data publikacji: 28 sierpnia 2020
tekst: J臋drzej Janicki (27.08.2020)
O Waldemarze 艢wierzym powiedziano ju偶 bardzo du偶o (u nas zob.: , ). Warto po raz kolejny jednak zwr贸ci膰 uwag臋 na dwa aspekty jego tw贸rczo艣ci. Co jest nietypowe dla sztuki plakatowej1, ch臋tnie si臋ga艂 on po przedstawienia portretowe, kt贸re dominowa艂y w bardziej dojrza艂ym okresie jego tw贸rczo艣ci. G艂贸wnego wyr贸偶nika jego indywidualnego stylu upatrywa艂bym jednak w 鈥瀦dolno艣ci 艂膮czenia malarskiej swobody z wyrazisto艣ci膮 graficznego znaku鈥�2. Odwo艂ywa艂 si臋 ch臋tnie do wsp贸艂czesnych mu trend贸w malarskich 鈥� nic wi臋c dziwnego, 偶e nawi膮zywa艂 r贸wnie偶 do pop-artu.
Pop-art stanowi wa偶ny trop w pr贸bie rekonstrukcji stylu tw贸rc贸w Polskiej Szko艂y Plakatu (chocia偶by prace Macieja 呕bikowskiego znajduj膮ce si臋 w IF Kolekcji). Wyt艂umaczy膰 to mo偶e da si臋 faktem, 偶e podczas II Mi臋dzynarodowego Biennale Plakatu (1968) prezentowane by艂y prace mistrz贸w tego gatunku 鈥� Andy Warhola, Roya Lichtensteina i Roberta Rauschenberga. Nie wiem oczywi艣cie, co konkretnie pchn臋艂o 艢wierzego w stron臋 pop-artu, jednak inspiracje t膮 stylistyk膮 widoczne s膮 w plakacie Warszawska Jesie艅 z 1969 roku. Autor na bia艂ym tle umieszcza nieregularne barwne kszta艂ty, kt贸re w swym zarysie przypomina膰 mog膮 nieco obraz rozchodz膮cych si臋 fal akustycznych. O艣 przedstawienia wyznacza forma w kolorze 偶贸艂tym 鈥� to ona wyznacza rytm towarzysz膮cych jej figur.
Ciekawym zabiegiem zastosowanym przez 艢wierzego jest 鈥瀙rze艂amanie鈥� na dwie cz臋艣ci r贸偶owej formy po艂o偶onej jako druga od lewej strony. Burzy to symetri臋 przedstawienia, ogniskuj膮c jednak tym samym uwag臋 odbiorcy. W艂a艣nie te jednokolorowe plamy barwne uzna膰 mo偶na za inspiracj臋 dzie艂ami pop-artowymi. Pod ca艂膮 kompozycj膮 znajduje si臋 napis w j臋zyku rosyjskim (ta wersja plakatu kierowana by艂a do tamtejszej publiczno艣ci) podaj膮cy podstawowe informacje dotycz膮ce XIII edycji festiwalu. Kompozycja 艢wierzego przywodzi mi na my艣l lekko skandalizuj膮cy obraz M臋偶czyzna kobieta Allena Jonesa z 1963 roku3.
1 Cho膰 warto艣膰 postaci ludzkiej w przedstawieniach plakatowych docenia艂 Jan Lenica, pisz膮c, 偶e 鈥瀗ajbardziej istotnym przejawem nowych tendencji w plakacie jest chyba wydobycie nowej, zmonumentalizowanej si艂y wyrazu cz艂owieka, odkrycie w nim niezbanalizowanych pierwiastk贸w emocjonalnych, co jest w pewnym sensie przeciwstawieniem si臋 martwemu schematowi postaci ludzkiej, do dzi艣 jeszcze niekiedy wygl膮daj膮cemu z plakatu politycznego鈥� (Jan Lenica, Z problem贸w m艂odego plakatu, 鈥濸rzegl膮d Artystyczny鈥�, 1955, nr 1鈥�2, s. 78).
2 Ewa Gorz膮dek, Waldemar 艢wierzy, Culture.pl, kwiecie艅 2006, aktualizacja listopad 2009, .
3 Zob. Allen Jones, Man Woman, 1963, .