Archeony halofilne to grupa drobnoustroj贸w, kt贸re wyr贸偶nia zdolno艣膰 do 偶ycia w ekstremalnych 艣rodowiskach. Jednym z nich jest 艣rodowisko o du偶ym stopniu zasolenia, kt贸re wyst臋puje w s艂onych jeziorach, morzach, a tak偶e w kopalniach soli. W 2016 roku naukowcy z Wydzia艂u Biologii i Ochrony 艢rodowiska Uniwersytetu 艁贸dzkiego we wsp贸艂pracy z badaczami z Uniwersytetu w Coimbrze w Portugalii odkryli nowy gatunek archeona halofilnego (艂ac. Halorhabdus rudnickae).
Dr hab. Magdalena Kowalewicz-Kulbat
Odkryli艣my i opisali艣my nowy gatunek, kt贸ry zosta艂 wyizolowany ze z艂o偶a poeksploatacyjnego Barycz nale偶膮cego do Kopalni Soli w Wieliczce. Bardzo si臋 cieszyli艣my, bo to pierwszy nowy gatunek archeon贸w holofilnych odkryty w Polsce.
鈥� m贸wi dr hab. Magdalena Kowalewicz-Kulbat z Katedry Immunologii i Biologii Infekcyjnej, Wydzia艂 Biologii i Ochrony 艢rodowiska U艁.
To odkrycie sta艂o si臋 inspiracj膮 do trwaj膮cych w艂a艣nie bada艅 w kontek艣cie oddzia艂ywania tego drobnoustroju z kom贸rkami uk艂adu odporno艣ciowego gospodarza. 鈥� Z zami艂owa艅 naukowych jestem mikrobiologiem i immunologiem, od lat prowadz臋 badania w zakresie interakcji kom贸rek gospodarza z r贸偶nego rodzaju drobnoustrojami 鈥� przyznaje dr hab. Magdalena Kowalewicz- Kulbat. 鈥� Wraz z doktorantem, mgr Krzysztofem Krawczykiem pozyskali艣my projekt badawczy i uda艂o nam si臋 pierwszy raz wykaza膰, 偶e kom贸rki uk艂adu odporno艣ciowego odpowiadaj膮 na stymulacj臋 archeonami halofilnymi. Co wi臋cej, ten potencja艂 stymuluj膮cy, pozwala my艣le膰 o prawdopodobnie istotnej roli tych drobnoustroj贸w w haloterapii.
Kopalnie soli s膮 miejscami, kt贸re stwarzaj膮 idealne warunki do stosowania alternatywnej terapii, jak膮 jest haloterapia, kt贸ra od wielu lat jest wykorzystywana w rehabilitacji oddechowej, szczeg贸lnie w krajach Europy Wschodniej.
Specyficzny mikroklimat kopalni soli, na kt贸ry sk艂adaj膮 si臋 aerozol solny, odpowiednia wilgotno艣膰 i temperatura sprawia, 偶e pacjenci z mukowiscydoz膮, chorobami alergicznymi, a tak偶e pacjenci poddani rehabilitacji pocovidowej pod wp艂ywem haloterapii faktycznie czuj膮 si臋 lepiej a ich parametry oddechowe si臋 poprawiaj膮. I tutaj pojawia si臋 pytanie, czy jest to wy艂膮cznie zas艂uga specyficznego mikroklimatu, czy by膰 mo偶e tak偶e w tej rehabilitacji sw贸j udzia艂 maj膮 obecne w kopalniach archeony halofilne
鈥� zastanawia si臋 dr hab. Kowalewicz-Kulbat.
Naukowcy ju偶 od kilku lat prowadz膮 badania zmierzaj膮ce do izolacji i charakterystyki drobnoustroj贸w halofilnych wyst臋puj膮cych w kopalniach soli. Teraz badacze pr贸buj膮 r贸wnie偶 okre艣li膰 rol臋 tych drobnoustroj贸w w interakcji z kom贸rkami uk艂adu odporno艣ciowego. 鈥� To pozwoli w przysz艂o艣ci lepiej pozna膰 mechanizm dzia艂ania haloterapii. Na razie wiemy, 偶e ta forma terapii dzia艂a, tylko nie do ko艅ca wiadomo jak 鈥� m贸wi dr hab. Magdalena Kowalewicz-Kulbat. 鈥� W badaniach, prowadzonych do tej pory, wykorzystali艣my zar贸wno odkryty w 2016 roku szczep H. rudnickae, ale dodatkowo badany by艂 te偶 inny szczep archeon贸w halofilnych - Natrinema salaciae wyizolowany z Morza 艢r贸dziemnego. Chcieli艣my w ten spos贸b sprawdzi膰, czy odpowied藕 odporno艣ciowa na archeony halofilne jest gatunkowo-swoista, czy b臋dzie cech膮 wsp贸ln膮 dla tej grupy drobnoustroj贸w.
Badania prowadzone s膮 w modelu in vitro z wykorzystaniem kom贸rek dendrytycznych. 鈥� Te kom贸rki pe艂ni膮 niezwykle wa偶n膮 rol臋 w uk艂adzie odporno艣ciowym, s膮 to bowiem profesjonalne kom贸rki prezentuj膮ce antygen 鈥� wyja艣nia dr hab. Kowalewicz-Kulbat. 鈥� Okre艣lenie 鈥瀙rofesjonalne鈥� zawdzi臋czaj膮 swojej wybitnej zdolno艣ci pobudzania dziewiczych limfocyt贸w T. A zatem staramy si臋 zobaczy膰 jak archeony halofilne s膮 prezentowane przez kom贸rki dendrytyczne limfocytom T w strukturze zwanej synaps膮 immunologiczn膮 i jaki typ odpowiedzi odporno艣ciowej wzbudzaj膮.
Naukowcy planuj膮 badania, kt贸rych celem b臋dzie okre艣lenie znaczenia archeon贸w halofilnych jako immunomodulator贸w zdolnych do przywr贸cenia r贸wnowagi w uk艂adzie odporno艣ciowym pacjent贸w z chorobami alergicznymi i innymi chorobami, w leczeniu kt贸rych stosowana jest haloterapia.,
Nikt przed nami tego nie bada艂, prawdopodobnie dlatego, 偶e hodowla archeon贸w halofilnych w warunkach laboratoryjnych nie jest 艂atwa 鈥� przyznaje . Dzi臋ki wsp贸艂pracy z portugalskim o艣rodkiem, poznali艣my techniki, dzi臋ki kt贸rym obecnie takie hodowle prowadzimy w Polsce. Nasze badania s膮 unikatowe tak偶e ze wzgl臋du na swoj膮 multidyscyplinarno艣膰, bowiem 艂膮cz膮 elementy wiedzy nie tylko mikrobiologicznej i immunologicznej, ale i geologicznej. Aktualnie wsp贸艂pracujemy z Kopalni膮 Soli Bochnia. Du偶o wzajemnie uczymy si臋 od siebie, to wsp贸艂praca w kt贸rej mikrobiolodzy, immunolodzy, geolodzy wsp贸lnie d膮偶膮 do wyja艣nienia mechanizm贸w i czynnik贸w odpowiedzialnych za prozdrowotne warunki panuj膮ce w komorach solnych. Mamy nadziej臋, 偶e dzi臋ki tym badaniom lepiej poznamy archeony halofilne i ich znaczenie jako immunomodulator贸w proces贸w odporno艣ciowych zachodz膮cych u pacjent贸w z chorobami uk艂adu oddechowego.
鈥� dodaje dr hab. Kowalewicz-Kulbat.