21 wrze艣nia obchodzimy 艢wiatowy Dzie艅 Walki z Chorob膮 Alzheimera. Dzie艅, w kt贸rym szczeg贸lnie g艂o艣no m贸wimy o potrzebie 艣wiadomo艣ci, profilaktyki i wsparcia. To tak偶e moment, aby zatrzyma膰 si臋 i zrozumie膰, jak mo偶emy pom贸c osobom dotkni臋tym t膮 chorob膮.
Czym jest choroba Alzheimera?
Choroba Alzheimera to najcz臋艣ciej wyst臋puj膮ca forma ot臋pienia na 艣wiecie. Obecnie choruje na ni膮 ok. 55 milion贸w os贸b, a prognozy m贸wi膮, 偶e w 2050 roku liczba ta mo偶e si臋gn膮膰 160 milion贸w.
G艂贸wnym objawem s膮 trudno艣ci z pami臋ci膮, szczeg贸lnie z przypominaniem sobie tego, co wydarzy艂o si臋 niedawno. Osoby choruj膮ce do pewnego momentu w rozwoju choroby potrafi膮 艣wietnie pami臋ta膰 wydarzenia sprzed wielu lat, ale maj膮 k艂opot z odtworzeniem tego, czy jad艂y i co jad艂y na 艣niadanie, czy przyj臋艂y poranne leki albo czy gdzie by艂y wczoraj.
Z czasem pojawiaj膮 si臋 tak偶e problemy z orientacj膮 w przestrzeni (gubienie si臋 w znanych miejscach nawet we w艂asnym mieszkaniu), planowaniem dzia艂a艅, a w p贸藕nym stadium, z wykonywaniem podstawowych czynno艣ci samoobs艂ugowych, takich jak jedzenie, picie czy komunikacja.
Kogo najcz臋艣ciej dotyka choroba?
Najcz臋艣ciej wyst臋puje u os贸b po 65. roku 偶ycia. M贸wimy wtedy o Alzheimerze o p贸藕nym pocz膮tku. Rzadziej spotyka si臋 jego form臋 wczesn膮, pojawiaj膮c膮 si臋 przed 65. rokiem 偶ycia 鈥� ta bywa silniej uwarunkowana genetycznie.
Choroba cz臋艣ciej dotyka kobiet, co wi膮偶e si臋 z d艂u偶sz膮 艣redni膮 d艂ugo艣ci膮 偶ycia.
Czynniki ryzyka
Na rozw贸j ot臋pienia wp艂ywaj膮 m.in.: niezdrowy styl 偶ycia (brak ruchu, u偶ywki szczeg贸lnie alkohol, wysoko przetworzona, prozapalna dieta), brak stymulacji poznawczej (np. uczenia si臋 nowych rzeczy, j臋zyk贸w, gry na instrumentach), nieleczone problemy ze s艂uchem i wzrokiem, zanieczyszczenie powietrza, nieregularny lub przerywany sen.
Jak podkre艣la prof. Katarzyna Nowakowska-Domaga艂a:
Budowanie tzw. rezerwy kognitywnej od najm艂odszych lat 鈥� poprzez nauk臋, rozw贸j zainteresowa艅, aktywno艣膰 fizyczn膮 i zdrow膮 diet臋 鈥� zmniejsza ryzyko rozwoju ot臋pienia.
Profilaktyka 鈥� co mo偶emy zrobi膰?
Regularny, umiarkowany wysi艂ek fizyczny (np. spacery, 膰wiczenia aerobowe).
Zdrowa dieta 鈥� najlepiej 艣r贸dziemnomorska, oparta na nieprzetworzonej 偶ywno艣ci.
Unikanie alkoholu i papieros贸w (nie ma bezpiecznej dawki alkoholu).
Stymulacja m贸zgu 鈥� nauka j臋zyk贸w, gry na instrumentach, podr贸偶e, aktywno艣ci poznawcze.
Dbanie o s艂uch i wzrok 鈥� odpowiednio dobrane okulary, aparaty s艂uchowe.
Higiena snu 鈥� regularny, nieprzerwany odpoczynek nocny.
Co robi膰, gdy zauwa偶amy objawy u bliskich?
Najwa偶niejsze to nie bagatelizowa膰 problemu i nie t艂umaczy膰 trudno艣ci zwyk艂ym starzeniem si臋. Warto jak najszybciej skonsultowa膰 si臋 z lekarzem neurologiem, psychiatr膮 lub neuropsychologiem. Badania neuropsychologiczne s膮 nieinwazyjne i pozwalaj膮 wcze艣nie wykry膰 tzw. 艂agodne zaburzenia poznawcze, kt贸re mog膮 by膰 pierwszym sygna艂em rozwijaj膮cej si臋 choroby.
UniLodz dla zdrowia i 艣wiadomo艣ci
Uniwersytet 艁贸dzki, jako otwarta i wspieraj膮ca spo艂eczno艣膰, anga偶uje si臋 w dzia艂ania edukacyjne i profilaktyczne. Nasz膮 misj膮 jest nie tylko prowadzenie bada艅 i kszta艂cenie student贸w, ale tak偶e dzia艂anie na rzecz poprawy jako艣ci 偶ycia i zdrowia ca艂ego spo艂ecze艅stwa.
Materia艂: dr hab. n. med. Katarzyna Nowakowska-Domaga艂a, Instytut Psychologii Wydzia艂u Nauk o Wychowaniu U艁
Redakcja: Kacper Szczepaniak, Biuro Prasowe U艁
Grafika: gov.pl