91桃色

CLAIRE to centrum badawcze dzia艂aj膮ce w strukturze Wydzia艂u Prawa i Administracji Uniwersytetu 艁贸dzkiego. Zosta艂o powo艂ane zarz膮dzeniem nr 133 Rektora U艁 z 4 maja 2026 r., z moc膮 obowi膮zuj膮c膮 od 1 maja 2026 r., na czas nieokre艣lony. Kieruje nim dr hab. Dominik Lubasz, prof. U艁.

Centrum prowadzi badania nad prawnymi aspektami sztucznej inteligencji, automatyzacji proces贸w prawnych i transformacji cyfrowej 鈥� w uj臋ciu dogmatycznym i por贸wnawczym, z wykorzystaniem analizy regulacyjnej, ekonomicznej analizy prawa oraz metod z pogranicza prawa i technologii. Dzia艂a na zasadzie samofinansowania, ze 艣rodk贸w grantowych, projekt贸w mi臋dzynarodowych i wsp贸艂pracy z partnerami instytucjonalnymi.

Pytanie badawcze

Osi膮 programu Centrum jest legalno艣膰 i legitymizacja w艂adzy algorytmicznej w europejskim porz膮dku prawnym. Sk艂adaj膮 si臋 na ni膮 cztery w膮tki, kt贸re prowadzimy r贸wnolegle: konstytucyjne granice automatyzacji decyzji, zaufanie jako kategoria normatywna, podej艣cie oparte na ryzyku jako rama legalno艣ci oraz odpowiedzialno艣膰 ex ante i proceduralna kontrola nad rozstrzygni臋ciami podejmowanymi przez systemy AI.

Drug膮 o艣 stanowi LegalTech, rozumiany nie jako zbi贸r narz臋dzi, lecz jako przedmiot regulacji. Interesuj膮 nas granice dopuszczalnej automatyzacji czynno艣ci prawnych, odpowiedzialno艣膰 za dzia艂anie narz臋dzi AI w praktyce prawniczej, ochrona tajemnicy zawodowej i danych klient贸w przy korzystaniu z modeli generatywnych oraz wp艂yw technologii na deontologi臋 zawod贸w prawniczych. Skala zjawiska jest ju偶 mierzalna: wed艂ug Future Ready Lawyer Survey (Wolters Kluwer, 2024) z generatywnej AI korzysta co najmniej raz w tygodniu 76% prawnik贸w w dzia艂ach prawnych i 68% prawnik贸w w kancelariach, a raport LexisNexis odnotowa艂 w Wielkiej Brytanii wzrost wykorzystania AI przez prawnik贸w z 11% w 2023 r. do 41% w 2024 r.

Obszary badawcze

• unijne prawo cyfrowe: AI Act, Data Act, DSA i DMA, DORA, NIS2, regulacja modeli frontier

• ochrona danych osobowych w systemach AI, w tym data protection by design i ocena ryzyka

• funkcjonowanie system贸w AI w administracji publicznej i w wymiarze sprawiedliwo艣ci

• LegalTech i transformacja rynku us艂ug prawnych

• regulacja platform cyfrowych, w tym relacje platforma鈥損rzedsi臋biorca (P2B)

Formy dzia艂alno艣ci

Centrum publikuje wyniki bada艅 w czasopismach krajowych i mi臋dzynarodowych (m.in. Computer Law & Security Review , International Journal of Law and Information Technology , European Journal of Law and Technology ) oraz w wydawnictwach o zasi臋gu mi臋dzynarodowym. Przygotowuje raporty i analizy dotycz膮ce barier regulacyjnych we wdra偶aniu AI. Organizuje seminaria otwarte, debaty i konferencje naukowe, adresowane r贸wnie偶 do studentek, student贸w i doktorant贸w.

Wsp贸艂pracujemy z organami regulacyjnymi i organizacjami bran偶owymi 鈥� z Urz臋dem Ochrony Danych Osobowych, AI Office, AI Chamber oraz Izb膮 Gospodarki Elektronicznej.

Na Uniwersytecie CLAIRE uzupe艂nia dzia艂alno艣膰 wydzia艂owego AI Hub i pe艂ni funkcj臋 platformy wsp贸艂pracy dla istniej膮cych zespo艂贸w: Lodz Cyber HUB, AI for Justice Lab, AI Work Team oraz Centrum Ochrony Danych Osobowych i Zarz膮dzania Informacj膮. Centrum wspiera tak偶e ekspertyz膮 prawn膮 uczelniany Zesp贸艂 ds. Generatywnej Sztucznej Inteligencji.

Rada Naukowa

W sk艂ad Rady Naukowej Centrum wchodzi szesna艣cioro badaczy z o艣rodk贸w krajowych i zagranicznych:

prof. dr hab. Monika Namys艂owska (U艁), prof. Giovanni Maria Riccio (University of Salerno), prof. dr hab. Jacek Go艂aczy艅ski (UWr), dr hab. Mariusz Golecki, prof. U艁, dr hab. Jakub Szczerbowski, prof. U艁, dr hab. Krzysztof Stefa艅ski, prof. U艁, dr hab. Marlena Sakowska-Bary艂a, prof. U艁, dr hab. Grzegorz Sibiga, prof. INP PAN, dr hab. Wojciech Wiewi贸rowski, prof. UG, dr hab. Grzegorz Wierczy艅ski, prof. UG, dr hab. Dariusz Szostek, prof. U艢, dr hab. Agnieszka Grzelak, prof. ALK, dr hab. Przemys艂aw Pola艅ski, prof. ALK, dr hab. Marek 艢wierczy艅ski, prof. SWPS, dr hab. Micha艂 Jackowski, prof. SWPS, dr hab. Mariusz Krzysztofek, prof. AKP.

Projekty

BRIDGE. Polsko-niemiecka seria sympozj贸w naukowych prowadzona wsp贸lnie z prof. Borisem P. Paalem z Uniwersytetu Technicznego w Monachium, po艣wi臋cona prawnym aspektom transformacji cyfrowej i tocz膮cej si臋 debacie nad unijnymi projektami Digital Omnibus. Pierwsze spotkanie odby艂o si臋 w 艁odzi, kolejne zaplanowano w Monachium.

AI w wymiarze sprawiedliwo艣ci a dost臋p do s膮du. Centrum buduje konsorcjum badawcze do konkursu Trans-Atlantic Platform 鈥濸reparing Tomorrow" (NCN/UNISONO), z U艁 w roli lidera oraz partnerami z Niemiec i Ameryki 艁aci艅skiej. Przedmiotem badania jest wp艂yw rozwi膮za艅 regulacyjnych dotycz膮cych AI w s膮downictwie na rzeczywisty dost臋p obywateli do s膮du i na zaufanie do wymiaru sprawiedliwo艣ci. Wniosek pe艂ny planowany jest na jesie艅 2026 r.

Prawo ochrony danych jako re偶im regulacji AI. Kontynuacja bada艅 przedstawionych w monografii GDPR for AI: A Legal Framework for Trustworthy Artificial Intelligence through Data Protection by Design (Kluwer Law International), w tym analiza relacji mi臋dzy RODO a AI Act w fazie projektowania system贸w.

Komentarz do Aktu w sprawie sztucznej inteligencji. Prace redakcyjne nad komentarzem do rozporz膮dzenia 2024/1689, z udzia艂em autorek i autor贸w z o艣rodk贸w krajowych.

Kontakt

dr hab. Dominik Lubasz, prof. U艁 鈥� kierownik Centrum Wydzia艂 Prawa i Administracji Uniwersytetu 艁贸dzkiego ul. Kopci艅skiego 8/12, 90-232 艁贸d藕 dominik.lubasz@wpia.uni.lodz.pl