Serdecznie zapraszamy wszystkich zainteresowanych na wyst膮pienie dr. Tomasza Kordali i mgr. Zbigniewa Miecznikowskiego (Muzeum Mazowieckie w P艂ocku) pt. 鈥炁歳edniowieczny cmentarz w P艂ocku鈥�, kt贸re odb臋dzie si臋 w ramach seminarium doktorskiego Katedry Archeologii Historycznej i Bronioznawstwa, w 艣rod臋 27 kwietnia 2022 r. o godz. 10.00 w s. 1.C IA U艁.
Zaproszenie w szczeg贸lno艣ci adresujemy do naszych student贸w.
W 2016 roku przy ul. 1 Maja 3/5 w P艂ocku, na zapleczu dawnej siedziby policji (wcze艣niej MO, UB, NKWD, Gestapo), natrafiono na cmentarzysko 艣redniowieczne. Odkrycia dokonali pracownicy Biura Poszukiwa艅 i Identyfikacji Instytutu Pami臋ci Narodowej, w trakcie poszukiwa艅 grob贸w ofiar represji komunistycznych. Ods艂oni臋to 11 poch贸wk贸w z XI-XV wieku. W latach 2019鈥�2020 prace na stanowisku (ul. 1 Maja 3/5 i Kolegialna 9), w postaci bada艅 szerokop艂aszczyznowych oraz nadzor贸w archeologicznych, kontynuowa艂a ekspedycja Muzeum Mazowieckiego w P艂ocku, pod kierunkiem Tomasza Kordali i Zbigniewa Miecznikowskiego. Zbadano obszar o powierzchni oko艂o 670 m kw., na kt贸rym ods艂oni臋to 291 grob贸w szkieletowych. Pracami wykopaliskowymi obj臋to dotychczas co najmniej 75% powierzchni stanowiska.
Cmentarzysko charakteryzuje si臋 typowym dla nekropoli 艣redniowiecznych rz臋dowym uk艂adem grob贸w. W jego centralnej cz臋艣ci, gdzie nagromadzenie obiekt贸w grobowych by艂o najbardziej intensywne, zaobserwowano zjawisko cz臋stego naruszania starszych grob贸w przez m艂odsze poch贸wki. Stwierdzono tu trzy poziomy poch贸wk贸w. Jamy grobowe mia艂y kszta艂t zbli偶ony do prostok膮ta z zaokr膮glonymi naro偶nikami. Prawie wszyscy zmarli spoczywali na wznak, g艂owami skierowani na zach贸d i p贸艂nocny zach贸d. W peryferyjnie po艂o偶onym obiekcie nr 232 wyst膮pi艂 nietypowy uk艂ad szkieletu w bardzo w膮skiej jamie grobowej 鈥� twarz膮 do do艂u (poch贸wek antywampiryczny?). U艂o偶enie r膮k zmar艂ych by艂o zr贸偶nicowane, z przewag膮 pozycji wyprostowanej wzd艂u偶 tu艂owia. W trakcie eksploracji grob贸w pozyskano r贸偶norodne przedmioty wystroju zmar艂ych i ich wyposa偶enia po艣miertnego: po艂贸wki dw贸ch monet i trzy ca艂e monety, mis臋 br膮zow膮, 偶elazne okucia wiadra, ponad 120 kab艂膮czk贸w skroniowych z esowatym uszkiem (w tym dwa kab艂膮czki typu pomorskiego) i jeden uformowany w p贸艂tora zwoju drutu, 26 pier艣cionk贸w r贸偶nych typ贸w (ta艣mowate, druciane, wite, z oczkiem), kilkaset paciork贸w ze szk艂a, kamieni p贸艂szlachetnych (ametyst, karneol) i bursztynu, okucia wykonane z metali kolorowych, jedno krzesiwo ogniwkowe, jeden ko艣ciany grzebie艅, ponad 50 偶elaznych no偶y, w tym trzy okazy tkwi膮ce w sk贸rzanych pochwach z br膮zowymi okuciami, fragmenty wczesno艣redniowiecznej ceramiki naczyniowej. W kilku grobach natrafiono na 偶elazne gwo藕dzie, a w jednym 鈥� na gwo藕dzie i 偶elazne okucia trumny. Odsetek grob贸w wyposa偶onych nieznacznie przekroczy艂 30% og贸艂u poch贸wk贸w.
W s膮siedztwie grob贸w ods艂oni臋to ponad 20 obiekt贸w osadniczych (jam), datowanych na wczesne- i p贸藕ne 艣redniowiecze oraz okres nowo偶ytny. Na uwag臋 zas艂uguj膮 zabytki znalezione w warstwie u偶ytkowej cmentarza, poza grobami, 艣wiadcz膮ce o dokonywaniu w tym miejscu transakcji handlowych, to jest o艂owianych plomb kupieckich, fragmentu wagi oraz rozdrobnionych u艂amk贸w srebrnej monety wczesno艣redniowiecznej.
Cmentarz znajdowa艂 si臋 na przedmie艣ciu 艣redniowiecznego P艂ocka, w odleg艂o艣ci 400 m na NE od Wzg贸rza Tumskiego. Stanowisko obejmuje nieznane dot膮d skupisko osadnicze, na kt贸re, opr贸cz cmentarza, sk艂ada艂y si臋 osada targowa i zapewne ko艣ci贸艂, kt贸rym m贸g艂 by膰, b艂臋dnie dotychczas lokalizowany, ko艣ci贸艂 pod wezwaniem 艣w. Idziego ufundowany przez W艂adys艂awa Hermana u schy艂ku XI w. W tym czasie zapewne powsta艂 cmentarz. Na tak膮 chronologi臋 wskazuj膮 tak偶e niekt贸re artefakty znalezione przy zmar艂ych, zw艂aszcza monety oraz misa br膮zowa. Inwentarze grobowe sugeruj膮 jednocze艣nie, 偶e nekropola, na kt贸rej pochowano kilkaset os贸b, m贸g艂 funkcjonowa膰 co najmniej do XIV w.