Profesor Lelental by艂 jednym z niezwykle zas艂u偶onych dla naszego wydzia艂u pracownik贸w. Pozostawi艂 po sobie ogromn膮 smutek w sercach swoich uczni贸w i wsp贸艂pracownik贸w. Jego odej艣cie jest dla nas ogromn膮 strat膮.
Rodzinie i bliskim sk艂adamy najszczersze kondolencje.
Dziekan i 厂辫辞艂别肠锄苍辞艣膰
Wydzia艂u Prawa i Administracji U艁
Wspomnienie o Profesorze Stefanie Lelentalu
Prof. dr hab. Stefan Lelental urodzi艂 si臋 2 listopada 1935 r. w 艁odzi, z kt贸r膮 zwi膮zany by艂 a偶 do 艣mierci. Tu zaczyna艂 edukacj臋 oraz karier臋 zawodow膮.
W 1954 r. uko艅czy艂 I Pa艅stwowe Gimnazjum i Liceum im. Miko艂aja Kopernika. W tym samym roku rozpocz膮艂 studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu 艁贸dzkiego. Dyplom magistra prawa uzyska艂 w 1958 r. broni膮c prac臋 magistersk膮 pt. 鈥濸roblematyka samoistnego kodeksu karnego wykonawczego鈥�, przygotowan膮 pod kierunkiem profesora Emila Stanis艂awa Rappaporta, 贸wczenego kierownika, pierwszego w Polsce Zak艂adu Prawa Karnego Wykonawczego, utworzonego w 1957 r. w Katedrze Zespo艂owej Prawa Karnego.
Osoba promotora wywar艂a istotny wp艂yw na rozw贸j zawodowy Profesora. Za Jego przyczyn膮 bowiem, 贸wczesny magister prawa Stefan Lelental, jeszcze w 1958 r. podj膮艂 prac臋 w S艂u偶bie Wi臋ziennej. Rok p贸藕niej, tj. w 1959 r. zosta艂 tak偶e zatrudniony jako asystent w Zak艂adzie Prawa Karnego Wykonawczego U艁, kt贸rego kierownikiem by艂 profesor Rappaport.
Potwierdza艂 to w swoich wspomnieniach Prof. dr hab. Stefan Lelental podkre艣laj膮c, 偶e by艂 ostatnim uczniem profesora E.S. Rappaporta, oceniaj膮c jednoczesnie decyzj臋 o 艂膮czeniu pracy w S艂u偶bie Wi臋ziennej z prac膮 naukow膮 jako 鈥瀠zasadnion膮鈥� z perspektywy czasu.
Przedstawiony uk艂ad zdarze艅 zapewne sprawi艂, 偶e od pocz膮tku pracy zawodowej, zainteresowania naukowe Prof. dr hab. Stefana Lelentala koncentrowa艂y si臋 na zagadnieniach zwi膮zanych z prawem karnym i polityk膮 kryminaln膮, a 艣ci艣lej z prawem karnym wykonawczym i penitencjarystyk膮.
Po艂膮czenie wiedzy praktycznej, do艣wiadczenia zawodowego oraz wiedzy teoretycznej zaowocowa艂o szybkimi awansami w strukturach S艂u偶by Wi臋ziennej, zar贸wno w zakresie stanowisk jak i stopni oficerskich (od praktykanta do kierownika dzia艂u penitencjarnego w stopniu kapitana). Profesor Stefan Lelental pracowa艂 w zar贸wno w aresztach 艣ledczych w 艁odzi przy ul. Sterlinga i Kopernika (dzi艣 nie istniej膮cych), jak r贸wnie偶 w zak艂adzie karnym przy ul. Beskidzkiej. Zatrudnienie w S艂u偶bie Wi臋ziennej 艂膮czy艂 z prac膮 naukow膮 na Uniwersytecie 艁贸dzkim do 31.VII.1965 r. kiedy wprowadzono zakaz 艂膮czenia pracy naukowej z jakimkolwiek zatrudnieniem.
W omawianym czasie, w imponuj膮cym tempie rozwija艂a si臋 kariera uniwersytecka profesora Stefana Lelentala. W Zak艂adzie Prawa Karnego Wykonawczego, a po jego likwidacji (z chwil膮 przej艣cia na emerytur臋 Profesora Rappaporta), w Zak艂adzie, a nast臋pnie Katedrze Prawa Karnego by艂 zatrudniony jako asystent, starszy asystent (1962-1964), adiunkt (1964-1973) i docent (1973-1978). Od 1981 r. kierowa艂 reaktywowanym Zak艂adem Prawa Karnego Wykonawczego. W latach 1984-1989 by艂 Zast臋pc膮 Kierownika Katedry Prawa Karnego, a od dnia 1 pa藕dziernika 1989 r. jej Kierownikiem. Stanowisko to piastowa艂 do 30 wrze艣nia 2006 r., w kt贸rym to dniu przeszed艂 na emerytur臋.
Pe艂ni艂 r贸wnie偶 funkcje w organach uczelni jako Prodziekan Wydzia艂u Prawa i Administracji w latach 1978-1981 a w latach osiemdziesi膮tych XX w. r贸wnie偶 Zast臋pca i Rzecznik Dyscyplinarny a nast臋pnie Przewodnicz膮cy Komisji Dyscyplinarnej dla student贸w U艁.
搁辞锄飞贸箩 naukowy Profesora, zaowocowa艂 w pierwszej kolejno艣ci uzyskaniem, w dniu 22 maja 1964 r., stopnia naukowego doktora nauk prawnych, na podstawie rozprawy doktorskiej pt. 鈥濱nstytucja warunkowego przedterminowego zwolnienia w Polsce na tle prawnopor贸wnawczym鈥�. Podkre艣li膰 trzeba, 偶e by艂 to pierwszy doktorat obroniony w Katedrze Prawa Karnego, po 1945 r. Promotorem rozprawy doktorskiej by艂 profesor Stanis艂aw P艂awski (贸wczesny kierownik Katedry), za艣 recenzentami 鈥� profesor Jerzyb 艢liwowski i profesor Stanis艂aw Walczak.
Kolejnym etapem rozwoju naukowego by艂o uzyskanie stopnia naukowego doktora habilitowanego w zakresie prawa karnego, na podstawie monografii pt. 鈥濱ndywidualizacja wykonania kary pozbawienia wolno艣ci鈥�. Nastapi艂o to uchwa艂膮 Rady Wydzia艂u Prawa i Administracji U艁 z 8 grudnia 1972 r.
Tytu艂 profesora nadzwyczajnego zosta艂 nadany Profesorowi, uchwa艂膮 Rady Pa艅stwa z dnia 5 lipca 1984 r., za艣 tytu艂 profesora zwyczajnego w drodze mianowania przez Ministra Edukacji z dniem 1 grudnia 1990 r.
Dociekliwo艣膰 naukowa, skrupulatno艣膰 i pracowito艣膰 z jednej strony, a do艣wiadczenie zawodowe, ogromna wiedza praktyczna i teoretycza z drugiej, znalaz艂y odzwierciedlenie w imponuj膮cym dorobku naukowym Prof.dr hab. Stefana Lelentala, kt贸ry stanowi nieoceniony wk艂ad w rozw贸j nauki prawa karnego materialnego i prawa karnego wykonawczego. Obejmuje on ponad 400 pozycji, kt贸re cechuje r贸偶norodno艣膰, nie tylko w zakresie nadanej im formy, ale te偶, a mo偶e przede wszystkim, w zakresie obranej metody badawczej. Dzie艂a te oparte s膮 zar贸wno na analizie prawno 鈥� dogmatycznej, jak i prawno 鈥� por贸wnawczej oraz na prowadzonych przez Autora badaniach empirycznych. Wszystkie one przyczyni艂y si臋 w istotny spos贸b do wzbogacenia i rozwoju nauki prawa karnego szeroko poj臋tego, w tym prawa karnego wykonawczego.
Na pierwszym miejscu nale偶y wymieni膰 monografie z zakresu prawa karnego wykonawczego, dotycz膮ce problematyki o艣rodk贸w przystosowania spo艂ecznego (Efektywno艣膰 umieszczania w o艣rodku przystosowania spo艂ecznego w 艣wietle wynik贸w bada艅, Wyd. U艁, 艁贸d藕 1987; Umieszczenie w o艣rodku przystosowania spo艂ecznego w 艣wietle wynik贸w bada艅, Wyd. U艁, 艁贸d藕 1990;) jak i odnosz膮ce si臋 do kary pozbawienia wolno艣ci (Indywidualizacja kary pozbawienia wolno艣ci, Wyd. U艁, 艁贸d藕 1970; Wykonanie kary pozbawienia wolno艣ci w europejskich pa艅stwach socjalistycznych (studium prawnopor贸wnawcze), Warszawa1975, [wsp贸艂aut. P. Wierzbicki]; Wykonywanie kary pozbawienia wolno艣ci w zak艂adach karnych dla recydywist贸w, PWN, Warszawa- 艁贸d藕 1992), kt贸re oparte s膮 na w艂asnych badaniach empirycznych Autora.
Podkre艣li膰 nale偶y, 偶e Profesor Stefan Lelental by艂 tak偶e autorem i wsp贸艂autorem podr臋cznik贸w do prawa karnego materialnego i prawa karnego wykonawczego (Zarys prawa karnego, Wyd. UG, Gda艅sk, 1972 [wsp贸艂aut. H. Pop艂awski]; Zarys prawa karnego wykonawczego (wed艂ug stanu prawnego na dzie艅 1.08.1972), Gda艅sk 1978 [wsp贸艂aut. H. Pop艂awski]; Prawo karne wykonawcze. Zarys wyk艂adu, Wyd. U艁, 艁贸d藕 1983; Prawo karne materialne, Wyd. Prawnicze LEX, Sopot 1997; Prawo karne wykonawcze, Wyd. Prawnicze LEX, Sopot 1997), opartych na w艂asnych wyk艂adach. Wszystkie wspomniane pozycje z dorobku Profesora cieszy艂y si臋 i ciesz膮 uznaniem 艣rodowiska akademickiego oraz praktyk贸w, o czym 艣wiadcz膮 ich wielokrotne wznowienia.
Istotne miejsce w艣r贸d publikacji Profesora zajmuje Kodeks karny wykonawczy. Komentarz, Wyd. C.H.Beck, Warszawa 1999, kt贸ry jest wyrazem dokona艅 w zakresie egzegezy obowi膮zuj膮cego prawa, ale te偶 potrzeby komentowania proponowanych i wprowadzanych zmian oraz oceny ich zasadno艣ci. Wyrazem uznania 艣rodowiska naukowego ale te偶 praktyk贸w dla tego dzie艂a jest fakt, 偶e doczeka艂o si臋 ono si贸dmego ju偶 wydania obejmuj膮cego najnowsze zmiany w tej dziedzinie prawa (Kodeks karny wykonawczy. Komentarz, wyd.7, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2020).
Prezentacja dorobku naukowego Profesora nie by艂aby pe艂na bez wskazania, 偶e by艂 On autorem ponad 130 artyku艂贸w i studi贸w, a tak偶e redaktorem i wsp贸艂redaktorem prac wieloautorskich, autorem glos i przegl膮d贸w orzecznictwa oraz recenzji opracowa艅 naukowych polskich i zagranicznych. Ponadto w dorobku Profesora znajduje si臋 wiele prac w j臋zykach obcych oraz artyku艂贸w i wywiad贸w na 艂amach czasopism i periodyk贸w, odnosz膮cych si臋 do zmian w reprezentowanej dziedzinie prawa, o du偶ym stopniu donios艂o艣ci zar贸wno dla nauki i praktyki oraz dla spo艂ecze艅stwa.
Wiedza i erudycja prof. dra hab. Stefana Lelentala zosta艂a doceniona poprzez powo艂anie Jego do sk艂adu Komisji Kodyfikacyjnej, pracuj膮cej w latach 1980-1995 nad przygotowaniem kodyfikacji karnej, wprowadzonej w 偶ycie 1 wrze艣nia 1998 r. W Komisji sprawowa艂 te偶 funkcj臋 Wiceprzewodnicz膮cego Zespo艂u Prawa Karnego Wykonawczego, kt贸ry przygotowa艂 projekt kodeksu oraz jego uzasadnienie.
Wa偶ne miejsce w dzia艂alno艣ci naukowo 鈥� dydaktycznej Profesora, stanowi艂y szerokie kontakty ze 艣rodowiskiem akademickim i przedstawicielami praktyki oraz czynny udzia艂 w konferencjach naukowych.
Dowodem ogromnego szacunku i charyzmy, jak膮 cieszy艂 si臋 w 艣rodowisku naukowym prof. dr hab. Stefan Lelental by艂y liczne zaproszenia do udzia艂u w gremiach i towarzystwach naukowych. Profesor by艂 cz艂onkiem m.in. 艁贸dzkiego Towarzystwa Naukowego, Polskiego Towarzystwa Kryminologicznego im. Prof. S. Batawii, Towarzystwa Naukowego Prawa Karnego, Polskiego Towarzystwa Penitencjarnego. Ponadto zasiada艂 w radach naukowych czasopism naukowych (m.in. 鈥濸rzegl膮du Wi臋zi臋nictwa Polskiego鈥�) oraz nale偶a艂 do grona ich recenzent贸w (鈥濸robacja鈥�).
Profesor Stefan Lelental by艂 nie tylko wybitnym naukowcem ale tak偶e cenionym dydaktykiem. Prowadzone przez Niego wyk艂ady z prawa karnego materialnego, polityki kryminalnej oraz prawa karnego wykonawczego cieszy艂y si臋 ogromn膮 popularno艣ci膮 i uznaniem student贸w, kt贸rzy ch臋tnie zapisywali si臋 potem na prowadzone przez Profesora seminaria magisterskie. Pan Profesor wypromowa艂 prawie p贸艂tora tysi膮ca magistr贸w prawa w U艁 oraz w Wy偶szej Szkole Policji w Szczytnie i Wy偶szej Szkole im. Paw艂a W艂odkowica w P艂ocku. Ponadto by艂 promotorem kilkudzisi臋ciu prac doktorskich, jak r贸wnie偶 recenzentem w wielu przewodach habilitacyjnych oraz autorem recenzji dorobku naukowego w post臋powaniu o nadanie tytu艂u naukowego profesora.
Jako lubiany i ceniony dydaktyk Profesor przez ponad 20 lat by艂 opiekunem Studenckiego Ko艂a Penitencjarnego, dzia艂aczem Studenckiego Ruchu Penitencjarnego oraz organizatorem Og贸lnopolskich Oboz贸w Naukowych K贸艂 Penitencjarnych, za co zosta艂 uhonorowany Specjalnym Medalem ZSP 鈥瀂a zas艂ugi dla rozwoju studenckiego ruchu naukowego鈥�.
Za zas艂ugi dla nauki i dydaktyki prof. dr hab. Stefan Lelental by艂 wielokrotnie nagradzany i wyr贸偶niany, m.in. Krzy偶em Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski, Krzy偶em Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski, Z艂otym Krzy偶em Zas艂ugi, Medalem Komisji Edukacji Narodowej, Z艂ot膮 Odznak膮 U艁, Medalem U艁 鈥濿 S艂u偶bie Spo艂ecze艅stwa i Nauki鈥� oraz Medalem 50-lecia U艁, Honorow膮 Odznak膮 m. 艁odzi i by艂ego wojew贸dztwa 艁贸dzkiego, Medalem Pami膮tkowym 鈥濶eminem Captivabimus Nisi Iure Victim Est鈥�, Srebrnym i Z艂otym Medalem 鈥瀂a Zas艂ugi dla Policji鈥�, Z艂ot膮 Odznak膮 鈥瀂a zas艂ugi w Pracy Penitencjarnej鈥�.
Podsumowuj膮c dzie艂o 偶ycia Profesora Stefana Lelentala powinni艣my zapami臋ta膰, 偶e by艂 jednym z najznakomitszych znawc贸w prawa karnego wykonawczego, wybitnym naukowcem i najwy偶szej klasy dydaktykiem.
Opracowa艂a: dr Magdalena Niewiadomska-Krawczyk