Mit: Wojska Jagie艂艂y mia艂y ogromn膮 przewag臋 liczebn膮
W ostatnich latach badacze sk艂aniaj膮 si臋 ku tezie, 偶e wojska Zakonu liczy艂y oko艂o 15 tysi臋cy zbrojnych. Co godne podkre艣lenie w tej liczbie braci krzy偶ackich, a wi臋c tych nosz膮cych charakterystyczne bia艂e szaty z czarnym krzy偶em, by艂o zaledwie ok. 250. Natomiast w najnowszych opracowaniach armi膮 polsk膮 szacuje si臋 na 19-20 tysi臋cy, podczas gdy wojska litewskie na oko艂o 10 tysi臋cy.
Pomimo tych rozbie偶no艣ci, w艣r贸d naukowc贸w panuje generalna zgoda co do tego, 偶e przewaga liczebna by艂a po stronie wojsk jagiello艅skich. O wyniku bitwy zdecydowa艂y wi臋c nie tylko liczby, ale tak偶e strategia, dowodzenie i przebieg walki.
Mit: By艂a to najwi臋ksza bitwa 艣redniowiecznej Europy
Je艣li por贸wna膰 ustalenia historyk贸w i przyj膮膰, 偶e pod Grunwaldem walczy艂o 艂膮cznie oko艂o 45 tysi臋cy ludzi, to z pewno艣ci膮 mo偶emy to starcie zaliczy膰 do najwi臋kszych w 贸wczesnej Europie. Czy jednak najwi臋ksze?
Bior膮c pod uwag臋 bitwy, w kt贸rych udzia艂 bra艂y wy艂膮cznie armie pa艅stw chrze艣cija艅skich, to z pewno艣ci膮 bitw臋 grunwaldzk膮 nale偶y umie艣ci膰 w艣r贸d tych najwi臋kszych. Jednak pami臋ta膰 nale偶y, 偶e liczebno艣膰 wojsk bior膮cych udzia艂 w przytoczonych wy偶ej starciach jest okre艣lona jedynie na podstawie szacunk贸w historyk贸w, a nie na rzetelnej podstawie 藕r贸d艂owej. Wskazanie zatem najwi臋kszej bitwy 艣redniowiecza i tego, jak na tym tle rzeczywi艣cie wypada bitwa pod Grunwaldem, nie jest mo偶liwe.
Fakt: Grunwald by艂 mi臋dzynarodowym polem bitwy
Bitwa pod Grunwaldem by艂a starciem, w kt贸rym uczestniczyli przedstawiciele wielu grup etnicznych. U boku rycerstwa polskiego pod Grunwaldem walczyli Mazowszanie z ksi臋stwa p艂ockiego, zaci臋偶ni ze 艢l膮ska, Czech i Moraw. Po stronie polsko-litewskiej, opr贸cz Polak贸w i Litwin贸w, walczyli tak偶e Rusini, Tatarzy ze Z艂otej Ordy oraz oddzia艂 z lennej Mo艂dawii.
Pod komend膮 wielkiego mistrza znale藕li si臋 te偶 rycerze przybyli z r贸偶nych cz臋艣ci Europy Zachodniej, m.in. z Francji, Anglii, by膰 mo偶e r贸wnie偶 ze Szwajcarii. Cz臋sto zapominamy o tym, 偶e w szeregach armii Zakonu s艂u偶yli rycerze, kt贸rych pod wzgl臋dem etnicznym mo偶na uzna膰 za Polak贸w.
Grunwald by艂 wi臋c konfliktem europejskim, a nie wy艂膮cznie wojn膮 trzech narod贸w.
Mit: Jagie艂艂o zwleka艂, poniewa偶 ba艂 si臋 rozpocz膮膰 walk臋
Op贸藕nienie rozpocz臋cia bitwy przez wojska Jagie艂艂y nie wynika艂o ze strachu ani niezdecydowania. Spotkanie obu armii pod Grunwaldem by艂o zaskoczeniem dla strony polsko-litewskiej. Gdy do kr贸la dotar艂a wiadomo艣膰 o blisko艣ci oddzia艂贸w zakonnych, armia kr贸lewska by艂a podzielona i rozci膮gni臋ta na trasie.
Konieczne by艂o powiadomienie wojsk o obecno艣ci nieprzyjaciela oraz danie rycerstwu czasu na przygotowanie si臋 do starcia. Nale偶a艂o r贸wnie偶 zgromadzi膰 rozproszone wojska i rozmie艣ci膰 je w szykach na polu bitwy. To wszystko wymaga艂o czasu.
Decyzja Jagie艂艂y o zwlekaniu z rozpocz臋ciem bitwy by艂a wymuszona okoliczno艣ciami.
Mit: Dwa miecze by艂y obra藕liwym gestem
Samo pojawienie si臋 herold贸w z dwoma egzemplarzami broni i przekazanie ich kr贸lowi W艂adys艂awowi i ksi臋ciu Witoldowi nie by艂o gestem obra藕liwym, lecz elementem obyczaju rycerskiego praktykowanym w 艣redniowiecznej Europie.
Natomiast wyg艂oszona przez herold贸w podczas spotkania z kr贸lem mowa, 偶e miecze maj膮 stanowi膰 wsparcie i zach臋t臋 do podj臋cia przez Jagie艂艂臋 walki, by艂a ju偶 inna. Przy okazji nie zawahali si臋 zarzuci膰 kr贸lowi, i偶 swe wojska chowa tch贸rzliwie po lasach i zach臋cali go do wyj艣cia na otwarte pole. Te s艂owa nie mia艂y ju偶 wiele wsp贸lnego z rycerskim etosem i s艂usznie odebrano je jako przejaw pychy Zakonu.
Mit: Ulrich von Jungingen zgin膮艂 w pojedynku
Nie ma dowod贸w na to, 偶e wielki mistrz Ulrich von Jungingen zgin膮艂 w indywidualnym pojedynku z polskim rycerzem. 呕adne ze 藕r贸de艂 historycznych nie informuje o takim zdarzeniu.
Wiadomo, 偶e von Jungingen poleg艂 w ostatniej fazie bitwy, m臋偶nie prowadz膮c do boju ostatnie odwody. Von Jungingen zgin膮艂 wi臋c zapewne z r膮k jednego z polskich rycerzy, kt贸rzy powstrzymali atak krzy偶ackiego odwodu.
Wielki mistrz poleg艂 najpewniej w bitewnym zgie艂ku, a jego 艣mier膰 nie zosta艂a od razu dostrze偶ona.
Mit: Po zwyci臋stwie mo偶na by艂o 艂atwo zdoby膰 Malbork
Stolica zakonu by艂a jedn膮 z najwi臋kszych i najnowocze艣niejszych twierdz w Europie, standardowo przygotowan膮 do odparcia d艂ugotrwa艂ego obl臋偶enia. Armia Jagie艂艂y by艂a wojskiem przede wszystkim konnym, przystosowanym do walki w otwartym polu.
Walki obl臋偶nicze wymaga艂y u偶ycia silnej artylerii, machin obl臋偶niczych i licznego wojska pieszego, a tych w armii polsko-litewskiej brakowa艂o.
Zwyci臋stwo w bitwie nie musia艂o za sob膮 poci膮gn膮膰 upadku pa艅stwa.
Historia nadal skrywa tajemnice
Grunwald pozostaje symbolem jednego z najwi臋kszych polskich zwyci臋stw, ale rzeczywisty przebieg bitwy by艂 bardziej skomplikowany ni偶 jego podr臋cznikowy obraz. Nie by艂a to prosta walka Polak贸w z Krzy偶akami, a o zwyci臋stwie nie zdecydowa艂a wy艂膮cznie przewaga liczebna. Mimo licznych kronik i setek opracowa艅 historycy nadal nie potrafi膮 odpowiedzie膰 na wszystkie pytania.
Materia艂: prof. Tadeusz Grabarczyk
Redakcja: Kacper Szczepaniak, Centrum Komunikacji Marki