Odnowienia Doktorat贸w Naukowych: Prof. Stanis艂aw P艂aza
Profesor dr hab. Stanis艂aw P艂aza urodzi艂 si臋 10 listopada 1939 r. w Wysiad艂owie w powiecie sandomierskim. 艢wiadectwo dojrza艂o艣ci otrzyma艂 w 1956 r. w jednej z najstarszych szk贸艂 艣rednich w Polsce 鈥� Collegium Gostomianum w Sandomierzu, ko艅cz膮c tym nauk臋 w I Liceum Og贸lnokszta艂c膮cym. Od tego czasu Jego 偶ycie naukowe, zawodowe i prywatne w wi臋kszo艣ci jest zwi膮zane ze 艣rodowiskiem 艂贸dzkim. Podj膮艂 studia in偶ynierskie na Wydziale Chemicznym Politechniki 艁贸dzkiej, kt贸re zako艅czy艂 8 listopada 1962 r. obron膮 pracy magisterskiej pt. Kierunkowe pr贸by oceny stopnia impregnacji drewna i uzyskaniem tytu艂u magistra in偶yniera w specjalno艣ci technologia celulozy i papieru. Bezpo艣rednio po studiach pracowa艂 w zak艂adach produkcyjnych zwi膮zanych z produkcj膮 chemiczn膮. W roku 1962 podj膮艂 prac臋 jako technolog w Zak艂adzie Przemys艂u Barwnik贸w 鈥濨oruta鈥� w Zgierzu, a w roku 1964 obj膮艂 stanowisko kierownika prac antykorozyjnych na budowie instalacji reformingu w Orlenie w P艂ocku. W latach 1964鈥�1966 pracowa艂 jako starszy asystent w Centralnym Laboratorium Przemys艂u Bawe艂nianego w 艁odzi, gdzie zajmowa艂 si臋 technologi膮 艣rodk贸w smarowych.
Dnia 1 pa藕dziernika 1966 roku zosta艂 zatrudniony na stanowisku starszego asystenta w Katedrze Technologii Chemicznej i Ochrony 艢rodowiska na Wydziale Matematyki, Fizyki i Chemii Uniwersytetu 艁贸dzkiego. Pracuj膮c w tej jednostce, pi膮艂 si臋 po szczeblach kariery naukowej. W dniu 12 maja 1972 r. obroni艂 prac臋 doktorsk膮 pt. Badania w zakresie analizy zastosowania ksantogenian贸w i ksanthydrazyn贸w. Po obronie pracy doktorskiej zmieni艂 tematyk臋 bada艅 naukowych z analizy chemicznej na bli偶sz膮 technologii chemicznej, co by艂o zgodne z nazw膮 Katedry. Do ko艅ca pracy zawodowej po艣wi臋ci艂 si臋 badaniom tarcia i zu偶ycia materia艂贸w, technologii 艣rodk贸w smarowych i dodatk贸w uszlachetniaj膮cych 艣rodki smarowe, trybochemi膮 proces贸w zachodz膮cych w styku tarciowym oraz technologi膮 zwi膮zan膮 z przemys艂em naftowym. Efektem tych bada艅 by艂a obroniona w lipcu 1987 r. na Wydziale Matematyki, Fizyki i Chemii U艁 rozprawa habilitacyjna pt. Analiza chemiczna w badaniach mechanizm贸w dzia艂ania wybranych organicznych zwi膮zk贸w siarki w warunkach tarcia granicznego. W 1998 r. otrzyma艂 tytu艂 profesora zwyczajnego.
Wiedz臋 z zakresu technologii ropy naftowej i petrochemicznej pog艂臋bia艂, pracuj膮c na stanowisku kierownika Zak艂adu Technologii Ropy Naftowej i Gazu Ziemnego na Wydziale Chemii Politechniki Krakowskiej (1995鈥�1998). W latach 1998鈥�2002 pracowa艂 w Politechnice Warszawskiej (filia w P艂ocku), gdzie prowadzi艂 wyk艂ady z zakresu tribologii, petrochemii i proces贸w rafineryjnych ropy naftowej. Praca w P艂ocku pozwoli艂a prof. P艂azie na nawi膮zanie kontakt贸w naukowych z pracownikami PKN Orlen oraz poszerzenie wiedzy z technologii proces贸w rafineryjnych i petrochemicznych. Przez dwie kadencje, do roku 2010, pe艂ni艂 funkcj臋 przewodnicz膮cego Rady Naukowej w O艣rodku Badawczo-Rozwojowym Przemys艂u Rafineryjnego w P艂ocku. Zainteresowania naukowe Profesora dotyczy艂y przede wszystkim tribologii (interdyscyplinarnej dziedziny wiedzy o tarciu, zu偶yciu materia艂贸w, smarowaniu), tribochemii oraz nanotribologii, nauki o procesach chemicznych i zjawiskach tarcia na poziomie cz膮steczek i atom贸w.
W ramach swojej dzia艂alno艣ci naukowej prof. P艂aza by艂 promotorem trzynastu prac doktorskich oraz opiekunem kilkudziesi臋ciu prac magisterskich. Wyniki pracy naukowej z dziedziny tribologii opublikowa艂 w dw贸ch ksi膮偶kach 鈥� Fizykochemia proces贸w tribologicznych oraz Wst臋p do tribologii i tribochemia, a tak偶e w kilkudziesi臋ciu artyku艂ach o zasi臋gu mi臋dzynarodowym. W uznaniu dorobku naukowego prof. P艂aza zosta艂 powo艂any do zespo艂u redakcyjnego jednego z najwy偶ej notowanych, mi臋dzynarodowych czasopism tribologicznych 鈥� 鈥濼ribology Letters鈥�, kt贸rego nadal jest cz艂onkiem. Poza dorobkiem naukowym niezwykle wa偶n膮 dzia艂alno艣ci膮 Profesora by艂a praca o charakterze praktycznym 鈥� sta艂 si臋 wsp贸艂autorem a偶 siedemnastu zg艂osze艅 patentowych.
Profesor P艂aza by艂 kierownikiem Katedry Technologii Chemicznej i Ochrony 艢rodowiska U艁 (1996鈥�2010). W trakcie sprawowania tej funkcji z sukcesem aplikowa艂 o projekty o charakterze badawczym finansowane w wi臋kszo艣ci z krajowych 藕r贸de艂 zewn臋trznych, ale r贸wnie偶 przez National Science Foundation w Stanach Zjednoczonych. Poza grantami badawczymi wykazywa艂 si臋 du偶ym zaanga偶owaniem w pozyskiwaniu 艣rodk贸w na nowoczesny sprz臋t naukowo-badawczy, taki jak spektrofotometr FT-IR i mikroskop si艂 atomowych (AFM), co na 贸wczesne czasy stanowi艂o unikatow膮 aparatur臋.
Spe艂nia艂 si臋 te偶 jako organizator i popularyzator nauki. Wzi膮艂 udzia艂 w kilkudziesi臋ciu mi臋dzynarodowych i krajowych konferencjach naukowych, wyg艂asza艂 szereg referat贸w plenarnych, przedstawia艂 komunikaty, uczestniczy艂 w pracach komitet贸w programowych, a niekt贸re z nich wsp贸艂organizowa艂. Katedra Technologii Chemicznej i Ochrony 艢rodowiska U艁 organizowa艂a cyklicznie, co cztery lata, mi臋dzynarodow膮 konferencj臋 naukow膮 鈥濼ribochemistry鈥�, a jej uczestnikami byli naukowcy z USA, Japonii, Chin, Francji, Belgii, Indii, Anglii, Niemiec, Bia艂orusi, Szwajcarii i Polski. Profesor P艂aza wielokrotnie pe艂ni艂 funkcj臋 chairmana na mi臋dzynarodowych i krajowych konferencjach naukowych.
Dba艂 o mi臋dzynarodowe kontakty i wizerunek swojej Katedry za granic膮. Wielokrotnie wyje偶d偶a艂 do zagranicznych uczelni. Odby艂 sta偶e we Francji, Hiszpanii, USA, Chinach i Bia艂orusi. Zdobyte kontakty pozwala艂y mu organizowa膰 i wspiera膰 wyjazdy swoich pracownik贸w na sta偶e zagraniczne.
Zosta艂 uhonorowany odznaczeniami pa艅stwowymi i uniwersyteckimi: Z艂otym Krzy偶em Zas艂ugi (1987), Z艂ot膮 Odznak膮 U艁 (1987) oraz medalem 鈥濽niwersytet 艁贸dzki w s艂u偶bie spo艂ecze艅stwu i nauce鈥� (1991). Od 1991 r. by艂 cz艂onkiem zarz膮du Polskiego Towarzystwa Tribologicznego.
Pomimo przej艣cia na emerytur臋 w roku 2011, prof. P艂aza nadal aktywnie uczestniczy w 偶yciu 艣rodowiska naukowego. Regularnie odwiedza Katedr臋 Technologii i Chemii Materia艂贸w U艁, ciep艂ym, ojcowskim okiem dogl膮daj膮c grup臋 swoich wychowank贸w.
Oprac. prof. Jaros艂aw Grobelny