W艣r贸d cech zaburzonej osobowo艣ci borderline najbardziej typowa jest ta, kt贸ra powoduje silne pragnienie posiadania bardzo bliskiej, niemal wy艂膮cznej relacji z inn膮 osob膮. Z jednej strony towarzyszy temu obawa przed 鈥瀢ch艂oni臋ciem鈥� przez t臋 osob臋, a z drugiej 鈥� l臋k przed porzuceniem przez ni膮. Ta emocjonalna ambiwalencja prowadzi do silnych napi臋膰, skutkuj膮cych stanami psychotycznymi (np. urojeniami prze艣ladowczymi), okaleczaniem si臋, a nawet podejmowaniem pr贸b samob贸jczych.
Naukowcy pracuj膮cy w projekcie U艁 pt. 鈥濿czesne nieadaptacyjne schematy oraz wybrane biologiczne korelaty osobowo艣ci w grupie os贸b z diagnoz膮 osobowo艣ci borderline鈥� chc膮 zbada膰 powi膮zania mi臋dzy psychologicznymi oraz biologicznymi zmiennymi mog膮cymi mie膰 znaczenie dla powstawania oraz przebiegu tych zaburze艅. Projekt uzyska艂 finansowanie w II edycji programu w konkursie 鈥濭ranty dla m艂odych i do艣wiadczonych badaczy鈥�.
Oksytocyna a struktura osobowo艣ci
艁贸dzcy naukowcy planuj膮 zbada膰 zachowanie hormonu oksytocyny u os贸b z zaburzeniami borderline, pacjent贸w Kliniki Zaburze艅 Afektywnych i Psychotycznych Uniwersytetu Medycznego i wykaza膰 jego zwi膮zek ze struktur膮 ich osobowo艣ci. Psychologowie z Uniwersytetu 艁贸dzkiego zajm膮 si臋 ocen膮 funkcjonowania emocjonalnego i struktury osobowo艣ci za pomoc膮 test贸w psychologicznych, natomiast oznaczenia genetyczne przeprowadzone zostan膮 na .
Obecno艣膰 oksytocyny i jej receptor贸w obserwuje si臋 bowiem w strukturach m贸zgu istotnych dla nawi膮zywania i podtrzymywania relacji spo艂ecznych. Odgrywa wa偶n膮 rol臋 w kszta艂towaniu bliskich wi臋zi z innymi lud藕mi, co mo偶e mie膰 znaczenie w utrwalaniu schemat贸w typowych dla zaburze艅 borderline. Poziom oksytocyny jest r贸wnie偶 艣ci艣le powi膮zany z nastawieniem na poszukiwanie wsparcia i pomocy ze strony innych, a tak偶e z umiej臋tno艣ci膮 korzystania z oferowanej pomocy.
P艂yn膮cy z bada艅 wniosek o zale偶no艣ci mi臋dzy osobowo艣ci膮 cz艂owieka a funkcjonowaniem organizmu, czego przejawem jest tzw. ekspresja gen贸w, by艂by r贸wnie偶 istotnym elementem w dyskusji o biologicznym, genetycznym pod艂o偶u ludzkiej psyche.
Po przodkach dziedziczymy nie tylko kolor oczu czy sk艂onno艣膰 do chor贸b. Najnowsze badania dowodz膮, 偶e mog膮 nam oni przekaza膰 tak偶e nadwra偶liwo艣膰 emocjonaln膮 na pozornie oboj臋tne bod藕ce, g艂贸wnie podatno艣膰 na reakcje l臋kowe, wzmo偶on膮 impulsywno艣膰 czy smutek. Odpowiadaj膮 za to mechanizmy epigenetyczne
迟艂耻尘补肠锄测 dr hab. Monika Talarowska, prof. U艁 z .
Epigenetyka ocenia wp艂yw czynnik贸w 艣rodowiskowych na korekt臋 ekspresji, czyli funkcjonowania gen贸w, mimo braku zmian w DNA. Dzieje si臋 tak po to, by organizm m贸g艂 szybko dostosowa膰 si臋 do zmian 艣rodowiska i nie musia艂 korzysta膰 z niezwykle powolnej metody, jak膮 s膮 mutacje gen贸w. Ze zmianami ekspresji gen贸w powi膮zane s膮 np. wczesnodzieci臋ce do艣wiadczenia, kt贸rym towarzysz膮 silne stresory, czyli do艣wiadczane sytuacje trudne.
Badacze zadaj膮 sobie w zwi膮zku z tym pytania:
- Czy unikatowe dla ka偶dego cz艂owieka do艣wiadczenia, przebieg jego rozwoju oraz interakcje gen-艣rodowisko, poprzez mechanizmy epigenetyczne mog膮 kszta艂towa膰 cechy naszej osobowo艣ci?
- Czy cechy te mo偶emy przekazywa膰 kolejnym pokoleniom?
- Czy ryzyko zaburze艅 osobowo艣ci jest wpisane w nasz膮 biologiczn膮 natur臋?
Odpowiedzi na nie pomog膮 udzieli膰 wyniki bada艅 艂贸dzkich naukowc贸w. Pozwol膮 bli偶ej pozna膰 czynniki wp艂ywaj膮ce na kszta艂towanie si臋 i przebieg zaburze艅 osobowo艣ci borderline oraz pomog膮 planowa膰 dzia艂ania psychoterapeutyczne. Badacze maj膮 r贸wnie偶 nadziej臋, 偶e dzi臋ki badaniom uda si臋 zaplanowa膰 wczesne dzia艂ania interwencyjne wobec m艂odych os贸b z kszta艂tuj膮cymi si臋 cechami osobowo艣ci borderline.
Najwa偶niejsze jest dla nas dotarcie z wynikami do samych pacjent贸w zmagaj膮cych si臋 z tym zaburzeniem osobowo艣ci
podsumowuje dr hab. Monika Talarowska, prof. U艁
W interdyscyplinarnym zespole pracuj膮cym nad projektem znale藕li si臋 ponadto:
- dr hab. Jan Chodkiewicz, prof. U艁, psycholog ze specjalno艣ci膮 psychologii klinicznej i zdrowia,
- prof. Tomasz Pop艂awski z Katedry Genetyki Molekularnej Wydzia艂u Biologii i Ochrony 艢rodowiska U艁,
- dr hab. n. med. Dominik Strzelecki, prof. UMed w 艁odzi, kierownik Kliniki Zaburze艅 Afektywnych i Psychotycznych Uniwersytetu Medycznego w 艁odzi.
Granty IDUB U艁
to konkursy grantowe, w ramach kt贸rych Uniwersytet 艁贸dzki finansuje pomys艂y badawcze swoich naukowc贸w i doktorant贸w. Poprzez wspieranie ich w uprawianiu dobrej nauki uczelnia realizuje strategi臋 d膮偶enia do doskona艂o艣ci badawczej we wszystkich dziedzinach i dyscyplinach. Konkursy s艂u偶膮 tak偶e umi臋dzynarodowieniu - rozwijaniu i zacie艣nianiu wsp贸艂pracy uniwersytetu z badaczami z zagranicy. W ramach grant贸w skierowanych do naukowc贸w spoza uczelni do zespo艂u U艁 do艂膮czaj膮 do艣wiadczeni i m艂odzi badacze. Sprzyja to fuzji do艣wiadcze艅 i podnoszeniu potencja艂u naukowego uniwersytetu, wspiera nawi膮zywanie kontakt贸w i mobilno艣膰 pracownik贸w.
Granty s膮 finansowane w ramach zwi臋kszonej o 2% subwencji dla uczelni, kt贸re w 2019 roku przyst膮pi艂y do konkursu (IDUB). Uniwersytet 艁贸dzki b臋dzie otrzymywa艂 dodatkowe 艣rodki na badania naukowe do 2026 roku. Wewn臋trzne konkursy grantowe s膮 realizowane od 2020 roku.
Obecnie, w II edycji kwot膮 ponad 3 miliona z艂otych dofinansowano m艂odych, do艣wiadczonych badaczy oraz doktorant贸w w takich konkursach grantowych, jak: IDUB U艁 鈥濭ranty dla m艂odych i do艣wiadczonych badaczy鈥� oraz 鈥濪oktoranckie granty badawcze鈥�.
Materia艂 藕r贸d艂owy: prof. Monika Talarowska, WNoW U艁; redakcja: Honorata Ogieniewska z