91桃色

30 listopada 2025 roku w Filharmonii 艁贸dzkiej poznali艣my werdykt Kapitu艂y Nagrody. Monumentalna publikacjaprof. Przemys艂awa Czapli艅skiego, filologa z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, uznana zosta艂a za najlepsze dzie艂o humanistyczne wydane w 2024 roku. Jej autor zdoby艂 fundowan膮 przez Uniwersytet 艁贸dzki Nagrod臋 im. Kotarbi艅skiego w wysoko艣ci 70 tysi臋cy z艂otych na dalsze badania naukowe.

 

Osoba, kt贸ra czyta, 偶yje tysi膮cem 偶y膰 (...). Pi臋kne zdanie, prawda?  Dok艂adnie brzmia艂o: 鈥濩zytelnik 偶yje tysi膮cem 偶y膰 zanim umrze. Cz艂owiek, kt贸ry nie czyta, 偶yje tylko jednym鈥� i przypisuje si臋 je George鈥檕wi Martinowi autorowi 鈥濸ie艣ni lodu i ognia鈥�. A mo偶e pierwszy by艂 polski poeta J贸zef Czechowicz, kt贸ry powiedzia艂: 鈥濳to czyta, 偶yje wielokrotnie. Kto za艣 z ksi膮偶kami obcowa膰 nie chce, na jeden 偶ywot jest skazany鈥�. A nasz doktor honoris causa Umberto Eco powiedzia艂 jeszcze: 鈥濳to czyta ksi膮偶ki, ten 偶yje podw贸jnie鈥�. Niezale偶nie od tego kto by艂 pierwszy, w tym przes艂aniu tkwi g艂臋boka prawda, kt贸r膮 z pewno艣ci膮 rozumiej膮 osoby, dla kt贸rych ksi膮偶ka jest towarzyszk膮 codzienno艣ci 鈥� m贸wi艂, otwieraj膮c gal臋 fina艂ow膮, rektor Uniwersytetu 艁贸dzkiego prof. Rafa艂 Matera, przewodnicz膮cy Kapitu艂y Nagrody.

Przem贸wienie prof. Rafa艂a Matery, rektora Uniwersytetu 艁贸dzkiego, przewodnicz膮cego Kapitu艂y Nagrody 

 

碍补辫颈迟耻艂补 Nagrody, z艂o偶ona z wybitnych przedstawicieli 艣wiata humanistycznego, dok艂adnie przeanalizowa艂a i oceni艂a pi臋膰 znakomitych prac nominowanych do tej presti偶owej nagrody. To w艂a艣nie podczas uroczysto艣ci prof. Rafa艂 Matera, przewodnicz膮cy Kapitu艂y, rektor Uniwersytetu 艁贸dzkiego og艂osi艂 tytu艂 najlepszej ksi膮偶ki z zakresu humanistyki A.D. 2024. Laureat nagrody otrzyma艂 70 tysi臋cy z艂otych od Uniwersytetu 艁贸dzkiego na dalsze badania naukowe. Nagrody i wyr贸偶nienia w wysoko艣ci 5 tysi臋cy z艂otych otrzymali tak偶e pozostali czterej finali艣ci i finalistki konkursu. 

Humanistyka dzisiaj jest traktowana jako nieproduktywna i nieweryfikowalna. Z punktu widzenia nauk 艣cis艂ych nie jest nauk膮. Z punktu widzenia przemys艂u jest ma艂o po偶yteczna. W wypowiedziach sponsor贸w tej nagrody zauwa偶yli艣my jednak bardzo ciekawe w膮tki. Pojawia艂a si臋 tam przestroga, wiara w to, 偶e humanistyka jest w stanie powstrzyma膰 zbyt szybki rozw贸j technologii, tak aby ta technologiczna p臋tla nie zacisn臋艂a si臋 na spo艂ecznym gardle, aby ta utopia doskona艂o艣ci nie okaza艂a si臋 zbyt doskona艂a dla cz艂owieka. Jak s膮dz臋, taka funkcja ostrzegawcza humanistyki jest niezwykle istotna, nie tylko dlatego, 偶e piszemy, 偶e cz艂owiek jest istota niedoskona艂膮, w zwi膮zku z tym niedoskona艂e jest tak偶e spo艂ecze艅stwo. Humanistyka jest r贸wnie偶 od tego, 偶eby pr贸bowa膰 wi膮za膰 istniej膮ce rozgardiasze, ca艂膮 t臋 wielo艣膰 element贸w, ludzi, przedmiot贸w, urz膮dze艅, technologii w pr贸bne syntezy (...) Humanistyka nie rozwi膮zuje problem贸w, ona pokazuje, gdzie te problemy tkwi膮

鈥� diagnozowa艂 prof. Przemys艂aw Czapli艅ski, laureat XI edycji konkursu

O opraw臋 muzyczn膮 uroczysto艣ci zadba艂 Marcel Bali艅ski, 艂贸dzki pianista, kompozytor, aran偶er, improwizator, animator kultury, dzia艂acz spo艂eczny m艂odego pokolenia. Po gali, dla go艣ci zgromadzonych w budynku Filharmonii 艁贸dzkiej wyst膮pi艂 duet Tubis & Bolewski.

Ksi膮偶ki wyr贸偶nione w XI edycji konkursu:  
 

• 鈥濼raumaland. Polacy w cieniu przesz艂o艣ci鈥�, prof. Micha艂 Bilewicz, Wydawnictwo Mando, .
• 鈥濺ozbie偶ne emancypacje. Przewodnik po prozie 1976-2020鈥�, prof. Przemys艂aw Czapli艅ski, Wydawnictwo Literackie, .
• 鈥瀂iemie. Historie odzyskiwania i utraty鈥� , dr hab. Karolina 膯wiek-Rogalska, Wydawnictwo Radio Naukowe, .
• 鈥濪o艣wiadczenie czasu w przestrzeni archiwum鈥�, prof. Danuta Ulicka,  Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, .
• 鈥�Peter Sloterdijk 鈥� 膰wiczenia z prowokacji. Rzecz o niedogmatycznej teorii medi贸w鈥�, dr hab. Przemys艂aw Wiatr, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Sk艂odowskiej w Lublinie, .  

碍补辫颈迟耻艂补 Nagrody i finali艣ci XI edycji konkursu

碍补辫颈迟耻艂补 konkursu o nagrodzonej ksi膮偶ce 鈥濺ozbie偶ne emancypacje. Przewodnik po prozie 1976-2020鈥�

Najlepsz膮 recenzj膮 nagrodzonego dzie艂a prof. Przemys艂awa Czapli艅skiego jest uzasadnienie odczytane podczas gali przez przedstawicielk臋 Kapitu艂y prof. Krystyn臋 Pietrych z Wydzia艂u Filologicznego Uniwersytetu 艁贸dzkiego: 

(鈥�) W wydawniczych anonsach tej publikacji mo偶na by艂o przeczyta膰, 偶e to troch臋 podr臋cznik, troch臋 przewodnik, multisynteza, quasi-monografia i historyczno-literacki monster truck w jednym. W tym przypadku nie jest to jednak jedynie marketingowa przesada. Czapli艅ski podj膮艂 si臋 bowiem kolosalnego zadania zebrania i uporz膮dkowania wedle r贸偶norodnych kryteri贸w najistotniejszych zjawisk, jakie mia艂y miejsce w polskiej prozie w latach 76.

A poniewa偶 jest wytrawnym znawc膮 literatury, znakomitym historykiem i krytykiem literackim, nie zapominajmy, 偶e r贸wnie偶 pe艂nym pasji czytelnikiem, opar艂 swoj膮 syntez臋 na solidnych podstawach filologicznych i doskona艂ej znajomo艣ci podejmowanych temat贸w oraz wyj膮tkowym talencie do szerokiego spojrzenia na przemiany prozy, usytuowane dodatkowo na rozleg艂ym tle kulturowym.

Synteza Czapli艅skiego zosta艂a przez niego samego opatrzona nader skromnie tytu艂em przewodnik, co oczywi艣cie nie oddaje w pe艂ni ani specyfiki, ani funkcji tej rewelacyjnej publikacji. To w istocie przebogaty bedeker po ostatnich 50 latach polskiej literatury i kultury. Nieoceniony nie tylko dla student贸w kierunk贸w humanistycznych, ale dla ka偶dego czytelnika zainteresowanego 艣wiatem literackim ostatniego p贸艂wiecza. Mimo tego, 偶e autor nierzadko podejmuje skomplikowane zagadnienia, ksi膮偶k臋 czyta si臋 艣wietnie. 

Napisana bowiem zosta艂a j臋zykiem przejrzystym i komunikatywnym, a skomponowana klarownie i funkcjonalnie mo偶na by powiedzie膰, 偶e wszystko w niej jest po co艣 i czemu艣 s艂u偶y. W uj臋ciu Czapli艅skiego proza jest przewodniczk膮 po zawirowaniach polskiej historii najnowszej. Nie tylko j膮 przedstawia i opisuje, ale tak偶e aktywnie wsp贸艂uczestniczy w wydarzeniach spo艂eczno-historycznych. 

Jedena艣cie edycji konkursu, prawie 700 zg艂oszonych prac

W dotychczasowych edycjach konkursu zg艂oszono blisko 700 prac z 200 polskich o艣rodk贸w naukowych i wydawnictw. Do fina艂贸w wszystkich edycji zakwalifikowa艂o si臋 ju偶 55 wybitnych ksi膮偶ek. Rosn膮ca popularno艣膰 nagrody pomog艂a wszystkie te dzie艂a skutecznie promowa膰 i przedstawia膰 szerokiej publiczno艣ci. 

Warto wspomnie膰 o szczeg贸lnej roli ksi膮偶ki w humanistyce, w badaniach humanistycznych. Monografia to nie tylko zapis wyniku bada艅 naukowych, ale tak偶e 艣wiadectwo dojrza艂o艣ci intelektualnej autora (...) Ratuje w nas cz艂owiecze艅stwo, jest w jakim艣 sensie istot膮 humanistyki. W tym kontek艣cie nagradzanie tego rodzaju aktywno艣ci jest niezwykle wa偶ne. R臋ce same sk艂adaj膮 si臋 do oklask贸w...

prof. Rafa艂 Matera, rektor Uniwersytetu 艁贸dzkiego, przewodnicz膮cy Kapitu艂y Nagrody