Z regu艂y analizuje si臋 w tych pracach praktyki mi艂osne 艣wiadcz膮ce o r贸偶norodno艣ci kultur lub te偶 wskazuje na inspiracyjn膮 rol臋 mi艂o艣ci poprzez pryzmat dzie艂 sztuki i innych tekst贸w kultury jej po艣wi臋conych. To zadania wymagaj膮ce od badaczy znajomo艣ci system贸w moralnych, norm obyczajowych, symboli i stereotyp贸w p艂ci obecnych w danym spo艂ecze艅stwie lub epoce. Trudno jest natomiast uchwyci膰 mi艂o艣膰 ca艂o艣ciowo. Zazwyczaj bada si臋 jaki艣 jej 鈥瀢ycinek鈥�.
Mi艂o艣膰 niejedno ma imi臋. I form臋
Kocha膰 mo偶na przer贸偶ne byty, w rozmaity spos贸b eksponuj膮c tak nazwane uczucie, ale bogactwo i zr贸偶nicowanie form mi艂o艣ci, to tylko jeden z aspekt贸w zjawiska. Nawet je艣li zdefiniujemy mi艂o艣膰 鈥� do艣膰 standardowo 鈥� jako stany i czynno艣ci kierowane ku drugiemu cz艂owiekowi dyktowane psychoerotycznymi motywacjami, to jej czytelno艣膰 rozmywa si臋 w kontek艣cie uczu膰 towarzysz膮cych. Okazuje si臋 bowiem, 偶e mi艂o艣膰 to niezwykle skuteczna po偶ywka dla innych dozna艅, tych z natury pozytywnych i przyjemnych 鈥� fascynacji, zadowolenia, szcz臋艣cia, ale tak偶e tych negatywnych 鈥� zazdro艣ci i niespe艂niania, kt贸re prowadzi膰 mog膮 do autoagresji lub nawet zbrodni. Wszystkie one wyrastaj膮 jakby z pnia mi艂o艣ci, s膮 jej pochodnymi. Chodzi z jednej strony o to, 偶e emocjonalne uniesienia towarzysz膮ce mi艂o艣ci przerywaj膮 nieraz delikatne granice czyjego艣 komfortu.
Mi艂o艣膰 mo偶e sta膰 si臋 dla jej adresata zaborcza i opresyjna, dlatego psychologowie zalecaj膮 zakochanym szczero艣膰, dialog oraz wzajemne informowanie o swoich potrzebach i odczuciach. Z drugiej strony niespe艂nienie wpisane jest w mi艂osne perypetie. Z przymru偶eniem oka pisa艂 o tym Tadeusz Boy-呕ele艅ski: 鈥瀂 tym najwi臋kszy jest ambaras, 偶eby dwoje chcia艂o naraz鈥�, cho膰 zakochanym bez wzajemno艣ci wcale nie jest do 艣miechu.
14 lutego 鈥� dzie艅 uczucia idealnego
Walentynki to dzie艅 pozwalaj膮cy spojrze膰 na mi艂o艣膰 鈥瀙rzez r贸偶owe okulary鈥�. Obraz mi艂o艣ci ukszta艂towany na potrzeby tego dnia, to zakochana para siedz膮ca przy kawiarnianym stoliku lub trzymaj膮ca si臋 za r臋ce podczas spaceru w parku. To kwiaty i inne upominki, wsp贸lne wyj艣cie do kina lub restauracji. Czu艂e s艂贸wka i sms-y zawieraj膮ce zapewnienia o sta艂o艣ci uczu膰 (lub ich nasileniu).
Perspektywa antropologiczna sk艂ania ku interpretacji Walentynek jako 艣wi臋ta polegaj膮cego 鈥� jak ka偶de inne 鈥� na kompensacji pragnie艅 i zaaran偶owaniu stanu idealnego. 艢wi臋to jest po to, aby uporz膮dkowa膰 codzienny chaos, przywr贸ci膰 艂ad, przypomnie膰 jak by膰 powinno i co stanowi istotn膮 warto艣膰 w okre艣lonym obszarze cz艂owieczego jestestwa. 14 lutego 艣wi膮tecznej 鈥瀒dealizacji鈥� ulega sfera relacji mi臋dzyludzkich o charakterze mi艂osnym. Koncentrujemy si臋 na jasnych stronach zjawiska, budujemy jego po偶膮dany wzorzec.
Walentynki mog膮 si臋 wydawa膰 艣wi臋tem niemaj膮cym g艂臋bokich tradycji i obros艂ym okre艣lonymi praktykami stosunkowo niedawno, jednak w istocie odwo艂uj膮 si臋 do mechanizmu obyczajowo-aksjologicznego silnie osadzonego w kulturze.
Dr Damian Kasprzyk, autor artyku艂u.
惭补迟别谤颈补艂: dr Damian Kasprzyk, Pracownia Etnografii i Bada艅 nad Folklorem,
Redakcja: Biuro Prasowe U艁