Prawdopodobnie od 1964 roku obchodzimy w Polsce w dniu 21 stycznia Dzie艅 Babci, za艣 nieco p贸藕niej, bo dopiero na pocz膮tku lat 80. XX w. pojawi艂 si臋 te偶 Dzie艅 Dziadka, kt贸ry przypad艂 na 22 stycznia. Podobno pomys艂 utworzenia tak rodzinnego 艣wi臋ta zosta艂 zainicjowany przez redakcj臋 wysokonak艂adowego tygodnika "Kobieta i 呕ycie", by w ten spos贸b uhonorowa膰 aktork臋 Mieczys艂aw臋 膯wikli艅sk膮. Podziwiano t臋 aktork臋 za jej teatraln膮 rol臋 babki w spektaklu Alejandro Casona pt. "Drzewa umieraj膮 stoj膮c". Niekt贸rzy doszukuj膮 si臋 korzeni tego 艣wi臋ta w zwyczajach ameryka艅skich i kanadyjskich rodzin, w kt贸rych celebruje si臋 je 艂膮cznie (National Grandparents Day) w pierwsz膮 niedziel臋 wrze艣nia po 艢wi臋cie Pracy. Tego typu okoliczno艣ciowe 艣wi臋to nie ma jednak mi臋dzynarodowego charakteru, aczkolwiek obchodzone jest w niekt贸rych krajach. W Polsce zosta艂o bardzo dobrze przyj臋te przez spo艂ecze艅stwo, w tym 艣rodowisko pedagog贸w przedszkolnych, dla kt贸rych sta艂o si臋 znakomit膮 okazj膮 do poszerzenia wsp贸艂pracy z domem rodzinnym dzieci o tak wyj膮tkowych opiekun贸w. Dzie艅 Babci i Dziadka w tych plac贸wkach obchodzony jest 艂膮cznie z tak膮 sam膮 rado艣ci膮 i tw贸rczym zaanga偶owaniem jak Dzie艅 Dziecka, Dzie艅 Matki czy Taty.
Dziadkowie bowiem wykazuj膮 najwi臋ksze zainteresowanie i trosk臋 o najm艂odsze pociechy, kiedy rodzice s膮 zaj臋ci w艂asn膮 prac膮 zawodow膮. To babcia lub dziadek najcz臋艣ciej odprowadzaj膮 maluchy do przedszkola i przyprowadzaj膮 z niego do domu, zostaj膮 z nimi w czasie choroby czy o艣wiatowych ferii, kiedy s膮 ju偶 na emeryturze, wolni od zawodowych stres贸w i ustawicznego braku czasu. Potrafi膮 ws艂ucha膰 si臋 w potrzeby wnucz膮t towarzysz膮c im w realizacji cel贸w bliskich i dalekich, we wsp贸lnym poznawaniu otoczenia, wspinaj膮c si臋 z nimi po g贸rach czy spaceruj膮c po parku, ucz膮c jazdy na rowerze czy p艂ywania w basenie. Nikt w otoczeniu ma艂ego dziecka nie zna lepiej od dziadk贸w telewizyjnych bajek czy znaczenia dzieci臋cych kolekcji kamyk贸w, muszelek czy konik贸w Pony. Wsp贸lne prze偶ycia, zabawy, rozmowy, uczenie nowych umiej臋tno艣ci sprzyjaj膮 wyj膮tkowej i odwzajemnianej mi艂o艣ci, solidarno艣ci, lojalno艣ci oraz zrozumieniu.
W kontaktach dziadka z wnukiem staj膮 si臋 mo偶liwe partnerskie interakcje, mi臋dzypokoleniowa przyja藕艅, ontologiczna r贸wno艣膰, szczero艣膰 i otwarto艣膰. Subtelny urok wzajemnych relacji staje si臋 pomostem mi臋dzy pedagogik膮 przymusu a pedagogik膮 swobody, o kt贸r膮 coraz silniej dopominaj膮 si臋 dzieci. Bywa, 偶e s膮 wzajemnie w czym艣 bezradni lepiej si臋 dzi臋ki temu rozumiej膮c i wspomagaj膮c zarazem. W dobie nowych medi贸w to wnuki wprowadzaj膮 dziadk贸w w 艣wiat elektronicznej komunikacji i wirtualn膮 rzeczywisto艣膰. W艂a艣nie dlatego bezgranicznie kocha si臋 babci臋 i dziadka, bo oni pozwalaj膮 na wi臋cej ni偶 rodzice, ale i potrafi膮 skuteczniej wyegzekwowa膰 od maluch贸w, by przestrzega艂y higieny, odpowiednio si臋 od偶ywia艂y, poznawa艂y normy i zwyczaje, kt贸re zbli偶aj膮 ludzi do siebie. Dziakowie obdarzaj膮 wnuki wyj膮tkow膮 mi艂o艣ci膮 stanowi膮c bezcenn膮 dla nich pomoc we wsparciu osobistego rozwoju. Potrafi膮 艂膮czy膰 偶yciow膮 m膮dro艣膰 z wyj膮tkow膮 tolerancj膮 na te zachowania wnucz膮t, kt贸re dra偶ni膮 rodzic贸w.
Komu, jak nie dziadkom powierza si臋 swoje najg艂臋bsze tajemnice, troski, nadzieje czy zmartwienia? Tak jak dzieciom potrzebni s膮 w ich rozwoju dziadkowie, tak te偶 w 偶yciu najstarszych cz艂onk贸w rodziny wnuki nadaj膮 im nowy sens 偶ycia op贸藕niaj膮c proces fizycznego i umys艂owego starzenia si臋. Staj膮 si臋 dla nich szans膮 na pokonywanie kryzysu up艂ywaj膮cego wieku 偶ycia, odczuwalne s艂abo艣ci cia艂a oraz nieunikniono艣膰 problem贸w emocjonalnych np. poczucia zagubienia, osamotnienia czy prawdziwego niepokoju. To wnuki i prawnuki prze艂amuj膮 u dziadk贸w poczucie stagnacji, rutyny czy braku pasji, sprzyjaj膮 zerwaniu z zamkni臋ciem si臋 w sobie czy wytwarzaj膮 u nich "energi臋 motywacyjn膮". Dzie艅 Babci i Dziadka jest znakomit膮 okazj膮 do wyra偶enia przez najm艂odszych cz艂onk贸w rodziny wdzi臋czno艣ci za ich tak wielorak膮 OBECNO艢膯, kt贸ra jest im bezinteresownie odwzajemniana nie tylko od 艣wi臋ta np. w Dniu Dziecka. W XXI wieku to uniwersytety sta艂y si臋 艂膮cznikiem wszystkich pokole艅. Tak wnuki, jak ich dziadkowie korzystaj膮 z autoedukacyjnych ofert laboratorium kultury jakim jest Uniwersytetu Dzieci臋cy i Uniwersytet Trzeciego Wieku. Uczestnicz膮c w zaj臋ciach mog膮 wzajemnie pochwali膰 si臋 indeksem wraz z odnotowanymi w nim osi膮gni臋ciami: wnuki - w zakresie nowej wiedzy i umiej臋tno艣ci, a dziadkowie - w samoodnowie i eksploracji mo偶liwego powrotu do dzieci艅stwa. Wszyscy do艣wiadczaj膮 warto艣ci zwi膮zane z kszta艂ceniem, a to przecie偶 ma s艂u偶y膰 tak偶e rewizji i/lub wzmocnieniu w艂asnej to偶samo艣ci. Dzie艅 Babci i Dziadka jest doskona艂膮 okazj膮 do refleksji nad sensem tego, co ju偶 prze偶yli艣my, i tego, co jeszcze jest przed nami.
Autor: prof. Bogus艂aw 艢liwerski, WNoW U艁 - Katedra Teorii Wychowania