WSPOMNIENIE O EWIE NAGURSKIEJ
8 marca 2024 zmar艂a w 艁odzi, prze偶ywszy niemal 90 lat, Ewa Nagurska. Wilnianka z urodzenia (12.05.1934), do 艁odzi przyby艂a w roku 1949. Po studiach na Wydziale Filozoficzno-Historycznym U艁, od po艂owy lat 50. XX wieku a偶 do roku 2010 zwi膮za艂a si臋 ze Szko艂膮 Filmow膮, gdzie prowadzi艂a wyk艂ady z historii filmu. W latach 1981鈥�1997 by艂a pe艂noetatowym pracownikiem tak偶e naszego Instytutu Teorii Literatury, Teatru i Filmu U艁 鈥� bo tak nazywa艂 si臋 w贸wczas dzisiejszy Instytut Kultury Wsp贸艂czesnej. Podobnie jak i w 鈥瀎ilm贸wce鈥�, Pani Ewa prowadzi艂a na U艁 wyk艂ady z przedmiotu zwanego w贸wczas 鈥瀐istori膮 filmu powszechnego鈥� dla student贸w kulturoznawstwa ze specjalno艣ci膮 filmoznawcz膮.
Od roku 1982 (by艂em w贸wczas na II roku studi贸w) mia艂em przyjemno艣膰 by膰 s艂uchaczem wyk艂ad贸w Pani Nagurskiej. By艂a po prostu 偶yw膮 encyklopedi膮 historii filmu, obdarzon膮 i niezwyk艂膮 pami臋ci膮, i niesamowit膮 erudycj膮, i 鈥� last but not least 鈥� niezwyk艂ym narracyjnym, wr臋cz gaw臋dziarskim, talentem. Pani Ewa nie omawia艂a instytucjonalnej historii kina, pomijaj膮c w wyk艂adach struktur臋 przemys艂u filmowego w rozmaitych krajach czy ekonomiczny wymiar kina. M贸wi艂a o samych filmach, ich fabu艂ach i re偶yserach, ich gwiazdach, ich stylistyce. Znakomicie potrafi艂a om贸wi膰 trendy stylistyczne kina artystycznego (ekspresjonizm, impresjonizm, sowieck膮 szko艂e monta偶u, neorealizm, m艂odych gniewnych czy nowe fale), ale jej ukochanym kierunkiem i ukochan膮 kinematografi膮 by艂 realizm poetycki i przednowofalowe kino francuskie. Nie postponowa艂a go jako 鈥瀔ina papy鈥� (jak pogardliwie okre艣lili je nowofalowcy), ale podkre艣la艂a, i偶 by艂o to cin茅ma de qualit茅, kino bardzo wysokiej jako艣ci artystycznej, obfituj膮ce w re偶yser贸w b臋d膮cych wielkimi stylistami kina (Ren茅 Clair, Marcel Carn茅, Abel Gance, Marcel L鈥橦erbier, Jacques Feyder, Jacques Becker, Max Ophuls, Julien Duvivier, Robert Bresson, Pierre Etaix czy Jean-Pierre Melville) i we wspania艂e gwiazdy kina obojga p艂ci, jak Gerard Philipe, Danielle Darieux, Jean Gabin, Fernandel, Arletty, Michelle Morgan czy Brigitte Bardot. D艂ugo nie docenia艂em tych wyk艂ad贸w ani nie podziela艂em gust贸w Pani Ewy 鈥� a偶 do dzi艣, gdy po zaznajomieniu si臋 z wysypem p艂yt z filmami francuskimi tamtej epoki, sam prowadz膮c wyk艂ady z historii filmu dla student贸w filmoznawstwa, zosta艂em poniek膮d 鈥瀉posto艂em鈥� owego wci膮偶 niedocenianego, a bardzo fascynuj膮cego cin茅ma de qualit茅. Dzi臋ki Pani Ewie mieli艣my do ka偶dego z kurs贸w historii filmu projekcje ekranowe na 艣wiat艂oczu艂ych, cho膰 z biegiem czasu coraz bardziej zdartych kopiach, czy to z legalnych zbior贸w Filmoteki na Pu艂awskiej w Warszawie, czy z 鈥瀗ielegalnych鈥� kopii Szko艂y na Targowej w 艁odzi. Gdy musieli艣my na jaki艣 czas 鈥瀙rzesi膮艣膰 si臋鈥� z projekcji na kopiach 35 mm na du偶ym ekranie na projekcje VHS, z obrazem naprawd臋 marnej jako艣ci, to ex post docenili艣my starania Pani Ewy o te projekcje, kt贸re uczyni艂y z nas, student贸w filmoznawstwa, koneser贸w filmowego obrazu.
Jeszcze raz dzi臋kuj臋 Pani Ewie za te prowadzone z niezwyk艂ym wdzi臋kiem (Pani Ewa by艂a nie tylko urodzonym gaw臋dziarzem, ale te偶 nadzwyczaj pi臋kn膮 kobiet膮) i niezwykle smakowite wyk艂ady, kt贸re niema艂o si臋 przyczyni艂y do tego, i偶 zosta艂em zawodowym filmoznawc膮.
Tomasz K艂ys