To, co charakteryzuje smart city, to zaawansowane technologie pozwalaj膮ce podnosi膰 jako艣膰 偶ycia w mie艣cie, u艂atwiaj膮ce w艂adzom lokalnym podejmowanie decyzji, zwi臋kszaj膮ce transparentno艣膰 w艂adzy i docelowo maj膮ce ogranicza膰 d艂ugookresowe koszty funkcjonowania miasta. Komentuje dr Dorota Sikora-Fernandez z Wydzia艂u Zarz膮dzania Uniwersytetu 艁贸dzkiego.
Jedn膮 z cech miast inteligentnych jest tak偶e radzenie sobie z kryzysami. Urz膮dzenia zbieraj膮ce dane maj膮 u艂atwia膰 prognozowanie ewentualnych zdarze艅 krytycznych, a w przypadku ich wyst膮pienia wyb贸r najlepszych scenariuszy wyj艣cia z kryzysu. Pandemia COVID-19 jest kryzysem w wymiarze globalnym. Jednak w du偶ej mierze od dzia艂a艅 w艂adz lokalnych, zar贸wno w zakresie realizacji przepis贸w prawa ustanowionych przez administracj臋 rz膮dow膮 w specjalnym trybie, jak i wcze艣niejszych dzia艂a艅 w kontek艣cie kreowania warunk贸w 偶ycia zale偶y sprawno艣膰 radzenia sobie w warunkach kryzysowych.
Obecne, ekspresowe przej艣cie na dzia艂anie w trybie kryzysowym wymaga od miast ogromnego wysi艂ku i zaanga偶owania wi臋kszo艣ci jego zasob贸w. Nie ulega w膮tpliwo艣ci, 偶e zaawansowane technologie w miastach mog膮 przyczyni膰 si臋, je艣li nie do zwalczania pandemii, to przynajmniej do monitorowania jej rozwoju. Przyk艂adem mog膮 by膰 cho膰by chi艅skie miasta wykorzystuj膮ce roboty patroluj膮ce miasto, kt贸rych zadaniem by艂o mierzenie temperatury ludzi w promieniu 5 metr贸w. W przypadku wykrycia osoby bez maseczki lub z podwy偶szon膮 temperatur膮 robot wysy艂a艂 odpowiedni alert do centrum decyzyjnego [1].
W walce z pandemi膮 ro艣nie tak偶e rola centr贸w operacyjnych, gromadz膮cych wszelkie dane miejskie oraz wykorzystuj膮ce miejski monitoring do lokalizowania miejsc gromadzenia si臋 ludzi, ruchu pieszego czy samochodowego. Dzi臋ki zebranym i odpowiednio przetworzonym, zintegrowanym danym mo偶na w艂a艣ciwie formu艂owa膰 polityk臋 dzia艂a艅 w sytuacji kryzysowej oraz wdra偶a膰 odpowiednie instrumenty. Centra operacyjne mog膮 dora藕nie przejmowa膰 koordynacj臋 dzia艂a艅 s艂u偶b miejskich w celu znalezienia najlepszego rozwi膮zania istniej膮cego problemu czy przekazania pe艂nej informacji o zdarzeniu. I tak na przyk艂ad centrum operacyjne w Rio de Janeiro udost臋pnia panel wizualizacyjny, na kt贸rym w czasie rzeczywistym wy艣wietlane s膮 informacje o aktualnej liczbie zara偶onych i ich lokalizacji.
Na prze艂omie marca i kwietnia 2020 roku wraz z drem Aleksandrem Or艂owskim z Politechniki Gda艅skiej przeprowadzili艣my badania dotycz膮ce spo艂ecznej akceptacji wobec zaawansowanych technologii w dobie pandemii COVID-19. 艁膮cznie uzyskali艣my 530 odpowiedzi. Z bada艅 tych wynika, 偶e a偶 87% respondent贸w uwa偶a, 偶e zaawansowane technologie mog膮 pomaga膰 w ograniczaniu rozprzestrzeniania si臋 wirusa SARS-CoV 2. Niemniej jednak, je艣li przyjrze膰 si臋 wynikom cz膮stkowym to sytuacja nie jest ju偶 tak oczywista, jak mog艂oby si臋 wydawa膰. Podstawowe rozwi膮zania technologiczne, pozwalaj膮ce np. na zdaln膮 prac臋, nauk臋, ewentualnie telemedycyn臋, s膮 akceptowane w do艣膰 du偶ym stopniu przez spo艂ecze艅stwo. 65% respondent贸w ma dost臋p do zdalnych us艂ug medycznych 鈥� g艂贸wnie s膮 to konsultacje medyczne przez telefon. Ponad 60% badanych pracuje zdalnie, a prawie 70% wskaza艂o, 偶e ma mo偶liwo艣膰 zdalnego zrealizowania sprawy w urz臋dzie. Nie s膮 to jednak rozwi膮zania, kt贸re w trzeciej dekadzie XXI wieku mog膮 zaskakiwa膰 swoj膮 innowacyjno艣ci膮 i 艣wiadczy膰 o wysokiej inteligencji miast czy w og贸le organizacji publicznych. W badaniach zapytali艣my jednak tak偶e o inne, bardziej zaawansowane technologicznie i jednocze艣nie do艣膰 kontrowersyjne dzia艂ania w艂adz publicznych, takie jak np. noszenie elektronicznych opasek lokalizuj膮cych i przesy艂aj膮cych dane biomedyczne odpowiednim s艂u偶bom, microchipy o podobnych funkcjach, diagnostyk臋 medyczn膮 wykonywan膮 przez roboty, pomiary temperatury cia艂a w przestrzeni publicznej czy drony kontroluj膮ce przez okna sytuacj臋 w domach os贸b obj臋tych kwarantann膮. Okazuje si臋, 偶e o ile w czasie pandemii COVID-19 tolerancj臋 dla pomiar贸w temperatury w przestrzeni publicznej wykazuje ponad 78% respondent贸w, o tyle podczas zwyk艂ej sezonowej grypy odsetek ten spada do nieca艂ych 43%. Odsetek respondent贸w akceptuj膮cych wybrane rozwi膮zania technologiczne podczas obecnej pandemii i w przypadku grypy sezonowej obrazuje poni偶szy wykres.
* w przestrzeni publicznej, ** poza sektorami niezb臋dnymi dla funkcjonowania pa艅stwa, *** wy艂膮cznie dane dotycz膮ce zdrowia
殴r贸d艂o: Opracowanie w艂asne
Respondenci wskazali r贸wnie偶 szereg problem贸w dotycz膮cych mo偶liwo艣ci wykorzystania zaawansowanych technologii podczas pandemii, takich jak np. brak mo偶liwo艣ci videokonferencji z urz臋dnikami, s艂abo zdigitalizowane szko艂y lub brak platform komunikacyjnych integruj膮cych wszystkie s艂u偶by miejskie. Cz臋艣膰 tych problem贸w mo偶e by膰 rozwi膮zywana wy艂膮cznie systemowo na poziomie krajowym, jednak za znaczn膮 cz臋艣膰 odpowiedzialne s膮 samorz膮dy.
Powy偶sze badania, kt贸rych pe艂ne wyniki zostan膮 opublikowane wkr贸tce, pokaza艂y zatem, 偶e nale偶y przedefiniowa膰 bardzo w ostatnich latach technokratycznie rozumiane poj臋cie smart city. Zaawansowane technologie i gotowe produkty miejskie oferowane przez firmy IT z pewno艣ci膮 s膮 przydatne, jednak w miastach brakuje r贸wnie偶 rozwi膮za艅 niekoniecznie uto偶samianych z technologiami, a pozwalaj膮cych na szybkie dostosowanie si臋 do kryzysu, chocia偶by poprzez podj臋cie odpowiednich dzia艂a艅 z zakresu rozwoju kapita艂u spo艂ecznego czy zmian w zagospodarowaniu przestrzennym umo偶liwiaj膮cych w miar臋 normalne funkcjonowanie spo艂ecze艅stwa przy zwi臋kszonym dystansie fizycznym. Ju偶 teraz WHO wsp贸lnie z ONZ wskazuj膮 na wag臋 odpowiedniego planowania przestrzennego w miastach dla zdrowia publicznego [2]. Istotne s膮 tak偶e inne sektory, takie jak mieszkalnictwo, czy infrastruktura techniczna, w tym w du偶ej mierze sanitarna. W XIX wieku epidemie cholery wp艂yn臋艂y na powstanie system贸w kanalizacyjnych, a na standardy mieszkaniowe zwi膮zane z dost臋pem do 艣wie偶ego powietrza czy 艣wiat艂a w du偶ym stopniu wp艂yn臋艂y choroby uk艂adu oddechowego w slumsach industrializuj膮cej si臋 Europy [3]. 搁辞锄飞贸箩 zaawansowanych technologii r贸wnie偶 pozostaje nie bez wp艂ywu na korzystanie z przestrzeni miejskich.
W sytuacji obecnej pandemii wiele miast na 艣wiecie dokona艂o ekspresowych zmian w przestrzeni publicznej, polegaj膮cych na przyk艂ad na tymczasowej realokacji przestrzeni drogowych, przekszta艂caj膮c je z pas贸w ruchu samochodowego na ci膮gi piesze lub rowerowe, tak aby mo偶liwe by艂o zachowanie wi臋kszych odst臋p贸w pomi臋dzy lud藕mi. W zaistnia艂ej sytuacji kryzysowej w polskich miastach ujawnia si臋 tak偶e kapita艂 spo艂eczny, odnosz膮cy si臋 do og贸艂u norm, wzajemnego zaufania, wi臋zi spo艂ecznych i ch臋ci podejmowania wsp贸艂pracy. Prywatne osoby szyj膮 maseczki dla szpitali i mieszka艅c贸w czy przygotowuj膮 posi艂ki dla os贸b walcz膮cych z pandemi膮. To w takich dzia艂aniach mi臋dzy innymi nale偶y upatrywa膰 rozwoju inteligencji miejskiej. Zale偶y ona r贸wnie偶 od tego, jak szybko miasto zdo艂a zareagowa膰 na sytuacj臋 kryzysow膮, tak aby nie unieruchamia膰 gospodarki, systemu us艂ug publicznych i spo艂ecze艅stwa, a stara膰 si臋 funkcjonowa膰 normalnie przy zachowaniu jak najwy偶szej ochrony. A technologie niech pozostan膮 jedynie dodatkiem do wsp贸艂czesnych miast, a nie baz膮 ich rozwoju.
Przypisy:
How Smart Cities Are Tackling The COVID-19 Crisis?,
Integrating Health in Urban and Territorial Planning, A sourcebook,
Berg R., How will COVID-19 Affect Urban Planning?,
;
Autorka komentarza:
Wydzia艂 Zarz膮dzania Uniwersytetu 艁贸dzkiego