Maria Nowakowska, absolwentka Uniwersytetu 艁贸dzkiego i doktorantka w Szkole Doktorskiej Nauk Humanistycznych U艁, da艂a si臋 w ostatnich latach pozna膰 艂odzianom i 艂odziankom jako zapalona popularyzatorka dziedzictwa; w spektrum jej uwagi znalaz艂 si臋 przede wszystkim detal architektoniczny, co znalaz艂o wyraz w prowadzonych przez ni膮 markach: 艁贸dzki Detal i Maria od Detalu. Kilka lat temu do grona interesuj膮cych Mari臋 temat贸w do艂膮czy艂a tak偶e sztuka w przestrzeni miejskiej, z naciskiem na rze藕b臋 plenerow膮.
Pasja do zdobnictwa architektonicznego prze艂o偶y艂a si臋 r贸wnie偶 za pomys艂 Festiwalu Detalu Architektonicznego DetalFest, kt贸ry od 2017 r. organizowany jest w 艁odzi w formule biennale. W tegorocznej, czwartej edycji wydarzenia, Uniwersytet 艁贸dzki wyst臋puje w roli partnera strategicznego, a wystawa 鈥濺贸偶owe odcienie szaro艣ci鈥� jest jednym z element贸w bogatego programu.
Wystawa w Wozowni 11 to pierwszy indywidualny pokaz zdj臋膰 w portfolio Nowakowskiej, zajmuj膮cej si臋 te偶 ceramik膮 i rze藕b膮. Kuratorem ekspozycji zosta艂 dr Maciej Ryszka, na co dzie艅 artysta fotograf i wyk艂adowca Szko艂y Filmowej w 艁odzi.
Warto przywo艂a膰 s艂owa dra Ryszki:
Gdy Maria Nowakowska po raz pierwszy pokaza艂a mi swoje prace, pierwsze wra偶enie, 偶e mam do czynienia z malarstwem abstrakcyjnym. Znaj膮c wszechstronno艣膰 i talent Marii nawet si臋 nie zdziwi艂em. Dopiero po chwili spostrzeg艂em, 偶e obok kolor贸w, form i faktur, pojawiaj膮 si臋 detale zdradzaj膮ce, 偶e owe obrazy to jak偶e subtelne fotogramy.
Obrazy te Maria Nowakowska zobaczy艂a i sfotografowa艂a, uwa偶nie przemierzaj膮c miasto, na przestrzeni kilku lat. Wsp贸艂czesny francuski historyk, filozof i socjolog Michel De Certeau uznaje, 偶e to w艂a艣nie 鈥瀋hodzenie po mie艣cie鈥�, cielesna praktyka w臋drowca 鈥� dynamiczna, relacyjna, niedaj膮ca w pe艂ni czytelnego obrazu 鈥� tworzy, wytwarza zamieszkiwane miasto. W akt chodzenia wpisany jest, wi臋c akt poznania; jak r贸wnie偶 akt tw贸rczy.
Bodaj najszerzej znan膮 powszechnie aktywno艣ci膮 Marii Nowakowskiej jest badanie i popularyzowanie detalu architektonicznego 艁odzi. Dzisiaj poznajemy inny obszar wra偶liwo艣ci Marii. A mo偶e traktuj膮c architektur臋 i szerzej przestrze艅 miejsk膮, jako 偶ywy organizm, nale偶a艂oby, r贸wnie偶 na postawie pokazywanych dzisiaj przez Mari臋 fotografii, rozszerzy膰 znane dot膮d definicje. Miasto podlega erozji, przyroda wdziera si臋 w jego tkank臋, na 艣cianach samoistnie pojawiaj膮 si臋 tajemnicze palimpsesty i wieloznaczne kola偶e. Kt贸偶 inny, ni偶 Maria Nowakowska m贸g艂 nam z tak膮 kompetencj膮 i wra偶liwo艣ci膮 zaprezentowa膰 ten jak偶e abstrakcyjny i organiczny detal miasta?
Prezentowane fotografie nie s膮 wielkimi przeskalowanymi i przyt艂aczaj膮cymi powi臋kszeniami. To, i r贸wnie偶 fakt, 偶e nie jeste艣my odseparowani od nich warstw膮 szk艂a, sprawia, 偶e mo偶emy wej艣膰 z nimi w intymn膮 relacj臋 i do艣wiadczy膰 sztuki zaczynaj膮cej si臋 w wyobra藕ni autora, ale objawiaj膮cej si臋 w wyobra藕ni odbiorcy.
Musz臋 przyzna膰, 偶e zazdroszcz臋 Marii Nowakowskiej wra偶liwo艣ci na kolor i subtelnej umiej臋tno艣ci pos艂ugiwania si臋 nim. Ogl膮daj膮c pierwszy raz jej fotografie, dozna艂em zachwytu nad wychodz膮cymi ze 艣rodka barwami, jak w贸wczas, kiedy po raz pierwszy zobaczy艂em barwne fotografie jej imienniczki Marie Cosindas. Pomy艣la艂em sobie 鈥� 鈥瀓ak偶e chcia艂bym spojrze膰 na miasto oczami Marii Nowakowskiej鈥�. Ot贸偶 dzisiaj i nam wszystkim dano tak膮 wyj膮tkow膮 mo偶liwo艣膰鈥�
Podczas wernisa偶u odby艂a si臋 rozmowa z artystk膮, kt贸r膮 poprowadzi艂 Jakub Szczapi艅ski 鈥� fascynat 艁odzi i animator kultury, autor artbooka 鈥濵ury maj膮 g艂os (czyli rzecz o ba艂uckim dzikim typo)鈥�.
Tematem dyskusji by艂a przede wszystkim wystawa i prezentowane na niej fotografie, kt贸re w swoisty dla autorki metafizyczny spos贸b ujmuj膮 architektur臋 艁odzi, widzian膮 jej oczyma. I jednocze艣nie dope艂nia jej opowie艣ci o 艁odzi, tak偶e architektonicznej opowie艣ci 鈥� detalowego konkretu. Maria Nowakowska: 鈥濿ystawa jest symbolicznym oddechem od detalu, a jednocze艣nie jego rewersem鈥�.
W tym przypadku artystka 艣wiadomie wykorzystuje fotografi臋 jako medium do przedstawiania obraz贸w, kt贸re mog艂yby by膰 fotografiami, obrazami albo zupe艂nie czym艣 innym. Wystawa zatem nie powsta艂a jako wypadkowa fotografowania detali architektonicznych 鈥� jest subtelnym odci臋ciem od tego, co na co dzie艅 jest domen膮 pracy badawczej i naukowej. To jest te偶 znakomity moment, by pozna膰 inne/nowe oblicze Marii od detalu.
W trakcie dyskusji okaza艂o si臋, 偶e Maria Nowakowska, robi膮c zdj臋cia obiektom cz臋sto zniszczonym i nagryzionym z臋bem czasu, nie ma intencji pokazywania ich 鈥瀟urpistycznego haju鈥� 鈥� jak okre艣li艂 to Kuba Szczapi艅ski, lecz wr臋cz przeciwnie ich ukryte pi臋kno, feeri臋 barw i palimpsestow膮 struktur臋 鈥� przywo艂uj膮c s艂owa kuratora wystawy. To jak odzieranie obiekt贸w z ich pierwotnego kontekstu i nadawanie im (mi臋dzy innymi dzi臋ki odpowiedniemu kadrowaniu czy podw贸jnej ekspozycji) innego, impresyjnego charakteru.
W okresie od 1 do 30 sierpnia wystawa otwarta jest w czwartki i pi膮tki w godz. 15.00-19.00.
W pozosta艂e dni tygodnia mo偶na j膮 ogl膮da膰 po wcze艣niejszym um贸wieniu wizyty w pod adresem e-mail: komunikacja@uni.lodz.pl
Tekst: Jolanta S艂awi艅ska-Ryszka (Centrum Komunikacji i PR U艁)
Zdj臋cia z wernisa偶u: Grzegorz Habryn (HaWa)