rodek Przetwarzania Informacji 鈥� Pa艅stwowy Instytut Badawczy, Accreditation Council for Entrepreneurial and Engaged Universities, European E-Learning Institute oraz Momentum. Zapraszamy do zapoznania si臋 najnowszymi informacjami z projektu .
Sztuczna inteligencja zmienia spos贸b prowadzenia bada艅
- Narz臋dzia oparte na generatywnej sztucznej inteligencji coraz cz臋艣ciej staj膮 si臋 elementem codziennej pracy naukowc贸w. Pomagaj膮 w analizie danych, przygotowywaniu raport贸w, opracowywaniu projekt贸w grantowych czy redagowaniu tekst贸w naukowych. Jednocze艣nie ich dynamiczny rozw贸j rodzi wiele pyta艅 dotycz膮cych wiarygodno艣ci wynik贸w, ochrony w艂asno艣ci intelektualnej, bezpiecze艅stwa danych oraz odpowiedzialno艣ci za podejmowane decyzje badawcze - m贸wi dr hab. T. Bartosz Kalinowski, prof. U艁, kierownik mi臋dzynarodowego konsorcjum realizuj膮cego projekt.
Projekt AI Researchers powsta艂 w艂a艣nie po to, aby pom贸c naukowcom odnale藕膰 si臋 w tej nowej rzeczywisto艣ci. Jego celem jest rozwijanie kompetencji zwi膮zanych z wykorzystaniem GenAI w badaniach naukowych oraz tworzenie praktycznych rozwi膮za艅 umo偶liwiaj膮cych wdra偶anie sztucznej inteligencji w spos贸b etyczny, transparentny i zgodny z europejskimi standardami.
Jakie bariery utrudniaj膮 wykorzystanie AI w nauce?
Jednym z pierwszych rezultat贸w projektu jest analiza przeszk贸d zwi膮zanych z wdra偶aniem sztucznej inteligencji w 艣rodowisku akademickim. Wyniki zrealizowanego badania pokazuj膮, 偶e naukowcy coraz cz臋艣ciej korzystaj膮 z narz臋dzi AI, jednak ich zaufanie do tych technologii pozostaje ograniczone.
Badacze wskazuj膮 przede wszystkim na:
- ryzyko generowania b艂臋dnych lub niezweryfikowanych informacji (tzw. halucynacji AI),
- obawy zwi膮zane z ochron膮 danych i niepublikowanych wynik贸w bada艅,
- kwestie w艂asno艣ci intelektualnej,
- brak jasnych zasad reguluj膮cych wykorzystanie AI na uczelniach,
- niepewno艣膰 dotycz膮c膮 odpowiedzialno艣ci za rezultaty wspierane przez algorytmy.
Jednocze艣nie analiza pokazuje, 偶e decyzja o korzystaniu z AI nie wynika z chwilowej mody czy presji otoczenia. Kluczowe znaczenie maj膮 praktyczna u偶yteczno艣膰 narz臋dzi oraz ich dopasowanie do codziennych proces贸w badawczych. Naukowcy s膮 gotowi wdra偶a膰 AI wtedy, gdy widz膮 realne korzy艣ci dla swojej pracy.
AI jako wsparcie, a nie zast臋pstwo dla naukowca
- Wyniki bada艅 prowadzonych w projekcie wskazuj膮, 偶e sztuczna inteligencja jest postrzegana przede wszystkim jako narz臋dzie wspieraj膮ce. Szczeg贸lnie dobrze sprawdza si臋 przy wykonywaniu zada艅 rutynowych i czasoch艂onnych, takich jak przygotowywanie dokumentacji, raport贸w czy wst臋pne przetwarzanie danych. Dzi臋ki temu badacze mog膮 skoncentrowa膰 si臋 na dzia艂aniach wymagaj膮cych kreatywno艣ci, krytycznego my艣lenia i interpretacji wynik贸w 鈥� podkre艣la dr hab. Artur Modli艅ski, prof. U艁, realizuj膮cy projekt w U艁.
Istotnym aspektem jest tak偶e wyr贸wnywanie szans w mi臋dzynarodowej nauce. Narz臋dzia generatywnej AI pomagaj膮 badaczom, dla kt贸rych j臋zyk angielski nie jest j臋zykiem ojczystym, skuteczniej przygotowywa膰 publikacje i uczestniczy膰 w globalnej wymianie wiedzy.
Jednocze艣nie uczestnicy bada艅 podkre艣laj膮, 偶e pewnych obszar贸w nie mo偶na delegowa膰 algorytmom. Do takich zada艅 nale偶膮 m.in. ocena etyczna bada艅, mentoring m艂odych naukowc贸w, recenzowanie prac naukowych czy formu艂owanie oryginalnych koncepcji badawczych. Odpowiedzialno艣膰 naukowa pozostaje domen膮 cz艂owieka 鈥� dodaje dr Jakub Brzezi艅ski, realizuj膮cy projekt w U艁.
Zapraszamy do zapoznania si臋 z wynikami badania
Od diagnozy problem贸w do konkretnych rozwi膮za艅
Projekt AI Researchers nie ogranicza si臋 do identyfikacji wyzwa艅. Jego celem jest stworzenie kompleksowego zestawu narz臋dzi wspieraj膮cych uczelnie w budowaniu dojrza艂ego podej艣cia do sztucznej inteligencji. W艣r贸d najwa偶niejszych rezultat贸w znajd膮 si臋:
- AI Engagement Framework 鈥� ramy pomagaj膮ce uczelniom planowa膰 dzia艂ania zwi膮zane z wykorzystaniem sztucznej inteligencji;
- AI Readiness Toolkit 鈥� zestaw praktycznych narz臋dzi wspieraj膮cych wdro偶enia i rozw贸j kompetencji;
- AI Mentor Training Manual 鈥� podr臋cznik dla os贸b szkol膮cych promotor贸w i kadr臋 naukow膮;
- Certified Online Course 鈥� certyfikowany kurs online dla m艂odych badaczy.
Przyj臋ta w projekcie logika dzia艂ania zak艂ada przej艣cie od zrozumienia problem贸w, przez planowanie zmian, a偶 po praktyczne wdra偶anie rozwi膮za艅 i d艂ugofalowe budowanie kompetencji w organizacji.
Dlaczego ten projekt jest wa偶ny?
Rozw贸j sztucznej inteligencji stawia szkolnictwo wy偶sze przed konieczno艣ci膮 redefinicji wielu proces贸w badawczych i dydaktycznych. Brak jasnych zasad mo偶e prowadzi膰 zar贸wno do nieuzasadnionych obaw, jak i nieodpowiedzialnego wykorzystywania nowych technologii. AI Researchers proponuje alternatyw臋: 艣wiadome, etyczne i oparte na dowodach podej艣cie do wdra偶ania AI w badaniach naukowych.
Projekt pokazuje, 偶e przysz艂o艣膰 nauki nie polega na zast臋powaniu badaczy przez algorytmy, lecz na budowaniu kompetencji pozwalaj膮cych wykorzystywa膰 potencja艂 sztucznej inteligencji w spos贸b odpowiedzialny i zgodny z warto艣ciami akademickimi. Dzi臋ki temu AI mo偶e sta膰 si臋 narz臋dziem wzmacniaj膮cym jako艣膰 bada艅, a nie zagro偶eniem dla ich wiarygodno艣ci.
Projekt AI Researchers 鈥� Embedding Responsible AI in Research jest realizowany w ramach programu Erasmus+ (2025-1-PL01-KA220-HED-000358408).
Redakcja: