Czego dotyczy wyk艂ad?
Hemoglobina (Hb) jest jednym z najwa偶niejszych bia艂ek w historii nauki. By艂a ona pierwszym bia艂kiem, kt贸re poddano krystalizacji (1840) oraz pierwszym, kt贸rego mas臋 cz膮steczkow膮 wyznaczono metod膮 ultrawirowania (1925). Pionierskie badania rentgenograficzne, zapocz膮tkowane w 1938 roku przez Maxa Perutza, utorowa艂y drog臋 do okre艣lania struktur bia艂ek. Modele methemoglobiny i deoksyhemoglobiny doprowadzi艂y do powstania teorii kooperatywno艣ci oraz indukowanego dopasowania.
W 1976 roku dw贸ch student贸w studi贸w magisterskich w Katedrze Biofizyki Uniwersytetu 艁贸dzkiego, Andrzej M. Brzozowski i Zygmunt Derewenda, wytworzy艂o unikalne kryszta艂y cz臋艣ciowo utlenowanej (semioxy) ludzkiej hemoglobiny. Sta艂o si臋 to mo偶liwe dzi臋ki wybitnemu 艣rodowisku naukowemu Katedry Biofizyki i jej kadry, w tym profesor贸w Wandy Leyko i Romana Gondko, przy wsparciu prof. Mieczys艂awa Grabowskiego z Katedry Krystalografii.
Znaczenie i Dziedzictwo Projektu
- Wk艂ad naukowy: Projekt przyczyni艂 si臋 do wyja艣nienia mechanizmu dzia艂ania Hb.
- Publikacje: Zaowocowa艂 kilkoma artyku艂ami w czasopi艣mie Nature.
- Kariery: Sta艂 si臋 punktem wyj艣cia dla dw贸ch karier naukowych.
Wyk艂ad prze艣ledzi ewolucj臋 bada艅 nad hemoglobin膮 鈥� kt贸re wci膮偶 trwaj膮 鈥� ze szczeg贸lnym uwzgl臋dnieniem zale偶no艣ci post臋pu nauki od interdyscyplinarnej wsp贸艂pracy oraz przypadku (serendypno艣ci). Wyk艂ad jest po艣wi臋cony pami臋ci wybitnej kadry Katedry Biofizyki i Katedry Krystalografii lat 70. XX wieku.
O prelegencie
Dr hab. Zygmunt Derewenda piastuje stanowisko Distinguished Harrison Professor na Uniwersytecie Wirginii (University of Virginia, UVA) w Charlottesville (Wirginia, USA), b臋d膮c absolwentem Uniwersytetu 艁贸dzkiego (uko艅czenie studi贸w magisterskich 鈥� 1977 r., doktorat 鈥� 1980 r., habilitacja uzyskana w 2004 r.). Profesor Derewenda jest biologiem strukturalnym, a jego g艂贸wn膮 specjalno艣ci膮 jest krystalografia bia艂ek po艂膮czona z analizami za pomoc膮 dyfrakcji promieniowania rentgenowskiego. Zainteresowania naukowe profesora obejmuj膮 zagadnienia z zakresu struktury i funkcji bia艂ek oraz metodologii krystalograficznej, w tym m.in. enzymologii strukturalnej, sygnalizacji w mi臋艣niach g艂adkich oraz opracowywania nowych metod krystalizacji bia艂ek, a tak偶e badania nad nowymi lekami przeciw wirusowi Ebola.
Przed obj臋ciem stanowiska na Uniwersytecie Wirginii by艂 stypendyst膮 naukowym na Uniwersytecie w Yorku (Wielka Brytania) oraz profesorem nadzwyczajnym biochemii na Uniwersytecie Alberty w Edmonton (Kanada). Jest autorem i wsp贸艂autorem ponad 160 publikacji naukowych oraz rozdzia艂贸w w ksi膮偶kach (indeks h = 67).
W 2000 roku prof. Derewenda zainicjowa艂 program sta偶y naukowych dla polskich student贸w studi贸w magisterskich w obszarze bada艅 biomedycznych, kt贸ry umo偶liwi艂 ponad 600 m艂odym polskim naukowcom (w tym 40 z Uniwersytetu 艁贸dzkiego) odbycie rocznego lub d艂u偶szego sta偶u w Stanach Zjednoczonych. Jest jednym z 50 cz艂onk贸w za艂o偶ycieli programu absolwenckiego U艁 VIP, Honorowym Cz艂onkiem Wydzia艂u Biologii i Ochrony 艢rodowiska, laureatem Medalu Universitatis Lodziensis Amico oraz niedawnym laureatem Medalu Merentibus, przyznanego przez Senat Uniwersytetu Jagiello艅skiego.
Jest tak偶e cz艂onkiem-stypendyst膮 American Crystallographic Association. W bie偶膮cym roku prof. Derewenda obchodzi 50-lecie pracy zawodowej, 30. rocznic臋 zatrudnienia na Uniwersytecie Wirginii oraz przechodzi na emerytur臋 z dniem 1 lipca.
Informacje: dr hab. Pawe艂 St膮czek, prof. U艁 (Katedra Mikrobiologii Molekularnej, Wydzia艂 Biologii i Ochrony 艢rodowiska U艁)
Redakcja i plakat: Mateusz Kowalski (Centrum Promocji, Wydzia艂 Biologii i Ochrony 艢rodowiska U艁)