Studenckie postulaty
Protestuj膮cy domagali si臋 m.in. rejestracji Niezale偶nego Zrzeszenia Student贸w, zniesienia cenzury w wydawnictwach w PRL i przymusu nauczania j臋zyka rosyjskiego na uczelniach, prawa do swobodnego wyjazdu za granic臋, skr贸cenia s艂u偶by wojskowej dla student贸w, wprowadzenia niezale偶no艣ci uczelni w sprawach naukowych i dydaktycznych, wyd艂u偶enia studi贸w do 5 lat, poszanowania autonomii uczelni przez MO i SB, rozliczenia winnych wydarze艅 z grudnia 1970 roku, uwolnienia wi臋藕ni贸w politycznych, wprowadzenia nowych podr臋cznik贸w historii.
Ju偶 w sierpniu 1980 r. 艣rodowiska studenckie Gda艅ska wyst膮pi艂y z postulatem powo艂ania w PRL nowej organizacji studenckiej - niezale偶nego stowarzyszenia student贸w. 10 wrze艣nia w Warszawie powsta艂 Komitet Za艂o偶ycielski Niezale偶nego Zwi膮zku Student贸w, a podobne niezale偶ne inicjatywy pojawia艂y si臋 jesieni膮 tego roku na uczelniach w ca艂ej Polsce.
W dniach 18-19 pa藕dziernika na Politechnice Warszawskiej odby艂 si臋 Zjazd Delegat贸w Komitet贸w Za艂o偶ycielskich Niezale偶nych Organizacji Studenckich w Warszawie, podczas kt贸rego wybrano Og贸lnopolski Komitet Za艂o偶ycielski Niezale偶nego Zrzeszenia Student贸w. 20 pa藕dziernika do S膮du Wojew贸dzkiego w Warszawie wp艂yn膮艂 wniosek o zarejestrowanie Niezale偶nego Samorz膮dnego Zwi膮zku Zawodowego Student贸w o nazwie Niezale偶ne Zrzeszenie Student贸w (NZS). 13 listopada s膮d wniosek odrzuci艂, a w odpowiedzi rozpocz臋艂y si臋 akcje protestacyjne na uczelniach.
W 艁odzi ju偶 6 stycznia 1981 roku na Wydziale Prawa i Administracji U艁 rozpocz臋艂a si臋 akcja 鈥濻olidarne czekanie鈥� - studenci po zako艅czeniu zaj臋膰 okupowali budynek wydzia艂u, 8 stycznia do ich akcji przy艂膮czy艂 si臋 Wydzia艂 Ekonomiczno-Socjologiczny, a 11 stycznia rozpocz膮艂 si臋 strajk okupacyjny na 贸wczesnym Wydziale Matematyczno-Fizyczno-Chemicznym.
21 stycznia na Wydziale Filologicznym U艁 negocjacje z delegacj膮 Ministerstwa Nauki, Szkolnictwa Wy偶szego i Techniki zako艅czy艂y si臋 niczym, zosta艂y zerwane i tego samego dnia wieczorem dwaj liderzy protestuj膮cych 艂贸dzkich student贸w Wojciech Walczak i Wies艂aw Urba艅ski og艂osili strajk okupacyjny na Uniwersytecie 艁贸dzkim.
Strajk rozpocz膮艂 si臋 w 艁odzi
Faktycznie akcja strajkowa rozpocz臋艂a si臋 29 stycznia. Protest 艂贸dzkich student贸w oraz ich postulaty by艂y w贸wczas aktem niezwyk艂ej odwagi i ewenementem w krajach by艂ego bloku komunistycznego. Ze strony rz膮du PRL negocjacje ze studentami prowadzi艂a Komisja Mi臋dzyresortowa, kt贸rej przewodniczy艂 minister Nauki, Szkolnictwa Wy偶szego i Techniki, prof. Janusz G贸rski (rektor Uniwersytetu 艁贸dzkiego w latach 1972鈥�1975). Ze strony NZS w rozmowach uczestniczy艂a Mi臋dzyuczelniana Komisja Porozumiewawcza. G艂贸wn膮 siedziba strajkuj膮cych by艂 budynek Wydzia艂u Filologicznego Uniwersytetu 艁贸dzkiego. 15 lutego rozmowy zerwano, gdy偶 w艂adze nie zgadza艂y si臋 na rejestracj臋 NZS bez dokonania zmian w statucie (偶膮dano m.in. uznania w nim przewodniej roli PZPR i ograniczenia prawa do strajku).
W efekcie w nast臋pnych dw贸ch dniach wybuch艂y strajki solidarno艣ciowe na innych uczelniach: m.in. Akademii Medycznej w Poznaniu, Akademii G贸rniczo-Hutniczej w Krakowie, Uniwersytecie Warszawskim, Uniwersytecie Jagiello艅skim. Student贸w aktywnie wspierali te偶 nauczyciele akademiccy i pracownicy administracyjni uczelni oraz zwykli 艂odzianie, kt贸rzy codziennie pojawiali si臋 pod budynkiem uczelni.
Po prawie miesi膮cu protestu, 17 lutego 1981 roku, s膮d zarejestrowa艂 pierwsz膮 niezale偶n膮 organizacj臋 w krajach bloku komunistycznego 鈥� Niezale偶ne Zrzeszenie Student贸w. 18 lutego minister G贸rski podpisa艂 ze studentami tzw. Porozumienie 艁贸dzkie, kt贸re zako艅czy艂o strajk w 艁odzi oraz strajki na innych uczelniach w Polsce. W efekcie uczelnie w PRL zyska艂y autonomi臋, studenci - niezale偶n膮 organizacj臋, a w艂adze zgodzi艂y si臋 spe艂ni膰 ponad 50 innych postulat贸w protestuj膮cych, m.in. zezwoli膰 na wyb贸r lektorat贸w, wyd艂u偶y膰 okres studi贸w, a jednocze艣nie skr贸ci膰 s艂u偶b臋 wojskow膮 student贸w.
Redakcja: Centrum Komunikacji i PR U艁