91桃色

 

data publikacji: 10 sierpnia 2020

tekst: J臋drzej Janicki (10.08.2020)

Wi臋kszo艣膰 sztuki plakatowej stanowi膮 dzie艂a po艣wi臋cone tematyce kulturalnej 鈥� teatr, film i tym podobne przyjemno艣ci. Nie nale偶y zapomina膰 jednak, 偶e plakat wielokrotnie dotyczy艂 r贸wnie偶 zagadnie艅 o wiele bardziej przyziemnych. Dobrymi przyk艂adami s膮 chocia偶by znajduj膮ce si臋 w IF Kolekcji dzie艂a Witolda Janowskiego czy Karola 艢liwki wykonane odpowiednio dla przedsi臋biorstwa CIECH i Pollena. Moim absolutnym faworytem w konkurencji 鈥瀙lakat przemys艂owy鈥� pozostaje jednak dzie艂o Tomasza Rumi艅skiego z 1968 roku (na potrzeby IF Kolekcji nazywane 笔谤锄别尘测蝉艂) stworzone dla centrali handlu zagranicznego Minex.

Rumi艅ski, absolwent Wydzia艂u Scenografii ASP w Warszawie (1956)¹, w krajobraz polskiego plakatu na trwa艂e 鈥瀢ry艂鈥� si臋 dzie艂em stanowi膮cym plakat reklamowy Polskich Linii Lotniczych LOT (1961)². Artysta ten by艂 wielokrotnie nagradzany, m.in. na festiwalu plakat贸w filmowych Hollywood Reporter w Los Angeles w 1977 roku³. Prezentowany plakat nie nale偶y do najpopularniejszych jego przedstawie艅, cho膰 z punktu widzenia grafiki u偶ytkowej stanowi prac臋 wyj膮tkowo intryguj膮c膮.

Projekt Rumi艅skiego emanuje minimalizmem i oszcz臋dno艣ci膮 w doborze 艣rodk贸w wyrazu. Zasadnicz膮 cz臋艣膰 przedstawienia stanowi膮 trzy ascetycznie uj臋te s艂owa: 鈥瀏ypsum鈥�, 鈥瀕ime鈥�, 鈥瀋halk鈥�⁴. S艂owa te w lapidarny spos贸b definiuj膮 zakres dzia艂alno艣ci przedsi臋biorstwa. Samo s艂owo 鈥瀕ime鈥� oplecione jest typowo marketingow膮 uwag膮, wskazuj膮c膮, 偶e w swoim asortymencie firma posiada r贸wnie偶 inne materia艂y budowlane. U g贸ry projektu widnieje napis identyfikuj膮cy firm臋 Minex. Tylko tyle i a偶 tyle. Uwag臋 zwraca doskona艂a harmonia stworzona przez artyst臋. Kompozycyjne przesuni臋cie uzyskane poprzez pionowe umieszczenie s艂owa 鈥瀏ypsum鈥� po lewej stronie zbilansowane jest czerwonym tekstem umieszczonym nieco z prawej strony plakatu. Rumi艅ski zastosowa艂 wyj膮tkowo skromn膮 kolorystyk臋 鈥� wy艂膮cznie biel, czer艅 i czerwie艅. Plakat 笔谤锄别尘测蝉艂 przypomina mi projekt Marka Freudenreicha z 1964 roku do filmu Harakiri⁵. Zdzis艂aw Schubert plakat ten wyr贸偶nia jako ikoniczny dla stylistyki przez trzech 鈥瀦buntowanych鈥� plakacist贸w 鈥� w艂a艣nie Freudenreicha, Bronis艂awa Zelka oraz Leszka Ho艂danowicza. Jak pisze 贸w autor, 鈥瀢 ich plakatach nast膮pi艂a ca艂kowita niemal rezygnacja z operowania kolorem. Czarno-bia艂e operuj膮 silnym kontrastem graficznym. Nowo艣ci膮 by艂 cz臋sty uk艂ad kompozycyjny wygrywaj膮cy walor czystej, niezape艂nionej p艂aszczyzny, obejmuj膮cej niekiedy po艂ow臋 powierzchni plakatu. [鈥�] Metafora pojawia si臋 rzadko [鈥�]鈥�⁶. Charakterystyka tej nieformalnej grupy wyst臋puj膮cej niejako przeciwko tw贸rcom Polskiej Szko艂y Plakatu w du偶ym zakresie stanowi膰 mog艂aby r贸wnie偶 opis plakatu Rumi艅skiego dla Minexa.

¹ Cho膰 jego losy studenckie typowe nie by艂y. Obszern膮 biografi臋 Rumi艅skiego znale藕膰 mo偶na pod: .
² .
³ Plakat do filmu Przepraszam, czy tu bij膮 Marka Piwowskiego: .
⁴ W t艂umaczeniu odpowiednio: 鈥瀏ips鈥�, 鈥瀢ap艅鈥� i 鈥瀔reda鈥�.
⁵ .
⁶ Zdzis艂aw Schubert, Mistrzowie plakatu i ich uczniowie, Przedsi臋biorstwo Wydawnicze Rzeczpospolita, Warszawa, 2008,  s. 89.