Zatrzyma膰 ekspresj臋 bia艂ek ABC
Oporno艣膰 wielolekowa polega na tym, 偶e kom贸rki nowotworowe uodporniaj膮 si臋 na dzia艂anie lek贸w. Ka偶dy kolejny cykl chemioterapii zwi臋ksza prawdopodobie艅stwo rozwoju oporno艣ci wielolekowej. G艂贸wny problem polega na tym, 偶e oporno艣膰 jest szerokospektralna, czyli nie jest to oporno艣膰 tylko na lek, kt贸rym pacjent by艂 dotychczas leczony, ale r贸wnie偶 na ca艂y szereg innych lek贸w. 鈥� Staramy si臋 pozbawi膰 kom贸rki nowotworowe jednego z mechanizm贸w obronnych, kt贸re s膮 odpowiedzialne za powstawanie zjawiska oporno艣ci wielolekowej 鈥� wyja艣nia dr hab. Agnieszka Robaszkiewicz, prof. U艁. 鈥� W literaturze naukowej opisano wiele mechanizm贸w obronnych na dzia艂anie cytostatyk贸w, jednym z nich jest obecno艣膰 w b艂onie kom贸rki nowotworowej bia艂ek nazywanych transporterami ABC. Bia艂ka te usuwaj膮 z kom贸rki lek, kt贸rym jest ona atakowana. Jednym z mechanizm贸w nabywania oporno艣ci przez kom贸rki nowotworowe jest zwi臋kszanie ilo艣ci bia艂ek ABC w b艂onie. Im jest ich wi臋cej, tym wi臋cej leku zostaje usuni臋te z kom贸rki i spada jego skuteczno艣膰.
Ekspresja bia艂ek ABC ma kilka etap贸w. 艁贸dzcy naukowcy celuj膮 w pierwszy 鈥� ju偶 na poziomie genomu.
Staramy si臋 zahamowa膰 powstawanie transkryptu. Je偶eli to si臋 uda, nie powstanie bia艂ko, kt贸re p贸藕niej mia艂oby trafi膰 do b艂ony kom贸rki nowotworowej. Podajemy zwi膮zki, kt贸re hamuj膮 powstawanie bia艂ek na pierwszym etapie i ju偶 po kilkudziesi臋ciu godzinach obserwujemy spadek ilo艣ci bia艂ek w b艂onach kom贸rkowych, przez co kom贸rka nowotworowa staje si臋 bardziej bezbronna
鈥� dr hab. Agnieszka Robaszkiewicz, prof U艁, WBiO艢
Trzeba jednak pami臋ta膰, 偶e to tylko jeden z mechanizm贸w obronnych kom贸rki. Badane zwi膮zki mog膮 by膰 wi臋c stosowane w tych typach nowotwor贸w, w kt贸rych g艂贸wnym mechanizmem oporno艣ci jest nadekspresja bia艂ek ABC. 鈥� Uda艂o nam si臋 wytypowa膰 dwa zwi膮zki hamuj膮ce powstawanie tych bia艂ek i zwi臋kszaj膮ce nap艂ywanie lek贸w do wn臋trza kom贸rki w kom贸rkach opornych na r贸偶nego rodzaju chemioterapeutyki 鈥� m贸w dr hab. Robaszkiewicz. 鈥� Dzi臋ki temu zwi臋ksza si臋 toksyczno艣膰 lek贸w, co mo偶e prze艂o偶y膰 si臋 na zwi臋kszenie skuteczno艣ci chemioterapii u pacjent贸w.
Efekty uboczne 鈥� do zbadania
W tej chwili dzia艂anie substancji potwierdzono na modelach potr贸jnie negatywnego nowotworu piersi, w kt贸rego leczeniu stosuje si臋 g艂贸wnie chemioterapi臋, oraz niedrobnokom贸rkowego raka p艂uc, kt贸rego zaawansowane formy r贸wnie偶 leczy si臋 chemoterapeutykami. Badana metoda mo偶e okaza膰 si臋 skuteczna tak偶e w przypadku innych typ贸w nowotwor贸w, ale konieczne s膮 dalsze badania w tym kierunku.
Badania trwaj膮 ju偶 dwa lata i potrwaj膮 jeszcze rok.
Wytworzyli艣my dwa zwi膮zki, kt贸re dzia艂aj膮 na modelu kom贸rkowym, teraz rozpoczynamy etap bada艅 na modelu zwierz臋cym. Musimy przede wszystkim zbada膰 czy te zwi膮zki nie s膮 niebezpieczne dla chorych, w jaki spos贸b b臋d膮 wp艂ywa膰 na serce, w膮trob臋 czy nerki i w jaki spos贸b b臋d膮 usuwane z organizmu. Na razie nic nie wskazuje na to 偶eby mia艂y negatywnie wp艂ywa膰 na prac臋 g艂贸wnych narz膮d贸w. Na podstawie tego co ju偶 wiemy, nie spodziewamy si臋, 偶e te substancje b臋d膮 powodowa膰 dodatkowe efekty uboczne, ale trzeba to dok艂adnie sprawdzi膰
鈥� informuje dr hab. Robaszkiewicz.
Badania s膮 realizowane w oparciu o grant w konkursie Lider 10 Narodowego Centrum Bada艅 i Rozwoju. Zesp贸艂 otrzyma艂 na realizacj臋 badania 鈥濸rze艂amywanie oporno艣ci wielolekowej nowotwor贸w na poziomie genomu鈥� 1 milion 355 tysi臋cy z艂otych.
惭补迟别谤颈补艂测:&苍产蝉辫;
Tekst: Justyna Kowalewska (3PR Consulting)